Adhyaya 339
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 339

Adhyaya 339

ईश्वरः महादेवीं प्रति देविकातटे रम्ये ‘त्रिलोकविश्रुते’ हुंकारकूपस्य माहात्म्यं कथयति। तत्र देविकातटे स्थितः तण्डी नाम मुनिः दृढशिवभक्त्या तपः करोति। कश्चिदन्धो जरामृगः गभीरं निर्जलं कूपं पतति। मुनिः करुणया प्रेरितोऽपि तपोनियमं न विहाय पुनःपुनर्हुंकारं करोति; तस्य शब्दशक्त्या कूपः जलपूर्णो भवति, मृगश्च कष्टेन निष्क्रमति। ततः स मृगः मानुषरूपं प्राप्य मुनिं पृच्छति—कथं कर्मफलमिदं दृश्यते इति। स च निवेदयति यत् अत्रैव तीर्थप्रभावात् मृगतां प्राप्तः पुनर्मानुषत्वं चागतः। मुनिः पुनरपि हुंकारं कृत्वा कूपं यथापूर्वं जलपूर्णं करोति, स्नानं पितृतर्पणं च विधाय तं देशं श्रेष्ठतीर्थं ज्ञात्वा परां गतिं प्राप्नोति। फलश्रुतिः—अद्यापि तत्र हुंकारे कृते जलधारा प्रादुर्भवति। यः भक्तः तत्र गच्छति, पूर्वं पापाचारी अपि सन्, भूतले पुनर्मानुषजन्म न लभते। यः स्नात्वा शुद्धो भूत्वा श्राद्धं करोति स सर्वपापैः प्रमुच्यते, पितृलोके पूज्यते, सप्तकुलान् भूतभविष्यत् समुद्धरतीति कीर्त्यते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते

ईश्वर उवाच—ततो गच्छेत् महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम्। देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते॥

Verse 2

ततोऽधस्तात्पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि । तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः

ततः अधस्तात् पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि। तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः॥

Verse 3

तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः । तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने

तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः। तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने॥

Verse 4

आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्ध दृक्प्रिये । स पपात महागर्ते अगाधे जलवर्जिते

आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्धदृक्प्रिये । स पपात महागर्तेऽगाधे जलवर्जिते ॥

Verse 5

तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि

तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि ॥

Verse 6

अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रांतः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये

अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रान्तः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये ॥

Verse 7

मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम्

मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम् ॥

Verse 8

मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः

मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः ॥

Verse 9

अतोऽहं नरतां प्राप्तो नान्यदस्तीह कारणम् । ततस्तत्सलिलं भूयः प्रविष्टं धरणीतले

अतोऽहं मानुषत्वं प्राप्तो नान्यदत्र कारणम्। ततः तत्सलिलं भूयः प्रविवेश धरणीतलम्॥

Verse 10

ततो हुंकृतवान्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः । आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा

ततो हुंकारमकरोद्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः। आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा॥

Verse 11

ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम् । मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्

ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम्। मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्॥

Verse 12

अद्यापि हुंकृते तस्मिन्सलिलौघः प्रवर्तते । तत्र गत्वा नरो भक्त्या अपि पापरतोऽपि यः

अद्यापि तत्र हुंकारे कृते सलिलौघः प्रवर्तते। तत्र गत्वा नरो भक्त्या पापरतोऽपि यः॥

Verse 13

न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः

न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले। तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः॥

Verse 14

मुच्यते सर्वपापेभ्यः पितृलोके महीयते । कुलानि तारयेत्सप्त अतीताऽनागतानि च

स सर्वपापेभ्यः प्रमुच्यते, पितृलोके च महीयते। स सप्त कुलानि तारयति—अतीतानि च अनागतानि च॥