Adhyaya 30

Verse 1

देव्युवाच । स्नात्वा तत्राग्नितीर्थेषु कं देवं पूर्वमर्च्चयेत् । निर्विघ्ना जायते येन यात्रा नृणां सुरेश्वर । तन्मे यात्राविधानं तु यथावद्वक्तुमर्हसि

देव्युवाच । स्नात्वा तत्राग्नितीर्थेषु कं देवं पूर्वमर्चयेत् । निर्विघ्ना जायते येन यात्रा नृणां सुरेश्वर । तन्मे यात्राविधानं तु यथावद्वक्तुमर्हसि ॥

Verse 2

ईश्वर उवाच । एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वार्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य गंधपुष्पैश्च वस्त्रैः पुष्पावलेपनैः

ईश्वर उवाच—एवं विधिवत् स्नात्वा महोदधौ अर्घ्यं दत्त्वा, गन्धपुष्पैः वस्त्रैः च पुष्पावलेपनैः सम्यक् संपूजयेत्।

Verse 3

हिरण्मयं यथाशक्त्या प्रक्षिपेत्तत्र कंकणम् । ततः पितॄंस्तर्पयित्वा गच्छेद्देवं कपर्दिनम्

यथाशक्त्या तत्र हिरण्मयं कंकणं प्रक्षिपेत्। ततः पितॄन् तर्पयित्वा कपर्दिनं देवं गच्छेत्।

Verse 4

पुष्पैर्धूपैस्तथा गन्धैर्वस्त्रैः संपूज्य भक्तितः । गणानां त्वेति मन्त्रेण अर्घ्यं चास्मै निवेदयेत्

पुष्पैर्धूपैस्तथा गन्धैर्वस्त्रैः भक्तितः सम्यक् संपूज्य, ‘गणानां त्वे’ इति मन्त्रेण अस्मै अर्घ्यं निवेदयेत्।

Verse 5

शूद्राणामथ देवेशि मंत्रश्चाष्टाक्षरः स्मृतः । तत्र सोमेश्वरं गच्छेद्देवं पापहरं परम्

देवेशि, शूद्राणाम् अष्टाक्षरो मन्त्रः स्मृतः। ततः तत्र पापहरं परं देवं सोमेश्वरं गच्छेत्।

Verse 6

स्नापयित्वा विधानेन जपेच्च शतरुद्रियम् । तथा रुद्रान्सपञ्चांगास्तथान्या रुद्रसंहिताः

विधानेन स्नापयित्वा शतरुद्रियम् जपेत्। तथा सपञ्चाङ्गान् रुद्रान्, अन्याश्च रुद्रसंहिताः जपेत्।

Verse 7

स्नापयेत्पयसा चैव दध्ना घृतयुतेन च । मधुनेक्षुरसेनैव कुंकुमेन विलेपयेत्

पयसा स्नापयेत् देवं, दध्ना घृतयुतेन च। मधुनेक्षुरसेनैव स्नापयित्वा, कुंकुमेन विलेपयेत्॥

Verse 8

कर्पूरोशीरमिश्रेण मृगनाभियुतेन च । चन्दनेन सुगन्धेन पूज्यं संपूजयेत्ततः

कर्पूरोशीरसंयुक्तं मृगनाभियुतं तथा। सुगन्धिचन्दनेनैव पूज्यं देवं समर्चयेत्॥

Verse 9

धूपैर्बहुविधैर्देवं धूपयित्वा यथाविधि । वस्त्रैः संवेष्टयेत्पश्चाद्दद्यान्नैवेद्यमुत्तमम्

बहुविधैर्धूपकैर्देवं यथाविधि प्रधूप्य च। पश्चाद्वस्त्रैः संवेष्ट्य, दद्यादुत्तम नैवेद्यम्॥

Verse 10

आरार्तिकं ततः कृत्वा नृत्यं कुर्याद्यथेच्छया । अष्टांगं प्रणिपत्यैवं गीतवाद्यादिकं ततः

ततोऽरार्तिकं कृत्वा नृत्यं कुर्याद्यथेच्छया। अष्टाङ्गं प्रणिपत्यैव, गीतवाद्यादिकं चरेत्॥

