Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथितो भवता सर्गः प्रतिसर्गस्तथैव च । वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमः

ऋषय ऊचुः— भवता सर्गः प्रतिसर्गश्च कथितः। वंशानुवंशचरितं पुराणानामनुक्रमोऽपि निरूपितः॥

Verse 2

मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्मांडस्य च विस्तरः । ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावदनुवर्णितम् । श्रोतुमिच्छामहे त्वत्तः सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

मन्वन्तरप्रमाणं च ब्रह्माण्डस्य च विस्तरः। ज्योतिश्चक्रस्वरूपं च यथावत् त्वया वर्णितम्॥ इदानीं त्वत्तः श्रोतुमिच्छामः तीर्थानां विस्तरं शुभम्॥

Verse 3

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शुभानि च । तानि सूतज कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि ॥

Verse 4

सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते

सूत उवाच । इदं पृष्टं पुरा देव्या कैलासशिखरोत्तमे । नानाधातुविचित्रांगे नानारत्नसमन्विते ॥

Verse 5

नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते

नानाद्रुमलताकीर्णे नानापुष्पोपशोभिते । यक्षविद्याधराकीर्णे ह्यप्सरोगणसेविते ॥

Verse 6

तत्र ब्रहमा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चंद्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम्

तत्र ब्रह्मा च विष्णुश्च स्कन्दनन्दिगणेश्वराः । चन्द्रादित्यौ ग्रहैः सार्धं नक्षत्रध्रुवमण्डलम् ॥

Verse 7

वायुश्च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिंद्रश्च यमो निरृतिरेव च

वायुः च वरुणश्चैव कुबेरो धनदस्तथा । ईशानश्चाग्निरिन्द्रश्च यमो निरृतिरेव च ॥

Verse 8

सरितः सागराः सर्वे पर्वता उरगास्तथा । ब्राह्म्याद्या मातरश्चैव ऋषयश्च तपोधनाः

तत्र सर्वाः सरितः सर्वे सागराः पर्वताश्च तथा । उरगाश्च समायाताः ब्राह्म्याद्या मातरस्तथा । ऋषयश्च तपोधनाः ॥

Verse 10

मूर्तिमंति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः

मूर्तिमन्ति च तीर्थानि क्षेत्राण्यायतनानि च । दानवासुरदैत्याश्च पिशाचा भूतराक्षसाः ॥

Verse 11

तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम्

तत्र सिंहासनं दिव्यं शतयोजनविस्तृतम् । बभूव परमं रम्यं देवानामिव दर्शनम् ॥

Verse 12

लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः

लक्षायुतसहस्रैश्च रुद्रकोटिभिरावृतम् । तन्मध्ये सर्वतोभद्रं सिंहद्वारैः सुतोरणैः ॥

Verse 13

स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम्

स्वच्छमौक्तिकसंकाशं प्राकारशिखरावृतम् । नन्दीश्वरमहाकालद्वारपालगणैर्वृतम् ॥

Verse 14

किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतम् । वितानच्छत्रखंडैश्च मुक्तादामप्रलंबितैः

तत् किंकिणीजालमुखरैः सत्यताकैरलंकृतं, वितानच्छत्रखण्डैश्च मुक्तादामप्रलम्बितैः सुशोभितम्।

Verse 15

घंटाचामरशोभाढयैर्दर्पणैश्चोपशोभितम् । कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः

घণ্টाचामरशोभाढ्यैर्दर्पणैश्चोपशोभितं, कलशैर्द्वारविन्यस्तरत्नपल्लवसंयुतैः समलंकृतम्।

Verse 16

चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समु्ज्वलैः । स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिंगोद्भवलतादिभिः

चित्रितं चित्रशास्त्रज्ञै रत्नचूर्णैः समुज्ज्वलैः; स्वस्तिकैः पत्रवल्याद्यैर्लिङ्गोद्भवलतादिभिः शुभलक्षणैः समलंकृतम्।

Verse 17

शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम् । आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः

शतसिंहासनाकीर्णं वेदिकाभिश्च शोभितम्; आसीनै रुद्रवृन्दैश्च रुद्रकन्याकदम्बकैः समाकीर्णम्।

Verse 18

लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम् । अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्

लक्षपत्रदलाढ्यैश्च श्वेतपद्मैश्च भूषितम्; अप्सरोभिः समाकीर्णं पुष्पप्रकरविस्तृतम्।

Verse 19

धूपितं धूपवर्त्तीभिः कुंकुमोदकसेचितम् । वंशवीणामृदंगैश्च गोमुखैर्मुखवादनैः

धूपवर्त्तीभिर् धूपितं कुंकुमोदकसेचितं च; वंशवीणामृदङ्गैश्च गोमुखैर्मुखवादनैश्च निनादितम्।

Verse 20

शंखभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च । गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः

शङ्खभेरीनिनादेन दुन्दुभिध्वनितेन च; गर्जद्भिर्गणवृन्दैश्च मेघस्वनितनिस्वनैः समन्तात् प्रतिनादितम्।

Verse 21

गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च । प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितम्

