Adhyaya 317

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं कंटकशोषिणीम् । उत्तरेण देवकुलाद्दक्षिणेनोन्नतात्स्थितात्

ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि देवीं कण्टकशोषिणीम्। सा देवकुलादुत्तरेणोन्नताख्यस्थानाद्दक्षिणेन स्थिताऽस्ति॥

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये । उन्नताद्दक्षिणे भागे यजंते द्विजसत्तमाः

तस्याः उत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये। उन्नताद्दक्षिणे भागे यजन्ते द्विजसत्तमाः॥

Verse 3

भृगुरत्रिर्मरीचिश्च भरद्वाजोऽथ कश्यपः । कण्वो मंकिश्च सावर्णिर्जातूकर्ण्यस्तथैव च

भृगुरत्रिर्मरीचिश्च भरद्वाजोऽथ कश्यपः। कण्वो मङ्किश्च सावर्णिर्जातूकर्ण्यस्तथैव च॥

Verse 4

वत्सश्चैव वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । मनुर्यमोंऽगिरा विष्णुः शातातपपराशरौ

वत्सश्चैव वसिष्ठश्च पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः। मनुर्यमोऽङ्गिरा विष्णुः शातातपपराशरौ॥

Verse 5

शांडिल्यः कौशिकश्चैव गौतमो गार्ग्य एव च । दाल्भ्यश्च शौनकश्चैव शाकल्यो गालवस्तथा

शाण्डिल्यः कौशिकश्चैव गौतमो गार्ग्य एव च । दाल्भ्यः शौनकश्चैव शाकल्यो गालवस्तथा ॥

Verse 6

जाबालिर्मुद्गलश्चैव ऋष्यशृंगो विभांडकः । विश्वामित्रः शतानंदो जह्नुर्विश्वावसुस्तथा

जाबालिर्मुद्गलश्चैव ऋष्यशृङ्गो विभाण्डकः । विश्वामित्रः शतानन्दो जह्नुर्विश्वावसुस्तथा ॥

Verse 7

एते चान्ये च मुनयो यजंते विविधैर्मखैः । यज्ञवाटं च निर्माय ऋषितोयातटे शुभे

एते चान्ये च मुनयो यजन्ते विविधैर्मखैः । यज्ञवाटं च निर्माय ऋषितोयातटे शुभे ॥

Verse 8

देवगन्धर्वनृत्यैश्च वेणुवीणानिनादितम् । वेदध्वनितघोषेण यज्ञहोमाग्निहोत्रजैः

देवगन्धर्वनृत्यैश्च वेणुवीणानिनादितम् । वेदध्वनितघोषेण यज्ञहोमाग्निहोत्रजैः ॥

Verse 9

धूपैः समावृतं सर्वमाज्यगंधिभिरर्चितम् । शोभितं मुनिभिर्दिव्यैश्चातुर्वेद्यैर्द्विजोत्तमैः

धूपैः समावृतं सर्वमाज्यगन्धिभिरर्चितम् । शोभितं मुनिभिर्दिव्यैश्चातुर्वेद्यैर्द्विजोत्तमैः ॥

Verse 10

एवंविधं प्रदेशं तु दृष्ट्वा दैत्या महाबलाः । समुद्रमध्यादायाता यज्ञविध्वंसहेतवे

एवंविधं प्रदेशं तु दृष्ट्वा महाबला दैत्या समुद्रमध्याद् उदयायाता यज्ञविध्वंसहेतवे।

Verse 11

मायाविनो महाकायाः श्यामवर्णा महोदराः । लंबभ्रूश्मश्रुनासाग्रा रक्ताक्षा रक्तमूर्धजाः

मायाविनो महाकायाः श्यामवर्णा महोदराः। लंबभ्रूश्मश्रुनासाग्रा रक्ताक्षा रक्तमूर्धजाः॥

Verse 12

यज्ञं समागताः सर्वे दैत्याश्चैव वरानने । तान्दृष्ट्वा मुनयः सर्वे रौद्ररूपान्भयंकरान्

यज्ञं समागताः सर्वे दैत्याश्चैव वरानने। तान्दृष्ट्वा मुनयः सर्वे रौद्ररूपान् भयंकरान्॥

