Adhyaya 335
अध्यायेऽस्मिन् ईश्वरः देवीं प्रति देशविशेषान् सूक्ष्मतया निर्दिशति। यात्रिकः पश्चिमाभिमुखः न्यङ्कुमतीनद्याः शुभे तटे गत्वा ततः दक्षिणतः ‘शंखावर्त्त’ इति महत्तीर्थं प्राप्नुयात्। तत्र चित्राङ्किता शिला दृश्यते, या स्वयम्भूरूपेण ‘रक्तगर्भा’ इति ख्याता; छिन्नायामपि तस्यां रक्तलक्षणं दृश्यते, येन क्षेत्रे पवित्रता नित्यं स्थितेति बोध्यते। एतत् स्थानं विष्णुक्षेत्रं कथ्यते। पूर्ववृत्तान्ते विष्णुना ‘शंख’ नाम वेदापहारी हतः, तस्मादस्य तीर्थस्य प्रादुर्भावः स्मृतः। तत्र जलाशयः शंखाकारः वर्ण्यते, तेन नाम्नः कारणं प्रतिष्ठा च स्फुटीभवति। फलश्रुतौ—अत्र स्नानं ब्रह्महत्याभारात् विमोचयति; शूद्रोऽपि क्रमशः ब्राह्मणजन्मानि लभते इति। ततः पूर्वदिशि रुद्रगयां गन्तव्यम्; पूर्णतीर्थफलार्थिभिः तत्र गोदानं कर्तव्यम् इति शुद्धिः पुण्यं च दानधर्मश्च एकस्मिन् मार्गे समन्विताः।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततः पश्चिमतो गच्छेन्न्यंकुमत्यास्तटे शुभे । दक्षिणां दिशमाश्रित्य स्थितं तीर्थं महाप्रभम्
ईश्वर उवाच—ततः पश्चिमतो गच्छेन्न्यङ्कुमत्याः शुभे तटे। दक्षिणां दिशमाश्रित्य स्थितं तीर्थं महाप्रभम्॥
Verse 2
शंखावर्त्तमितिख्यातं यत्र चित्रांकिता शिला । स्वयंभूता महादेवि रक्तगर्भा सुशोभना
हे महादेवि! शंखावर्त्तमिति ख्यातं यत्र चित्राङ्किता शिला। स्वयंभूता सुशोभना रक्तगर्भा च दृश्यते॥
Verse 3
छिन्ने त्वद्यापि तत्रैव सुरक्तं संप्रदृश्यते । विष्णुक्षेत्रं हि तत्प्रोक्तं शंखो यत्र हतः पुरा
छिन्ने त्वद्यापि तत्रैव सुरक्तं संप्रदृश्यते। विष्णुक्षेत्रं हि तत्प्रोक्तं शंखो यत्र हतः पुरा॥
Verse 4
वेदापहारी देवेशि विष्णुना प्रभविष्णुना । कृतं शखोदकं तीर्थं शंखाकारं तु दृश्यते
हे देवेशि! वेदापहारी विष्णुना प्रभविष्णुना निहतः। तत्र शंखोदकं नाम तीर्थं कृतं शंखाकारं तु दृश्यते॥
Verse 5
तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्यते ब्रह्महत्यया । सप्त जन्मानि विप्रत्वं शूद्रस्यापि प्रजा यते
तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्यते ब्रह्महत्यया। शूद्रस्यापि सप्त जन्मानि विप्रत्वं प्रजायते॥
Verse 6
पूर्वं तत्रैव गत्वा च ततो रुद्रगयां व्रजेत् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः
पूर्वं तत्रैव गत्वा ततः रुद्रगयां व्रजेत्। सम्यग्यात्राफलार्थिभिः तत्र गोदानं निश्चयेन देयम्॥
Verse 335
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शंखावर्त्ततीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चत्रिंशदुत्तरत्रिशत तमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, शंखावर्त्ततीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चत्रिंशदुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः॥