गणानां स्तोत्रशब्देन सामवेदरवेण च; प्रेक्षणीयैर्महानादैर्गेयहुङ्कारशोभितं बभौ।

Verse 22

वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च । कांचीनूपुरशब्देन समाकीर्णदिगंतरम्

वृषनर्दितशब्देन गजवाजिरवेण च; काञ्चीनूपुरशब्देन समाकीर्णं दिगन्तरम्।

Verse 23

सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः

सर्वसंपत्करं श्रीमच्छङ्करस्यैव मन्दिरं तत्र तत्र वंशवीणामृदङ्गैर्नादितम्। ऋग्वेदोऽपि मूर्तिमान् शक्रनीलसमद्युतिः प्रकाशते स्म।

Verse 24

दिव्यगन्धानुलिप्तांगो दिव्याभरणभूषितः । संस्थितः पूर्वतस्तस्य दीप्यमानः स्वतेजसा

दिव्यगन्धानुलिप्ताङ्गो दिव्याभरणभूषितः । तस्यायतनस्य पूर्वदिशि संस्थितोऽसौ स्वतेजसा दीप्यमानः ॥

Verse 25

उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः

उत्तरेण यजुर्वेदः शुद्धस्फटिकसन्निभः । दिव्यकुण्डलधारी च महाकायो महाभुजः ॥

Verse 26

स्थितः पश्चिम दिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्तांबरधरः श्रीमान्पप्ररागसमप्रभः

स्थितः पश्चिमदिग्भागे सामवेदः सनातनः । रक्ताम्बरधरः श्रीमान् पप्ररागसमप्रभः ॥

Verse 27

स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवांऽजनवच्छयामः स्थितो दक्षिणतस्तथा

स्रग्दामधारी चित्रश्च गीतभूषणभूषितः । अथवाञ्जनवच्छ्यामः स्थितो दक्षिणतस्तथा ॥

Verse 28

पिंगाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडंगानि पुराणान्यखिलानि च

पिङ्गाक्षो लोहितग्रीवो हरिकेशो महातनुः । इतिहासषडङ्गानि पुराणान्यखिलानि च ॥

Verse 29

वेदोपनिषदश्छन्दो मीमांसारण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च

वेदोपनिषदः छन्दांसि मीमांसा आरण्यकं तथा । स्वाहाकारवषट्कारौ रहस्यानि तथैव च सन्ति स्म ॥

Verse 30

एतैः समन्वितैश्चैव तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः

एतैः समन्वितैः सर्वैस्तत्र ब्रह्मा स्वयं स्थितः । शक्तिरूपधरैर्मन्त्रैर्योगैश्वर्यसमन्वितैः ॥

Verse 31

सहस्रपत्रकमलैरंकितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्विंद्रवंदितैः

सहस्रपत्रकमलैरङ्कितैः सुरपूजितैः । पूजितैर्गणरुद्रैश्च ब्रह्मविष्ण्विन्द्रवन्दितैः ॥

Verse 32

चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चंद्रकोटिसमप्रभः

चामराक्षेपव्यजनैर्वीजितैश्च समन्ततः । शोभितश्च सदा श्रीमांश्चन्द्रकोटिसमप्रभः ॥

Verse 33

ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगींद्रमानसांभोज राजहंसो द्विजोत्तमः

ज्ञानामृतसुतृप्तात्मा योगैश्वर्यप्रसादकः । योगीन्द्रमानसाम्भोजराजहंसो द्विजोत्तमः ॥

Verse 34

अज्ञानतिमिरध्वंसी षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः । सर्वसौख्यप्रदाता च तत्रास्ते चंद्रशेखरः

तत्र चन्द्रशेखरः स्थितः—अज्ञानतिमिरध्वंसी, षट्त्रिंशत्तत्त्वभूषणः, सर्वसौख्यप्रदायकः।

Verse 35

तस्योत्संगगता देवी तप्तकांचनसप्रभा । पूजितो योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैः

तस्योत्सङ्गगता देवी तप्तकाञ्चनसप्रभा; योगिनीवृन्दैः साधकैः सुरकिन्नरैश्च स पूजितः।

Verse 36

सर्वलक्षणसंपूर्णा सर्वाभरणभूषिता । योगसिद्धिप्रदा नित्यं मोक्षाभ्युदयदायिनीम्

सा सर्वलक्षणसम्पूर्णा सर्वाभरणभूषिता; नित्यं योगसिद्धिप्रदा मोक्षाभ्युदयदायिनी।

Verse 37

सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती । देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना

सौभाग्यकदलीकन्दमूलबीजं च पार्वती; देवस्य मुखमालोक्य विस्मिता चारुलोचना।

Verse 38

आनंदभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम् । उवाच देवी मधुरं कृतांजलिपुटा सती

आनन्दभावं संज्ञाय आनन्दास्राविलेक्षणम्; कृताञ्जलिपुटा सती देवी मधुरमुवाच।

Verse 39

देव्युवाच । जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिंतया

देव्युवाच—जन्मकोटिसहस्राणि जन्मकोटिशतानि च । शोधितस्त्वं जगन्नाथ मया प्राणनचिन्तया ॥

Verse 40

अर्द्धांग संस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नांतो लब्ध्वो महेश्वर

