Adhyaya 321

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ ते कीर्तयिष्यामि रहस्यं स्थानमुत्तमम् । सर्वपापहरं नॄणामुन्नतस्थानवासिनाम्

ईश्वर उवाच—अथ तेऽहं रहस्यं परमं स्थानमुत्तमं कीर्तयिष्यामि, यत् उन्नतस्थानवासिनां नृणां सर्वपापहरं भवति।

Verse 2

श्रेष्ठदेवस्य माहात्म्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । उन्नतस्थानसंस्थस्य देवस्य बालरूपिणः । यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते

श्रेष्ठदेवस्य ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः माहात्म्यं वक्ष्यामि; उन्नतस्थानसंस्थो देवो बालरूपिणः, यस्य दर्शनमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Verse 3

देव्युवाच । बालरूपीति यत्प्रोक्तमुन्नतं तत्कथं वद । स्थानेष्वन्येषु सर्वत्र वृद्धरूपी पितामहः

देव्युवाच—उन्नतस्थाने बालरूपीति यत् त्वया प्रोक्तं, तत् कथं भवति वद; अन्येषु स्थानेषु सर्वत्र पितामहः वृद्धरूप एव दृश्यते।

Verse 4

कस्मिन्स्थाने स्थितस्तत्र किमर्थं तत्र वा गतः । कथं स पूज्यो विप्रेन्द्रैस्तिथौ कस्यां क्रमाद्वद

तत्र कस्मिन् स्थाने स स्थितः, किमर्थं वा तत्र गतः? विप्रेन्द्रैः कथं स पूज्यः, तिथौ कस्यां च—क्रमाद् वद।

Verse 5

ईश्वर उवाच । ऋषितोयापश्चिमे तु ऐशान्यां स्थलकेश्वरात् । ब्रह्मणः परमं स्थानं ब्रह्मलोक इवापरः

ईश्वर उवाच—ऋषितोयायाः पश्चिमे तु, स्थलकेश्वरात् ऐशान्यां दिशि; तत्र ब्रह्मणः परमं स्थानं, अपरं ब्रह्मलोक इव।

Verse 6

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च पूज्याः प्राभासिके सदा । ब्रह्मभागे स्थितो ब्रह्मा ऋषितोयातटे शुभे

प्रभासे ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च सदा पूज्याः। ऋषितोयातटे शुभे ब्रह्मभागे ब्रह्मा स्थितः॥

Verse 7

रुद्रभागेऽग्नितीर्थे च पूज्यो रुद्रः सनातनः । गिरौ रैवतके रम्ये पूज्यो दामोदरो हरिः

रुद्रभागेऽग्नितीर्थे च सनातनो रुद्रः पूज्यः। रम्ये रैवतके गिरौ दामोदरो हरिः पूज्यः॥

Verse 8

सोमेन प्रार्थितो देवो बालरूपी पितामहः । आगतश्चाष्टवर्षस्तु ह्युन्नते स्थान उत्तमे

सोमेन प्रार्थितो देवो बालरूपी पितामहः। अष्टवर्षः स आगत्य ह्युन्नते स्थान उत्तमे॥

Verse 9

दृष्ट्वा ब्रह्मा द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तत्र स्थाने स्थितो विभुः

दृष्ट्वा द्विजाञ्छ्रेष्ठांस्तत्र विभुर्ब्रह्मा तस्मिन् स्थाने स्थितोऽभवत्॥

Verse 10

नास्ति ब्रह्मसमो देवो नास्ति ब्रह्मसमो गुरुः । नास्ति ब्रह्मसमं ज्ञानं नास्ति ब्रह्मसमं तपः

नास्ति ब्रह्मसमो देवो नास्ति ब्रह्मसमो गुरुः। नास्ति ब्रह्मसमं ज्ञानं नास्ति ब्रह्मसमं तपः॥

Verse 11

तावद्भ्रमंति संसारे दुःखशोकभयाप्लुताः । न भवंति सुरज्येष्ठे यावद्भक्ताः पितामहे

तावत् संसारे जनाः दुःखशोकभयाप्लुताः भ्रमन्ति, यावत् सुरज्येष्ठे पितामहे ब्रह्मणि भक्ताः न भवन्ति।

Verse 12

समासक्तं यथा चित्तं जंतोर्विषयगोचरे । यद्येवं ब्रह्मणि न्यस्तं को न मुच्येत बंधनात्

यथा जन्तोः चित्तं विषयगोचरे समासक्तं भवति, तथा यदि ब्रह्मणि न्यस्तं स्यात्, कः बन्धनात् न मुच्येत?

Verse 13

परमायुः स्मृतो ब्रह्मा परार्धं तस्य वै गतम् । उन्नतस्थानसंस्थस्य द्वितीयं भविताऽधुना

परमायुः स्मृतो ब्रह्मा; तस्य वै परार्धं गतं। उन्नतस्थानसंस्थस्य अधुना द्वितीयं परार्धं प्रवर्तते।

Verse 14

यदासावुन्नते स्थाने ब्रह्मलोकात्पितामहः । आगतश्चाष्टवर्षस्तु बालरूपी तदोच्यते

यदा पितामहः ब्रह्मलोकात् उन्नते स्थाने आगच्छति, तदा सः बालरूपी इति कथ्यते—अष्टवर्षप्रायः।

Verse 15

स्थानेष्वन्येषु विप्राणां वृद्धरूपी पितामहः । युक्तं तदुन्नतस्थानं सदा च ब्रह्मणः प्रियम्

अन्येषु स्थानेषु, हे विप्राः, पितामहः वृद्धरूपी भवति। अतः तदुन्नतस्थानं युक्तं, सदा च ब्रह्मणः प्रियम्।

Verse 16

स्नात्वा च विधिवत्पूर्वं ब्रह्मकुंडे नरोत्तम । पूजयेत्पुष्पधूपाद्यैर्ब्रह्माणं बालरूपिणम्

ब्रह्मकुण्डे विधिवत् पूर्वं स्नात्वा नरोत्तमः । पुष्पधूपादिभिः पूज्यं बालरूपिणं ब्रह्माणं समर्चयेत् ॥

Verse 321

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उन्नतस्थाने ब्रह्ममाहात्म्यवर्णनंनामैकविंशत्युत्तर त्रिशततमोध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, उन्नतस्थाने ब्रह्ममाहात्म्यवर्णनं नामैकविंशत्युत्तरत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