Verse 11

धर्मश्रवणसंयुक्तं कार्यं प्रेक्षणकं विभोः । ततो दद्याद्द्विजातिभ्यस्तपस्विभ्यश्च शक्तितः

धर्मश्रवणसंयुक्तं प्रेक्षणकं विभोः कार्यम्। ततो दद्याद्द्विजातिभ्यस्तपस्विभ्यश्च शक्तितः॥

Verse 12

दीनांधकृपणेभ्यश्च दानं कार्पटिकेषु च । वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्रूरकर्मणि । उपवासं ततः कुर्यात्तस्मिन्नहनि भामिनि

दीनान्धकृपणेभ्यश्च दानं दद्यात्, कार्पटिकेषु च यथाशक्ति। तत्र क्रूरकर्मप्रवृत्तौ वृषभो दातव्यः; ततः, भामिनि, तस्मिन्नहनि उपवासं कुर्यात्।

Verse 13

यस्मिन्नहनि पश्येत देवं सोमेश्वरं नरः । सा तिथिर्वर्षमेकं तु उपोष्या भक्तितत्परैः

यस्मिन्नहनि नरः सोमेश्वरदेवं पश्यति, सा तिथिः भक्तितत्परैः वर्षमेकं यावत् उपोष्या।

Verse 14

एवं कृत्वा नरो भक्त्या लभते जन्मनः फलम् । तथा च सर्वतीर्थानां सकलं लभते फलम्

एवं भक्त्या कृत्वा नरो जन्मनः फलम् अवाप्नोति; तथा सर्वतीर्थानां सकलं फलम् अपि लभते।

Verse 15

उद्धरेत्पितृवर्गं च मातृवर्गं च भामिनि । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धक्ये यौवनेऽपि वा

भामिनि, स पितृवर्गं मातृवर्गं च उद्धरेत्; बाल्ये वयसि यत्पापं वार्धक्ये यौवनेऽपि वा कृतम्—

Verse 16

क्षालयेच्चैव तत्सर्वं दृष्ट्वा सोमेश्वरं नरः । न दुःखितो न दारिद्रो दुर्भगो वा न जायते

सोमेश्वरं दृष्ट्वा नरः तत्सर्वं पापं क्षालयेत्। न स दुःखितो जायते, न दारिद्र्ययुक्तो, न च दुर्भाग्यवान्।

Verse 17

सप्तजन्मान्तरेणैव दृष्टे सोमेश्वरे विभौ । धनधान्यसमायुक्ते स्फीते सञ्जायते कुले

सप्तजन्मान्तरैरेव यः सोमेश्वरं विभुं पश्यति, स धनधान्यसमृद्धे स्फीते कुले जायते।

Verse 18

भक्तिर्भवति भूयोऽपि सोमनाथं प्रति प्रभुम् । क्षीरेण स्नपनं पूर्वं ततो धारासमुद्भवम्

सोमनाथप्रभौ भूयोऽपि भक्तिः प्रवर्धते; पूर्वं क्षीरेण स्नापनं, ततः धारारूपं समर्पणप्रवाहः।

Verse 19

प्रथमे प्रथमे यामे महास्ना नमतः परम् । मध्याह्ने देवदेवस्य ये प्रपश्यन्ति मानवाः । संध्यामारार्तिकं भूयो न जायन्ते च मानुषाः

प्रथमे प्रथमे यामे महास्नानं कृत्वा नमन्ति ये, मध्याह्ने देवदेवं पश्यन्ति, संध्यायां पुनरारार्तिकं पश्यन्ति—ते मानुषा भूयो न जायन्ते।

Verse 20

मत्वा कलियुगं रौद्रं बहुपापं वरानने । नान्येन तरते दुर्गां कर्मणा दुर्गतिं नरः

कलियुगं रौद्रं बहुपापमिति मत्वा, वरानने, नरो नान्येन कर्मणा दुर्गां दुर्गतिं तरितुं शक्नोति।

Verse 30

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्र माहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये सोमेश्वरपूजामाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिंशोध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये सोमेश्वरमाहात्म्ये ‘सोमेश्वरपूजामाहात्म्यवर्णनम्’ नाम त्रिंशोऽध्यायः समाप्तः।