अर्द्धाङ्गसंस्थया वापि त्वद्वक्त्रध्यानकाम्यया । तथापि ते जगन्नाथ नान्तो लब्ध्वो महेश्वर ॥

Verse 41

अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च

अनन्तरूपिणे तुभ्यं देवदेव नमोऽस्तु ते । नमो वेदरहस्याय नमो वेदैः स्तुताय च ॥

Verse 42

श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च

श्मशानरतिनित्याय नमो गगनचारिणे । ज्येष्ठसामरहस्याय शतरुद्रप्रियाय च ॥

Verse 43

नमो वृषकृतांकाय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्मांडकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने

नमो वृषकृताङ्काय यजुर्वेदधराय च । ब्रह्माण्डकोटिसंलग्नमालिने गगनात्मने ॥

Verse 44

मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विज सिद्धिप्रियाय च

मणिचित्रितकन्दाय नमः सर्वार्थसिद्धये । नमो वेदस्वरूपाय द्विजसिद्धिप्रियाय च ॥

Verse 45

पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चंद्रार्द्धधारिणे । नमोग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च

पुंस्त्रीविकाररूपाय नमश्चन्द्रार्धधारिणे । नमोऽग्नये सहोमाय आदित्यवरुणाय च ॥

Verse 46

पृथिव्यै चांतरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे

पृथिव्यै चान्तरिक्षाय वायवे दीक्षिताय च । संयोगाय वियोगाय धात्रे कर्त्रेऽपहारिणे ॥

Verse 47

प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः

प्रदीप्तशूलहस्ताय ब्रह्मदण्डधराय च । नमः पतीनां पतये महतां पतये नमः ॥

Verse 48

नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः

नमः कालाग्निरुद्राय सप्तलोकनिवासिने । त्वं गतिः सर्वभूतानां भूतानां पतये नमः ॥

Verse 49

नमस्ते भगवन्रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर

नमस्ते भगवन् रुद्र नमस्ते भगवञ्छिव । नमस्ते परतः श्रेष्ठ नमस्ते परतः पर ॥

Verse 50

जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते

जिह्वाचापल्यभावेन खेदितोऽसि मया प्रभो । तत्क्षन्तव्यं महेशान ज्ञानदिव्य नमोऽस्तु ते ॥

Verse 51

ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम्

ईश्वर उवाच । ममोत्संगस्थिता देवि किं त्वं सास्राविलेक्षणा । अद्यापि किमपूर्णं ते तत्सर्वं करवाण्यहम् ॥

Verse 52

वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि

वरं ब्रवीहि भद्रं ते स्तवेनानेन सुव्रते । ददामि ते न संदेहः शोकं त्यज महेश्वरि ॥

Verse 53

निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत्

निष्कले सकले देवि स्थूले सूक्ष्मे चराचरे । न तत्पश्यामि देवेशि यत्त्वया रहितं भवेत् ॥

Verse 54

अहं ते हृदये गौरि त्वं च मे हृदि संस्थिता । अहं भ्राता च पुत्रश्च बंधुर्भर्ता तथैव च

अहं ते हृदये गौरि, त्वं च मे हृदि संस्थिता। अहं भ्राता च पुत्रश्च, बन्धुर्भर्ता तथैव च॥

Verse 55

त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बांधवी स्नुषा । अहं यज्ञपतिर्यज्वा त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा

त्वं तु मे भगिनी भार्या दुहिता बान्धवी स्नुषा। अहं यज्ञपतिर्यज्वा, त्वं च श्रद्धा सदक्षिणा॥

Verse 56

ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा । अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च

ओंकारोऽहं वषट्कारः सामाहमृग्यजुस्तथा। अहमग्निश्च होता च यजमानस्तथैव च॥

Verse 57

अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा । त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे

अध्वर्युरहमुद्गाता ब्रह्माहं ब्रह्मवित्तथा। त्वं तु देव्यरणी चैव पत्नी तु परिकीर्त्यसे॥

Verse 58

स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् । अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे

स्वाहा स्वधा च सुश्रोणि त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम्। अहमिष्टो महायज्ञः पूर्वो यज्ञस्त्वमुच्यसे॥

Verse 59

पुरुषोऽहं वरारोहे प्रकृतिस्त्वं निगद्यसे । अहं विष्णुर्महावीर्यस्त्वं लक्ष्मीर्लोकभाविनी

वरारोहे! अहं पुरुषः, त्वं प्रकृतिरिति निगद्यसे। अहं महावीर्यो विष्णुः, त्वं लोकभाविनी लक्ष्मीः॥

Verse 60

अहमिन्द्रो महातेजाः प्राची त्वं परमेश्वरी । प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः

अहं महातेजा इन्द्रः; त्वं प्राची परमेश्वरी। प्रजापतीनां रूपेण सर्वमाहं व्यवस्थितः॥

Verse 61

तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता । दिवसोऽहं महादेवि रजनी त्वं निगद्यसे

तेषां या नायिकास्तास्त्वं रूपैस्तैस्तैरवस्थिता। दिवसोऽहं महादेवि, रजनी त्वं निगद्यसे॥

