
अध्यायः ३४४ प्राभासक्षेत्रे देव्या सह ईश्वरस्य तीर्थनिर्देशं वर्णयति। पापहारी लिङ्गं ‘जरद्गवेश्वर’ इति ख्यातं, जरद्गवेन प्रतिष्ठापितं, कपिलेश्वरस्य समीपे दिशानिर्देशेन स्थितम् इति कथ्यते। तत्र दर्शन-पूजनादिभिः ब्रह्महत्यादिमहापापानां नाशः प्रतिपाद्यते। तस्मिन्नेव देशे नदीदेवी अंशुमती वर्तते; विधिपूर्वकं स्नानं कृत्वा पिण्डदानं कर्तव्यम् इति विधानम्। तेन पितॄणां दीर्घकालपर्यन्तं तृप्तिः फलम्, तथा वेदविदे ब्राह्मणाय वृषभदानं प्रशस्यते। गन्धपुष्पोपहारैः, पञ्चामृताभिषेकैः, गुग्गुलुधूपेन च भक्त्या पूजनं, स्तवन-नमस्कार-प्रदक्षिणानां नित्यत्वं च निर्दिश्यते। नान्नैः ब्राह्मणभोजनं धर्म्यं, बहुगुणफलप्राप्तिश्चोच्यते। कृतयुगे ‘सिद्धोदक’ इति, कलियुगे ‘जरद्गवेश्वरतीर्थ’ इति नामभेदः स्मार्यते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं पापप्रणाशनम् । कपिलेश्वरस्यैशान्यामुत्तरेण व्यवस्थितम्
ईश्वर उवाच—ततो हे महादेवि पापप्रणाशनं लिङ्गं गच्छेत्, यत् कपिलेश्वरस्यैशान्यां दिशि उत्तरेण व्यवस्थितम्।
Verse 2
जरद्गवेश्वरंनाम जरद्गवप्रतिष्ठितम् । ब्रह्महत्यादि पापानां नाशनं नात्र संशयः
तद् ‘जरद्गवेश्वर’ इति नाम्ना ख्यातं, जरद्गवेन प्रतिष्ठितम्; ब्रह्महत्यादिपापानां नाशनं, नात्र संशयः।
Verse 3
तत्रैव संस्थिता देवि देवी अंशुमती नदी । तत्र स्नात्वा विधानेन पिडदानं तु दापयेत्
तत्रैव हे देवि अंशुमती नाम दिव्या नदी संस्थिता। तत्र विधानेन स्नात्वा पिण्डदानं तु दापयेत्।
Verse 4
वर्षकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत् । वृषभस्तत्र दातव्यो ब्राह्मणे वेदपारगे
वर्षकोटिशतं साग्रं पितॄणां तृप्तिमावहेत्। तत्र ब्राह्मणे वेदपारगे वृषभो दातव्यः।
Verse 5
ततस्तु पूजयेद्देवं गन्धपुष्पैर्जरद्गवम् । पञ्चामृतरसेनैव तथा गुग्गु लुधूपनैः
ततः गन्धपुष्पैर्जरद्गवं देवं पूजयेत्; पञ्चामृतरसेनैव तथा गुग्गुलुधूपनैः।
Verse 6
स्तुतिदण्डनमस्कारैः प्रदक्षिणैरहर्निशम् । ब्राह्मणान्भोजयेत्तत्र भक्ष्यभोज्यैः पृथग्विधैः । एकेन भोजितेनैव कोटिर्भवति भोजिता
स्तुतिभिः साष्टाङ्गनमस्कारैर्नमस्कारैः प्रदक्षिणैश्चाहर्निशं तत्र नानाविधभक्ष्यभोज्यैः ब्राह्मणान् भोजयेत्। एकस्यापि भोजनेन कोटिब्राह्मणभोजनफलमवाप्यते।
Verse 7
कृते सिद्धोदकंनाम तत्तीर्थं परिकीर्त्तितम् । जरद्गवेश्वरं तीर्थं कलौ तु परिकीर्त्यते
कृतयुगे तत्तीर्थं ‘सिद्धोदक’ इति नाम्ना परिकीर्तितम्। कलियुगे तु ‘जरद्गवेश्वरतीर्थ’ इति प्रसिद्धिं गतम्।
Verse 344
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येंऽशुमतीमाहात्म्ये जरद्गवेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽंशुमतीमाहात्म्ये ‘जरद्गवेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम चतुश्चत्वारिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः।