Adhyaya 306

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि सांबादित्यमनुत्तमम् । तस्मादुत्तरभागे तु सर्वपातकनाशनम्

ईश्वर उवाच—ततः, हे महादेवि, अनुत्तमं सांबादित्यं गच्छेत्; तस्योत्तरभागे तु सर्वपातकनाशनं पुण्यस्थानं विद्यते।

Verse 2

यत्र सांबस्तपस्तप्त्वा ह्याराध्य च दिवाकरम् । प्राप्तवान्सुन्दरं देहं सहस्रांशुप्रसादतः

यत्र पवित्रे स्थाने सांबः तपस्तप्त्वा दिवाकरमाराध्य; सहस्रांशोः प्रसादतः स सुन्दरं पुनर्नवीनं देहं प्राप्तवान्।

Verse 3

यदा रोषेण संशप्तः पित्रा जांबवतीसुतः । आराधयामास तदा विष्णुं कमललोचनम्

यदा पित्रा रोषेण संशप्तो जांबवतीसुतः सांबः; तदा स कमललोचनं विष्णुम् आराधयामास।

Verse 4

अनुग्रहार्थं शापस्य सांबो जांबवतीसुतः । प्रसन्नवदनो भूत्वा विष्णुः प्रोवाच तं प्रति

शापानुग्रहार्थं जांबवतीसुतं सांबं प्रति; प्रसन्नवदनो विष्णुः तं प्रति प्रोवाच।

Verse 5

गच्छ प्राभासिके क्षेत्रे ब्रह्मभागमनुत्तमम् । ऋषितोयातटे रम्ये ब्राह्मणैरुपशोभिते

गच्छ प्राभासिके क्षेत्रे, अनुत्तमं ब्रह्मभागाख्यं स्थानम्; ऋषितोयातटे रम्ये, ब्राह्मणैरुपशोभिते।

Verse 6

तत्राऽहं सूर्यरूपेण वरं दास्यामि पुत्रक । इत्युक्तः स तदा सांबो विष्णुना प्रभविष्णुना

तत्राहं सूर्यरूपेण वरं दास्यामि पुत्रक। इत्युक्तः स तदा साम्बो विष्णुना प्रभविष्णुना॥

Verse 7

गतः प्राभासिके क्षेत्रे रम्ये शिवपुरे शिवे । तत्राराध्य परं देवं भास्करं वारितस्करम्

गतः प्राभासिके क्षेत्रे रम्ये शिवपुरे शिवे। तत्राराध्य परं देवं भास्करं वारितस्करम्॥

Verse 8

प्रसादयामास तदा स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकधा

प्रसादयामास तदा स्तुत्वा स्तोत्रैरनेकधा॥

Verse 9

प्रत्युवाच रविः सांबं प्रसन्नस्ते स्तवेन वै । शीघ्रं गच्छ नरश्रेष्ठ ऋषितोयातटे शुभे

प्रत्युवाच रविः सांबं प्रसन्नस्ते स्तवेन वै। शीघ्रं गच्छ नरश्रेष्ठ ऋषितोयातटे शुभे॥

Verse 10

इत्युक्तः स तदाऽगत्य ऋषितोयातटं शुभम् । नारदो यत्र ब्रह्मर्षिस्तपस्तप्यति चैव हि

इत्युक्तः स तदाऽगत्य ऋषितोयातटं शुभम्। नारदो यत्र ब्रह्मर्षिस्तपस्तप्यति चैव हि॥

Verse 11

तत्र गत्वा हरेः सूनुरुन्नतस्थानवासिनः । आसन्ये ब्राह्मणास्तान्स इदं वचनमब्रवीत्

तत्र गत्वा हरेः सूनुः सांबः पुण्येऽस्मिन्नुन्नतस्थाने निवसतः समीपस्थान् ब्राह्मणानुपगम्य तान् प्रति वचनमिदमब्रवीत्।

Verse 12

सांब उवाच । एष वै ब्रह्मणो भागः प्रभासे क्षेत्र उत्तमे । अत्र वै ब्राह्मणा ये तु ते वै श्रेष्ठाः स्मृता भुवि

सांब उवाच—एष वै प्रभासः क्षेत्रोत्तमः ब्रह्मणोऽंश एव; अत्र ये ब्राह्मणाः निवसन्ति ते भुवि श्रेष्ठा इति स्मृताः।

Verse 13

भवतां वचनाद्विप्राः सूर्यमाराधयाम्यहम् । मम वै पूर्वमादिष्टं स्थानमेतच्च विष्णुना

भवतां वचनाद्विप्राः सूर्यमाराधयाम्यहम्; मम पूर्वं विष्णुना एतत्स्थानं नियोजितमादिष्टं च।

Verse 14

विप्रा ऊचुः । सिद्धिस्ते भविता सांब आराधय दिवाकरम् । इत्युक्तः स तदा विप्रैः प्रविष्टोऽथ प्रभाकरम्

विप्रा ऊचुः—सांब, ते सिद्धिर्भविता; दिवाकरमाराधय। इत्युक्तः स तदा विप्रैः प्रभाकरस्य सन्निधिं प्रविष्टवान्।

Verse 15

नित्यमाराधयामास सांबो जांबवतीसुतः । तपोनिष्ठं च तं दृष्ट्वा विष्णुः कारुणिको महान्

नित्यमाराधयामास सांबो जांबवतीसुतः; तं तपोनिष्ठं दृष्ट्वा महान् कारुणिको विष्णुः तत्र समालोकयत्।

Verse 16

इदं वै चिन्तयामास पुत्रवात्सल्यसंयुतः । यथैश्वर्यप्रदो रुद्रो यथा विष्णुश्च मुक्तिदः