Verse 62

निमेषोऽहं मुहूर्तश्च त्वं कला सिद्धिरेव च । अहं तेजोऽधिकः सूर्यस्त्वं तु संध्या प्रकीर्त्त्यसे

निमेषोऽहं मुहूर्तश्च; त्वं कला सिद्धिरेव च। अहं तेजोऽधिकः सूर्यः; त्वं तु सन्ध्या प्रकीर्त्यसे॥

Verse 63

अहं बीजधरः श्रेष्ठस्त्वं तु क्षेत्रं वरानने । अहं वनस्पतिः प्लक्षस्त्वं वनस्पतिरुच्यसे

अहं बीजधरः श्रेष्ठः; त्वं तु क्षेत्रं वरानने। अहं वनस्पतिः प्लक्षः; त्वं वनस्पतिरुच्यसे॥

Verse 64

शेषरूपधरो नित्ये फणामणिविभूषितः । रेवती त्वं विशालाक्षि मदविभ्रमलोचना

अहं नित्यं शेषरूपधरोऽस्मि फणामणिविभूषितः। त्वं तु विशालाक्षि रेवती मदविभ्रमलोचना॥

Verse 65

मोक्षोऽहं सर्वदुःखानां त्वं तु देवि परा गतिः । अपां पतिरहं भद्रे त्वं तु देवि सरिद्वरा

अहं सर्वदुःखानां मोक्षः; त्वं तु देवि परा गतिः। अहम् अपां पतिः भद्रे; त्वं तु देवि सरिद्वरा॥

Verse 66

वडवाग्निरहं भद्रे त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता । प्रजापतिरहं कर्त्ता त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा

अहं वडवाग्निः भद्रे; त्वं तु दीप्तिः प्रकीर्तिता। अहं प्रजापतिः कर्त्ता; त्वं प्रजा प्रकृतिस्तथा॥

Verse 67

नागानामधिपश्चाहं पातालतलवासिनाम् । त्वं नागी नागराजोऽहं सहस्रफणभूषितः

अहं पातालतलवासिनां नागानामधिपः। त्वं नागी; अहं नागराजः सहस्रफणभूषितः॥

Verse 68

निशाकरवरश्चाहं श्रेष्ठा त्वं रजनीकरी । कामोऽहं कामदो देवि त्वं रतिः स्मृतिरेव च

अहं निशाकरवरः; त्वं श्रेष्ठा रजनीकरी। अहं कामः कामदः देवि; त्वं रतिः स्मृतिरपि॥

Verse 69

दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे त्वं क्षमा समचारिणी । लोभमोहतपश्चाहं त्वं तृष्णा तामसी स्मृता

दुर्वासाश्चाप्यहं भद्रे, त्वं क्षमा समचारिणी। लोभमोहतपश्चाहं, त्वं तृष्णा तामसी स्मृता॥

Verse 70

ककुद्मान्वृषभश्चाहं योगमाता तपस्विनी । वायुरप्यहमव्यक्तस्त्वं गतिर्मनसूदनी

ककुद्मान्वृषभश्चाहं, योगमाता तपस्विनी। वायुरप्यहमव्यक्तः, त्वं गतिर्मनसूदनी॥

Verse 71

अहं मोचयिता लोभे निर्ममा त्वं यशस्विनि । नयोऽहं सर्वकार्येषु नीतिस्त्वं कमलेक्षणा

अहं मोचयिता लोभे, निर्ममा त्वं यशस्विनि। नयोऽहं सर्वकार्येषु, नीतिस्त्वं कमलेक्षणा॥

Verse 72

अहमन्नं च भोक्ता च ओषधी त्वं निगद्यसे । अहमग्निश्च धूमश्च त्वमूष्मा ज्वालमेव च

अहमन्नं च भोक्ता च, ओषधी त्वं निगद्यसे। अहमग्निश्च धूमश्च, त्वमूष्मा ज्वालमेव च॥

Verse 73

अहं संवर्त्तको मेघस्त्वं च धारा ह्यनेकशः । अहं मुनीनां रूपेण त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता

अहं संवर्त्तको मेघः, त्वं च धारा ह्यनेकशः। अहं मुनीनां रूपेण, त्वं तत्पत्नी प्रकीर्तिता॥

Verse 74

अहं संसारकर्त्ता वै त्वं तु सृष्टिर्वरानने । अहं शुक्रास्थिरोमाणि त्वं मज्जा बलमेव च

अहं संसारकर्त्ता वै, त्वं तु सृष्टिरेव वरानने। अहं शुक्रास्थिरोमाणि, त्वं मज्जा बलमेव च॥

Verse 75

पर्जन्योऽहं महाभागे त्वं वृष्टिः परमेश्वरि । अहं संवत्सरो देवि त्वमृतुः परिकीर्त्तिता

पर्जन्योऽहं महाभागे, त्वं वृष्टिः परमेश्वरि। अहं संवत्सरो देवि, त्वमृतुः परिकीर्त्तिता॥

Verse 76

अहं कृतयुगो देवि त्वं तु त्रेता निगद्यसे । युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि

अहं कृतयुगो देवि, त्वं तु त्रेता निगद्यसे। युगोऽहं द्वापरः श्रीमांस्त्वं कलिः परमेश्वरि॥

