
ईश्वरः महादेवीं प्रति देविकातटे रम्ये ‘त्रिलोकविश्रुते’ हुंकारकूपस्य माहात्म्यं कथयति। तत्र देविकातटे स्थितः तण्डी नाम मुनिः दृढशिवभक्त्या तपः करोति। कश्चिदन्धो जरामृगः गभीरं निर्जलं कूपं पतति। मुनिः करुणया प्रेरितोऽपि तपोनियमं न विहाय पुनःपुनर्हुंकारं करोति; तस्य शब्दशक्त्या कूपः जलपूर्णो भवति, मृगश्च कष्टेन निष्क्रमति। ततः स मृगः मानुषरूपं प्राप्य मुनिं पृच्छति—कथं कर्मफलमिदं दृश्यते इति। स च निवेदयति यत् अत्रैव तीर्थप्रभावात् मृगतां प्राप्तः पुनर्मानुषत्वं चागतः। मुनिः पुनरपि हुंकारं कृत्वा कूपं यथापूर्वं जलपूर्णं करोति, स्नानं पितृतर्पणं च विधाय तं देशं श्रेष्ठतीर्थं ज्ञात्वा परां गतिं प्राप्नोति। फलश्रुतिः—अद्यापि तत्र हुंकारे कृते जलधारा प्रादुर्भवति। यः भक्तः तत्र गच्छति, पूर्वं पापाचारी अपि सन्, भूतले पुनर्मानुषजन्म न लभते। यः स्नात्वा शुद्धो भूत्वा श्राद्धं करोति स सर्वपापैः प्रमुच्यते, पितृलोके पूज्यते, सप्तकुलान् भूतभविष्यत् समुद्धरतीति कीर्त्यते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेत् महादेवि कूपं त्रैलोक्यविश्रुतम्। देविकायास्तटे रम्ये हुंकारेणैव पूर्यते॥
Verse 2
ततोऽधस्तात्पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि । तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः
ततः अधस्तात् पुनर्याति सलिलं तत्र भामिनि। तण्डीनाम पुरा प्रोक्तो देविकातटमास्थितः॥
Verse 3
तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः । तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने
तपस्तेपे महादेवि शिवभक्तिपरायणः। तस्यैवं तप्यमानस्य तस्मिन्देशे वरानने॥
Verse 4
आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्ध दृक्प्रिये । स पपात महागर्ते अगाधे जलवर्जिते
आजगाम मृगो वृद्धस्तं देशमन्धदृक्प्रिये । स पपात महागर्तेऽगाधे जलवर्जिते ॥
Verse 5
तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि
तं दृष्ट्वा कृपयाविष्टः स मुनिर्मौनमास्थितः । हुंकारं कुरुते तत्र भूयोभूयश्च भामिनि ॥
Verse 6
अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रांतः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये
अथ हुंकारशब्देन तस्य गर्तः प्रपूरितः । ततो मृगो विनिष्क्रान्तः कृच्छ्रेण सलिलात्प्रिये ॥
Verse 7
मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम्
मानुषं रूपमाश्रित्य तमृषिं पर्यपृच्छत । विस्मयं परमं गत्वा काम्यदं कर्मणः फलम् ॥
Verse 8
मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः
मृगत्वे पतितश्चात्र नरो भूत्वा विनिर्गतः । सोऽब्रवीत्तस्य माहात्म्यं सलिलस्य द्विजोत्तमः ॥
Verse 9
अतोऽहं नरतां प्राप्तो नान्यदस्तीह कारणम् । ततस्तत्सलिलं भूयः प्रविष्टं धरणीतले
अतोऽहं मानुषत्वं प्राप्तो नान्यदत्र कारणम्। ततः तत्सलिलं भूयः प्रविवेश धरणीतलम्॥
Verse 10
ततो हुंकृतवान्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः । आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा
ततो हुंकारमकरोद्भूयः स ऋषिः कौतुकान्वितः। आपूरितः पुनः कूपः सलिलेन पुरा यथा॥
Verse 11
ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम् । मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्
ततः स कृतवान्स्नानं तथा च पितृतर्पणम्। मत्वा तीर्थवरं तत्र ततः प्राप्तः परां गतिम्॥
Verse 12
अद्यापि हुंकृते तस्मिन्सलिलौघः प्रवर्तते । तत्र गत्वा नरो भक्त्या अपि पापरतोऽपि यः
अद्यापि तत्र हुंकारे कृते सलिलौघः प्रवर्तते। तत्र गत्वा नरो भक्त्या पापरतोऽपि यः॥
Verse 13
न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले । तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः
न मानुष्यं पुनर्जन्म प्राप्नोति जगतीतले। तत्र स्नात्वा शुचिर्भूत्वा यः श्राद्धं कुरुते नरः॥
Verse 14
मुच्यते सर्वपापेभ्यः पितृलोके महीयते । कुलानि तारयेत्सप्त अतीताऽनागतानि च
स सर्वपापेभ्यः प्रमुच्यते, पितृलोके च महीयते। स सप्त कुलानि तारयति—अतीतानि च अनागतानि च॥