पुत्रवात्सल्यसंयुतो भगवान् (विष्णुः) इदं वै चिन्तयामास—यथा रुद्र ऐश्वर्यप्रदः प्रसिद्धः, तथा विष्णुश्च मुक्तिप्रदः।

Verse 17

यज्ञैरिष्टो हि देवेन्द्रो यथा स्वर्गप्रदः स्मृतः । शुद्धिकर्तृ यथा तोयं मृत्तिकाभस्मसंयुतम् । दहनात्मा यथा वह्निर्विघ्नहर्त्ता गणेश्वरः

यथा यज्ञैः इष्टो देवेन्द्रो स्वर्गप्रदः स्मृतः; यथा मृत्तिकाभस्मसंयुतं तोयं शुद्धिकर्तृ; यथा वह्निर्दहनात्मा; तथा गणेश्वरो विघ्नहर्त्ता।

Verse 18

स्वच्छंदभारतीदाने यथा ब्रह्मसुता नृणाम् । तथाऽरोग्यप्रदाता च नान्यो देवो दिवाकरात्

यथा ब्रह्मसुता सरस्वती स्वच्छन्दं नृणां भारतीदाने प्रवर्तते, तथा दिवाकरात् परोऽन्यो देवो नास्ति योऽरोग्यप्रदाता।

Verse 19

अनेकधाऽराधितोऽपि स देवो भास्करः शुचिः । न ददाति वरं यत्तु तन्मे शापस्य कारणात्

अनेकधा मया आराधितोऽपि स शुचिर्देवो भास्करः; यं वरं न ददाति, तन्मे शापकारणात्।

Verse 20

एवं संचिन्त्य भगवान्विष्णुः कमललोचनः । सूर्यरूपं समाश्रित्य तस्य तुष्टो जनार्दनः

एवं संचिन्त्य कमललोचनः भगवान् विष्णुः; सूर्यरूपं समाश्रित्य जनार्दनः तस्मै (साम्बाय) तुष्टोऽभवत्।

Verse 21

योऽपरनारायणख्यस्तस्यैव सन्निधौ स्थितः । प्रत्यक्षः स ततो विष्णुः सूर्यरूपी दिवाकरः । उवाच परमप्रीतो वरदः पुण्यकर्मणाम्

योऽपरनारायणख्यस्तस्यैव सन्निधौ स्थितः । प्रत्यक्षः स ततो विष्णुः सूर्यरूपी दिवाकरः । उवाच परमप्रीतो वरदः पुण्यकर्मणाम्

Verse 22

अलं क्लेशेन ते सांब किमर्थं तप्यसे तपः । प्रसन्नोऽहं हरेः सूनो वरं वरय सुव्रत

अलं क्लेशेन ते सांब किमर्थं तप्यसे तपः । प्रसन्नोऽहं हरेः सूनो वरं वरय सुव्रत

Verse 23

सांब उवाच । निर्मलस्त्वत्प्रसादेन कुष्ठमुक्तकलेवरः । भवानि देवदेवेश प्रत्यक्षाऽम्बरभूषण । अस्मिन्स्थाने स्थितो रम्ये नित्यं सन्निहितो भव

सांब उवाच । निर्मलस्त्वत्प्रसादेन कुष्ठमुक्तकलेवरः । भवानि देवदेवेश प्रत्यक्षाऽम्बरभूषण । अस्मिन्स्थाने स्थितो रम्ये नित्यं सन्निहितो भव

Verse 24

सूर्य उवाच । अधुना निर्मलो देहस्तव सांब भविष्यति इहागत्य नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । उपवासपरो भूत्वा रात्रौ जागरणे स्थितः

सूर्य उवाच । अधुना निर्मलो देहस्तव सांब भविष्यति इहागत्य नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । उपवासपरो भूत्वा रात्रौ जागरणे स्थितः

Verse 25

अष्टादशानि कुष्ठानि पापरोगास्तथैव च । कदाचिन्न भविष्यन्ति कुले तस्य महात्मनः

अष्टादशानि कुष्ठानि पापरोगास्तथैव च । कदाचिन्न भविष्यन्ति कुले तस्य महात्मनः

Verse 26

कृत्वा स्नानं नरो यस्तु भक्तियुक्तो जितेन्द्रियः । पूजयेद्रविवारेण सांबादित्यं महाप्रभम् । स रोगहीनो धनवान्पुत्रवाञ्जायते नरः

कृत्वा स्नानं नरो यस्तु भक्तियुक्तो जितेन्द्रियः । रविवारे महाप्रभं सांबादित्यं समर्चयेत् । स रोगहीनो धनवान् पुत्रवान् च भवेद् ध्रुवम् ॥

Verse 27

तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितम् । कुंडं पापहरं पुण्यं स्वच्छोदपरि पूरितम्

तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिदीशानमाश्रितम् । कुंडं पापहरं पुण्यं स्वच्छोदपरिपूरितम् ॥

Verse 28

तत्र स्नात्वा च् विधिवत्कुर्याच्छ्राद्धं विचक्षणः । भोजयेद्ब्राह्मणान्यस्तु सांबादित्यं प्रपूजयेत्

तत्र स्नात्वा विधिवत् कुर्याच्छ्राद्धं विचक्षणः । भोजयेद् ब्राह्मणान् यस्तु सांबादित्यं प्रपूजयेत् ॥

Verse 29

सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्य लोके महीयते

सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते ॥

Verse 306

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सांबादित्य माहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तरत्रिशततमोध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘सांबादित्यमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम षडुत्तरत्रिशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