Verse 77

आकाशश्चाप्यहं भद्रे पृथिवी त्वमिहोच्यसे । अहमदृश्यमूर्तिश्च दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे

आकाशश्चाप्यहं भद्रे, पृथिवी त्वमिहोच्यसे। अहमदृश्यमूर्तिश्च, दृश्यमूर्तिस्त्वमुच्यसे॥

Verse 78

वरदोऽहं वरारोहे मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे । अहं द्रष्टा च श्रोता च त्वं दृश्या श्रुतिरेव च

वरदोऽहं वरारोहे, मंत्रस्त्वमिति चोच्यसे। अहं द्रष्टा च श्रोता च, त्वं दृश्या श्रुतिरेव च॥

Verse 79

अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि । अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च

अहं वक्ता रमयिता त्वं वाच्या परमेश्वरि। अहं श्रोता च गाता च त्वं गीतिर्गेयमेव च॥

Verse 80

अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च । अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च

अहं त्राता च गन्धश्च त्वं तु निघ्राणमेव च। अहं स्पर्शयिता कर्ता स्पर्श्यस्त्वं सृष्टमेव च॥

Verse 81

अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः । स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्

अहं सर्वमिदं भूतं त्वं तु देवि न संशयः। स्रष्टाऽहं तव देवेशि त्वं सृजस्यखिलं जगत्॥

Verse 82

त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत् । एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा

त्वया मया च देवेशि ओतप्रोतमिदं जगत्। एकधा दशधा चैव तथा शतसहस्रधा॥

Verse 83

ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ । अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ

ऐश्वर्येण तु संयुक्तौ सर्वप्राणि व्यवस्थितौ। अहं त्वं च विशालाक्षि सततं संप्रतिष्ठितौ॥

Verse 84

क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्द्धं वरानने । त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कांता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्

क्रीडामि क्रीडया देवि त्वया सार्धं वरानने। त्वं धृतिर्धारिणी लक्ष्मीः कान्ता मत्प्रकृतिर्ध्रुवम्॥

Verse 85

रतिः स्मृतिः कामचारी मम चांगनिवासिनी । देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

रतिः स्मृतिः कामचारी मम चाङ्गनिवासिनी। देवि किं बहुनोक्तेन प्राणेभ्योऽपि गरीयसी॥

Verse 86

वरं वरय देवशि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्

वरं वरय देवेशि यत्किञ्चिन्मनसि स्थितम्। तत्ते ददामि तुष्टोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्॥

Verse 87

देव्युवाच । धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया । यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता

देव्युवाच। धन्याहं कृतपुण्याहं तपः सुचरितं मया। यत्त्वयाऽहं जगन्नाथ हर्षदृष्ट्याऽवलोकिता॥

Verse 88

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि । तन्मे कथय देवेश सांप्रतं तीर्थविस्तरम्

यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दातुं ममेच्छसि। तन्मे कथय देवेश सांप्रतम् तीर्थविस्तरम्॥

Verse 89

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च । तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद्वक्तुमर्हसि

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पापघ्नानि शिवानि च, तानि देवेश कार्त्स्न्येन यथावद् वक्तुमर्हसि।

Verse 90

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम् । सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्

ईश्वर उवाच—शृणु देवि, प्रवक्ष्यामि तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्; सर्वपापहरं नृणां पुण्यं देवर्षिसत्कृतम्।

Verse 91

तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि । श्रवणं च प्रशंसंति सदैव ऋषिसत्तमाः

तीर्थानां दर्शनं श्रेष्ठं स्नानं चैव सुरेश्वरि; श्रवणं च प्रशंसन्ति सदैव ऋषिसत्तमाः।

Verse 92

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम् । केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा

पृथिव्यां नैमिषं तीर्थमंतरिक्षे च पुष्करम्; केदारं च प्रयागं च विपाशा चोर्मिला तथा।

Verse 93

कर्णवेणा महादेवी चंद्रभागा सरस्वती । गंगासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा

कर्णवेणा महादेवी चन्द्रभागा सरस्वती; गङ्गासागरसंभेदस्तथा वाराणसी शुभा।

Verse 94

अर्घतीर्थं समाख्यातं गंगाद्वारं तथैव च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा

अर्घतीर्थं प्रसिद्धं तथा गङ्गाद्वारमपि च । हिमस्थानं महातीर्थं तथा मायापुरी शुभा ॥

Verse 95

शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महा नदी । ऐरावती च कपिला शोणश्चैव महानदः

शतभद्रा महाभागा सिन्धुश्चैव महानदी । ऐरावती कपिला चैव शोणश्चैव महानदः ॥

Verse 96

पयोधिः कौशिकी तद्वत्तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा

पयोधिः कौशिकी चैव तथा गोदावरी शुभा । देवखातं गया चैव तथा द्वारावती शुभा ॥

Verse 97

प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम्

प्रभासं च महातीर्थं सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 98

एवमादीनि तीर्थानि यानि संति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते

एवमादीनि तीर्थानि यानि सन्ति महीतले । तानि दृष्ट्वा तु देवेशि पुनर्जन्म न विन्दते ॥

Verse 99

तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च तीर्थानामिह भूतले । संजातानि पवित्राणि सर्वपापहराणि च

