Adhyaya 43
अध्यायः ४३ देव्या ईश्वरस्य दिग्यात्रानिर्देशं वर्णयति। सोमेशस्य पश्चिमे ‘सप्तधनुर्मिते’ देशे सूर्यप्रतिष्ठितं लिङ्गं स्थितमिति कथ्यते। तस्य नाम आदित्येश्वरः, स सर्वपातकनाशनः; तत्र त्रेतायुगस्मृतिः—समुद्रो रत्नैः दीर्घकालं तं लिङ्गं समर्चयामास—इति माहात्म्यस्य प्रमाणं प्रदर्श्यते। रत्नैः पूजितत्वात् तस्य ‘रत्नेश्वर’ इति द्वितीयं नामोच्यते। विधिना पञ्चामृतस्नानं कृत्वा पञ्चरत्नैः पूजनं, ततः राजोपचारैः सम्यगर्चनं विहितम्। फलश्रुतौ मेरुदानतुल्यं फलं, यज्ञदानसमुच्चितफलप्राप्तिः, पितृमातृवंशयोः उद्धारश्च कथ्यते; बाल्ययौवनमध्यवृद्धावस्थासु कृताः पापाः रत्नेश्वरदर्शनमात्रेण प्रक्षाल्यन्ते। तत्र धेनुदानप्रशंसा विधीयते—दश पूर्वदशोत्तरकुलानां मोक्षः प्रतिज्ञायते। सम्यग्लिङ्गपूजापश्चात् देवस्य दक्षिणभागे शतरुद्रीयपाठं यः करोति स पुनर्जन्म न लभते। अन्ते श्रद्धया श्रवणमेव कर्मबन्धविमोचनं भवतीति निष्कर्षः।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे लिंगं सूर्यप्रतिष्ठितम् । सोमेशात्पश्चिमे भागे धनुषां सप्तके स्थितम् । आदित्येश्वरनामानं सर्वपातकनाशनम्
ईश्वर उवाच—ततो वरारोहे, सोमेशात् पश्चिमे भागे धनुषां सप्तके स्थितं सूर्यप्रतिष्ठितं लिङ्गं गच्छेत्; ‘आदित्येश्वर’ नाम तत् सर्वपातकनाशनम्।
Verse 2
त्रेतायुगे महादेवि समुद्रेण महात्मना । रत्नैः संपूजितं लिंगं वर्षाणामयुतं प्रिये
त्रेतायुगे महादेवि, महात्मना समुद्रेण रत्नैः संपूजितं लिङ्गं प्रिये, वर्षाणामयुतं यावत्।
Verse 3
तेन रत्नेश्वरंनाम सांप्रतं प्रथितं क्षितौ । पंचामृतेन संस्नाप्य पंचरत्नैः प्रपूजयेत्
तस्मादिदं रत्नेश्वरमिति नाम्ना सांप्रतम् एव क्षितौ प्रथितम्। पञ्चामृतेन संस्नाप्य पञ्चरत्नैः सम्यक् प्रपूजयेत्॥
Verse 4
ततो राजोपचारेण पूजयेद्विधिवन्नरः । एवं कृते महादेवि मेरुदानफलं लभेत्
ततः राजोपचारेण विधिवन्नरः पूजयेत्। एवं कृते, महादेवि, मेरुदानफलं लभेत्॥
Verse 5
सर्वेषां चैव यज्ञानां दानानां नात्र संशयः
सर्वेषां चैव यज्ञानां दानानां च फलं ह्येतत्—नात्र संशयः॥
Verse 6
तीर्थानां चापि सर्वेषां यच्चान्यत्सुकृतं भुवि । उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानवः
तीर्थानां चापि सर्वेषां यच्चान्यत्सुकृतं भुवि। तदपि लभते; पितृवर्गं च मातृवर्गं च मानव उद्धरेत्॥
Verse 7
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि वा । क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा रत्नेश्वरं नरः
बाल्ये वयसि यत्पापं यौवने वार्द्धकेऽपि वा। रत्नेश्वरं दृष्ट्वा नरः तत्सर्वं क्षालयेत्॥
Verse 8
धेनुदानं प्रशंसंति तस्मिन्स्थाने महर्षयः । धेनुदस्तारयेन्नूनं दश पूर्वान्दशापरान्
तस्मिन्स्थाने महर्षयः धेनुदानं प्रशंसन्ति। धेनुदः खलु दश पूर्वान् दशापरान् नूनं तारयति॥
Verse 9
देवस्य दक्षिणे भागे यो जपेच्छतरुद्रियम् । संपूज्य विधिवल्लिंगं न स भूयः प्रजायते
देवस्य दक्षिणभागे यः शतरुद्रियम् जपेत्। विधिवत् लिङ्गं संपूज्य स भूयः न प्रजायते॥
Verse 10
एवं संक्षेपतः प्रोक्तमादित्येशमहोदयम् । श्रुत्वाऽवधार्य यत्नेन मुच्यते कर्मबंधनैः
एवं संक्षेपतः प्रोक्तम् आदित्येशमहोदयम्। श्रुत्वा यत्नेन अवधार्य मुच्यते कर्मबन्धनैः॥
Verse 43
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य आदित्येश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये आदित्येश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः॥