Verse 13

केचिन्निपतिता भूमौ तथान्ये ऽग्नौ स्रुचीकराः । पत्नीशालां समाविष्टा हविर्धानं तथा परे

केचिन्निपतिता भूमौ तथान्येऽग्नौ स्रुचीकराः। पत्नीशालां समाविष्टा हविर्धानं तथा परे॥

Verse 14

ऋत्विजस्तु सदोमध्ये स्थिता वाचंयमास्तथा

ऋत्विजस्तु सदोमध्ये स्थिताः वाचंयमास्तथा।

Verse 15

एवं देवि यदा वृत्तं मुनीनां च महात्मनाम् । तदाध्वर्युर्महातेजा धैर्यमालम्ब्य सादरः

एवं देवि यदा वृत्तं मुनीनां च महात्मनाम् । तदा महातेजा अध्वर्युर्धैर्यमालम्ब्य सादरं प्रववृते ॥

Verse 16

अग्निहोत्रं हविष्यं च हविर्विन्यस्य मन्त्रवित् । सुसमिद्धं जुहावाग्निं रक्षसां नाशहेतवे

अग्निहोत्रं हविष्यं च हविर्विन्यस्य मन्त्रवित् । सुसमिद्धेऽग्नौ जुहाव हवींषि रक्षसां नाशहेतवे ॥

Verse 17

हुते हविषि देवेशि तत्क्षणादेव चोत्थिता । शक्तिः शक्तित्रिशूलाढ्या चर्महस्ता महोज्ज्वला

हुते हविषि देवेशि तत्क्षणादेव चोत्थिता । शक्तिः शक्तित्रिशूलाढ्या चर्महस्ता महोज्ज्वला ॥

Verse 18

तया ते निहता दैत्या यज्ञविध्वंसकारिणः । ततस्तां विविधैः स्तोत्रैर्मुनयस्तुष्टुवुस्तदा

तया ते निहता दैत्या यज्ञविध्वंसकारिणः । ततस्तां विविधैः स्तोत्रैर्मुनयस्तुष्टुवुस्तदा ॥

Verse 19

प्रसन्ना भूयसी देवी तानृषीन्प्रत्युवाच ह । वरं वृणुध्वं मुनयो दास्यामि वरमुत्तमम्

प्रसन्ना भूयसी देवी तानृषीन्प्रत्युवाच ह । वरं वृणुध्वं मुनयो दास्यामि वरमुत्तमम् ॥

Verse 20

ऋषय ऊचुः । कृतं वै सकलं कार्यं यज्ञा नो रक्षितास्त्वया । यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया चासुरमर्द्दिनि

ऋषय ऊचुः—कृतं वै सकलं कार्यं, यज्ञा नो रक्षितास्त्वया। यदि देयो वरोऽस्माकं त्वया, चासुरमर्द्दिनि॥

Verse 21

अस्मिन्स्थाने सदा तिष्ठ मुनीनां हितकाम्यया । कंटकाः शोषिता दैत्यास्तेन कंटकशोषिणी । अद्यप्रभृति नामास्तु तेन देवि सदा त्विह

अस्मिन्स्थाने सदा तिष्ठ मुनीनां हितकाम्यया। कंटकाः शोषिता दैत्यास्तेन कंटकशोषिणी॥ अद्यप्रभृति नामास्तु तेन देवि सदा त्विह॥

Verse 22

ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सा देव्यन्तर्हिता तदा । अष्टम्यां वा नवम्यां वा पूजयिष्यति मा नवः

ईश्वर उवाच—एवं भविष्यतीत्युक्त्वा सा देव्यन्तर्हिता तदा। अष्टम्यां वा नवम्यां वा पूजयिष्यति मां नरः॥

Verse 23

राक्षसेभ्यः पिशाचेभ्यो भयं तस्य न जायते । प्राप्नुयात्परमां सिद्धिं मानवो नात्र संशयः

राक्षसेभ्यः पिशाचेभ्यो भयं तस्य न जायते। प्राप्नुयात्परमां सिद्धिं मानवो नात्र संशयः॥

Verse 317

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कंटकशोषणीमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘कंटकशोषणीमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम सप्तदशोत्तरत्रिशततमोऽध्यायः॥