अत्र भूतले तीर्थानां तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च संजाताः; तानि सर्वाणि परमपवित्राणि सर्वपापहराणि च।

Verse 100

गंतव्यानि महादेवि स्वधर्मस्य विवृद्धये । अशक्यानि शिवान्येवं गंतुं चैव सुरेश्वरि । मनसा तानि सर्वाणि गंतव्यानि समाहितैः

गन्तव्यानि महादेवि तानि स्वधर्मविवृद्धये; सर्वाणि तु गन्तुमशक्यानि, सुरेश्वरि—तस्मात् समाहितमनसा तानि सर्वाणि मनसा एव गन्तव्यानि।

Verse 101

।देव्युवाच । भगवन्प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः । अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मंदिरोद्भवैः

देव्युवाच—भगवन्, प्राणिनः सर्वे सर्वोपद्रवसंकुलाः; अल्पायुषः सदा बद्धा व्यामोहैर्मन्दिरोद्भवैः।

Verse 102

त्रेतायां द्वापरे चैव किं नु वै दारुणे कलौ । तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय । येन दृष्टेन सर्वेषां तीर्थानां लभ्यते फलम्

त्रेतायां द्वापरे चापि यद्येवं, किं पुनर्दारुणे कलौ? तस्मात्तेषां हितार्थाय तत्तीर्थं त्वं प्रकीर्तय, येन दर्शनमात्रेण सर्वतीर्थफलप्राप्तिर्भवति।

Verse 103

एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः । उवाच परया प्रीत्या वाचा मधुरया प्रभुः

एवमुक्तस्तु पार्वत्या प्रहस्य परमेश्वरः; परया प्रीत्या प्रभुर्मधुरया वाचा उवाच।

Verse 104

ईश्वर उवाच । त्वमेव हि चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे

ईश्वर उवाच । त्वमेव चराः प्राणाः सर्वस्य जगतोरणिः । त्वया विरहितो देवि मुहूर्तमपि नोत्सहे ॥

Verse 105

शिवस्य च तथा शक्तेरंतरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने

शिवस्य च तथा शक्तेरन्तरं नास्ति पार्वति । न तदस्ति महादेवि यन्न जानासि शोभने ॥

Verse 106

त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चंद्रचंद्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि

त्वया विनाऽहं न क्वास्मि न त्वं देवि मया विना । चन्द्रचन्द्रिकयोर्यद्वदग्नेरुष्णत्वमेव हि ॥

Verse 107

तव देवि ममापीह नास्ति चैवांतरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम्

तव देवि ममापीह नास्ति चैवान्तरं प्रिये । सर्वं चैव सुरेशानि यथावत्कथयाम्यहम् ॥

Verse 108

रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च

रहस्यानां रहस्यं तु गोपनीयं प्रयत्नतः । नास्तिकाय न दातव्यं न च पापरताय च ॥

Verse 109

दातव्यं भक्ति युक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा । पूर्वमेव मया ख्यातं सारात्सारतरं प्रिये

भक्तियुक्ताय स्वशिष्याय सुताय वा एतद् दातव्यम्। पूर्वमेव मया, प्रिये, सारात् सारतरं ख्यातम्॥

Verse 110

तीर्थोपनिषदः ख्याता लिंगोपनिषदस्तथा । योगोपनिषदो देवि पूर्वं वै कथितास्तव

तीर्थोपनिषदः ख्याता, लिङ्गोपनिषदस्तथा। योगोपनिषदो देवि, पूर्वं वै कथितास्तव॥

Verse 111

पार्वत्युवाच । लेशेनापि न सिद्ध्यंति कांक्षमाणाः परं पदम् । योनीर्भ्रमंतो दृश्यंते नरा नास्तिकवृत्तयः

पार्वत्युवाच। लेशेनापि न सिद्ध्यन्ति काङ्क्षमाणाः परं पदम्। योनीर्भ्रमन्तो दृश्यन्ते नरा नास्तिकवृत्तयः॥

Verse 112

तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते । मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर

तीर्थव्रतानि सेवन्ते प्रत्ययो नैव जायते। मोहितं तु जगत्पूर्वं मिथ्याज्ञानेन शंकर॥

Verse 113

किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते

किं ते फलं सुरश्रेष्ठ जगद्व्यामोहने कृते॥

Verse 114

सारात्सारतरं नाथ तव प्राणप्रियं हि यत् । तन्मे कथय देवेश प्रियाहं यदि ते प्रभो

सारात्सारतरं नाथ, तव प्राणप्रियं यदस्ति तत्। तन्मे कथय देवेश; यदि तेऽहं प्रिया, प्रभो॥

Verse 115

इत्युक्तः स तया देव्या श्रीकंठः सुरनायकः । प्रहस्योवाच भगवान्गंभीरार्थमिदं वचः

इत्युक्तः सा तया देव्या श्रीकण्ठः सुरनायकः। प्रहस्योवाच भगवान् गम्भीरार्थमिदं वचः॥

Verse 116

ईश्वर उवाच । शृणुष्वावहिता भूत्वा पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना । निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्

ईश्वर उवाच। शृणुष्वावहिता भूत्वा, पृष्टोऽहं यस्त्वयाऽधुना। निष्फलं तत्प्रवक्ष्यामि वस्तुतत्त्वं यथास्थितम्॥

Verse 117

पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुंदरि । तिस्रः कोट्योऽर्द्धकोटी च ब्रह्मांडे सचराचरे

पूर्वमुक्तानि तीर्थानि यानि ते सुरसुन्दरि। तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च ब्रह्माण्डे सचराचरे॥

Verse 118

तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते

तेषां च गोपितं तीर्थं प्रभासं चैव सुव्रते।

Verse 119

एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । दृष्ट्वा संस्काररहिताः कलौ पापेन मोहिताः

एवमुक्तं महादेवि प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्। कलौ तु संस्काररहिताः पापमोहेन मोहिताः तदपि पश्यन्ति जनाः॥

Verse 120

राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः । परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः

राजसास्तामसाश्चैव पापोपहतचेतसः। परदारपरद्रव्यपरहिंसारता नराः॥

Verse 121

उद्वेगं च परं यांति प्रतप्यंति यतस्ततः । आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः । वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कु्र्वन्ति येऽधमाः

उद्वेगं च परं यान्ति प्रतप्यन्ति यतस्ततः। आत्मसंभाविता मूढा मिथ्याज्ञानेन मोहिताः। वर्णाश्रमविरुद्धं तु तीर्थे कुर्वन्ति येऽधमाः॥

Verse 122

तीर्थयात्रां प्रकुर्वंति दंभेन कपटेन च । तीर्थे मृता न सिध्यंति ते नरा वरवर्णिनि

तीर्थयात्रां प्रकुर्वन्ति दम्भेन कपटेन च। तीर्थे मृता न सिध्यन्ति ते नरा वरवर्णिनि॥

Verse 123

एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च । लिंगानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः । न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्

एतदर्थं मया देवि तीर्थानि विविधानि च। लिङ्गानि चैव सुश्रोणि गोपितानि प्रयत्नतः। न सिद्धिदानि देवेशि कलौ कल्मषकारिणाम्॥

Verse 124

ये नरास्तु जितक्रोधा जितलोभा जितेंद्रियाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चादम्भमत्सराः

ये नराः जितक्रोधाः जितलोभाः जितेन्द्रियाः, ब्राह्मणाः क्षत्रियाः वैश्याः शूद्राश्च—अदम्भमत्सरवर्जिताः।

Verse 125

मद्भावभाविता देवि तीर्थं सेवंति सुव्रताः । तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशश्विनि

मद्भावभाविताः देवि तीर्थं सेवन्ति सुव्रताः। तेषां चैव हितार्थाय कथयामि यशस्विनि॥

Verse 126

प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवंदितम् । तत्क्षेत्रं नैव जानंति मम मायाविमोहिताः

प्रभासमिति विख्यातं क्षेत्रं त्रैलोक्यवन्दितम्। तत्क्षेत्रं नैव जानन्ति मम मायाविमोहिताः॥

Verse 127

परोहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः । ते विदंति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्

परोऽहं त्वेकचित्तैश्च बहुजन्मभिरर्चितः। ते विदन्ति परं क्षेत्रं प्रभासं पापनाशनम्॥

Verse 128

मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः । तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः

मद्भावभाविता देवि मम व्रतनिषेविणः। तेषां प्रभासिकं क्षेत्रं विदितं नात्र संशयः॥

Verse 129

यमैश्च नियमैर्युक्ता अहंकारविवर्ज्जिताः । तेषामर्थे वदिष्यामि तव प्रश्नं सुदुर्ल्लभम् । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रदेवानां पुराणं कथितं मया

यमैर्नियमैश्च संयुक्ता निरहंकारा ये सन्ति, तेषामर्थं तव सुदुर्लभं प्रश्नं प्रत्युत्तरं वदिष्यामि। ब्रह्मविष्ण्विन्द्रादिदेवानां पुराणमिदं मया पूर्वमेव कथितम्।

Verse 130

सोऽहं देवि वदिष्यामि कर्णं देहि वरानने । पृथिव्यामपि सर्वेषां तीर्थानां सुरसुंदरि

सोऽहं देवि वदिष्यामि—कर्णं देहि वरानने। सुरसुन्दरि, पृथिव्यां स्थितानां सर्वतीर्थानां विषयं प्रवक्ष्यामि।

Verse 131

एकं मे वल्लभं तत्र प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् । तस्मिंश्चैव महाक्षेत्रे तीर्थैः सोमेन पूजितः । वरांस्तस्मै प्रदायाथ सदैकांते स्थितो ह्यहम्

तेषु तत्र ममैकं वल्लभं प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्। तस्मिन्महाक्षेत्रे तीर्थैः सह सोमेनाहं पूजितः; तस्मै वरान् प्रदाय, अहं सदैकान्ते तत्रैव स्थितोऽस्मि।

Verse 132

तेन गुह्यं कृतं स्थानं तव देवि प्रकाशितम् । तत्र मे योगयुक्तस्य दिव्यं लिंगं बभूव ह

तेन गुह्यं कृतं स्थानं, देवि, इदानीं तव प्रकाशितम्। तत्र योगयुक्तस्य मम दिव्यं लिङ्गं प्रादुर्भूतं ह।

Verse 133

दिव्यतेजस्समा युक्तं वह्निमेखलमंडितम् । लक्षमात्रस्थितं शांतं दुर्निरीक्ष्यं तु मानवैः

दिव्यतेजसा समायुक्तं वह्निमेखलया मण्डितम्। लक्षमात्रोन्नतं शान्तं, मानवैस्तु दुर्निरीक्ष्यम्।

Verse 134

इच्छाज्ञानक्रियाख्याश्च तिस्रो वै शक्तयश्च याः । तस्माल्लिंगात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे

इच्छाज्ञानक्रियासंज्ञाः शक्तयस्तिस्र एव हि । तस्माल्लिङ्गात्समुत्पन्ना जगत्कर्तृत्वहेतवे ॥

Verse 135

तस्मिंल्लिंगे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम्

तस्मिंल्लिङ्गे लयं याति जगदेतच्चराचरम् । पुनस्तेनैव संभूतं दृश्यते सचराचरम् ॥

Verse 136

गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिंगं ज्ञायते भुवि मानवैः

गुह्यं चैव तु संभूतं न कश्चिद्वेद तत्परम् । जन्माभ्यासेन तल्लिङ्गं ज्ञायते भुवि मानवैः ॥

Verse 137

क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रं वरानने

क्षेत्रं प्रभासिकं प्रोक्तं क्षेत्रज्ञोऽहं न संशयः । तत्र सोमेशनामाहमस्मिन्क्षेत्रे वरानने ॥

Verse 138

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिंगं पूर्वकल्पे तु भैरवम्

ममांशसंभवा ये च अस्मिन्क्षेत्रे समुद्भवाः । तेषां तु विदितं लिङ्गं पूर्वकल्पे तु भैरवम् ॥

Verse 139

अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिंगं सुदुर्लभम् । घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्

अन्यैरपि युगैर्देवि इदं लिङ्गं सुदुर्लभम्। घोरे कलियुगे पापे विशेषेण च दुर्लभम्॥

Verse 140

अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति

अन्यन्निदर्शनं तत्र तत्प्रवक्ष्यामि पार्वति॥

Verse 141

कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः । वदिष्यंति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः

कलौ युगे महाघोरे हेतुवादरता नराः। वदिष्यन्ति महापापाः सर्वे पाखण्डसंस्थिताः॥

Verse 142

मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम् । क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः

मिथ्या चैतत्कृतं सर्वं मूर्खैश्चापि प्रकीर्तितम्। क्व क्षेत्रं क्व प्रभावश्च कुत्र वै सन्ति देवताः॥

Verse 143

सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्

सर्वं चापि तथालीकं मूढैश्चापि प्रकीर्तितम्॥

Verse 144

एवं मूर्खा वदिष्यंति प्रहसिष्यन्ति चापरे । नारका नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः । सिद्धिं नैव प्रयास्यंति संप्राप्ते तु कलौ युगे

एवं मूढा वदिष्यन्ति, केचिदपि प्रहसिष्यन्ति। नरकगामिनो नास्तिका लोकाः पापोपहतचेतसः; कलियुगे संप्राप्ते सिद्ध्यर्थं प्रयत्नं नैव करिष्यन्ति॥

Verse 145

तीर्थे चैव मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः । तिर्यग्योनिप्रसूताश्च दृश्यन्ते सर्वयोनिषु

तीर्थे मृता ये तु शिवनिन्दापरायणाः, ते तिर्यग्योनिप्रसूताः सर्वासु योनिषु दृश्यन्ते॥

Verse 146

एतस्मात्कारणाद्देवि तीर्थे चैव सुदुःखिताः । दृश्यन्ते युगमाहात्म्यात्सत्यशौचविवर्जिताः

एतस्मात्कारणाद्देवि, तीर्थेऽपि सुदुःखिताः दृश्यन्ते; युगमाहात्म्याद् सत्यशौचविवर्जिताः॥

Verse 147

इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां चैव गोपने । एतत्ते कथितं सर्वं सिद्धिर्येन सुदुर्ल्लभा

इदं हि कारणं प्रोक्तं क्षेत्राणां गोपने। एतत्ते कथितं सर्वं, येन सिद्धिः सुदुर्लभा लभ्यते॥

Verse 148

युगेयुगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि । तेषां मे वल्लभं देवि प्रभासं क्षेत्रमेव च

युगे युगे तु तीर्थानि कीर्तितानि सुरेश्वरि। तेषां मे वल्लभं देवि, प्रभासं क्षेत्रमेव च॥

Verse 149

इत्येतत्कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत्परिपृच्छसि

इत्येतत् कथितं देवि रहस्यं पापनाशनम् । क्षेत्रबीजं महादेवि किमन्यत् परिपृच्छसि ॥

Verse 150

इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यंति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात्त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम्

इदं महापातकनाशनं ये श्रोष्यन्ति वै क्षेत्रमहाप्रभावम् । ते चापि यास्यन्ति मम प्रभावात् त्रिविष्टपं पुण्यजनाधिवासम् ॥