
ईश्वरः देवीं प्रति ईशानदिशि स्थितं पवित्रं क्षेत्रं वर्णयति—गव्यूतिमितदूरे श्रेष्ठम् इन्द्रस्थानं, चन्द्रसरसः चन्द्रोदकजलैश्च सम्बद्धम्। तस्योदकस्य प्रभावः कथ्यते—जरानाशनं दारिद्र्यहरणं च; चन्द्रवृद्धिक्षयेण तीर्थस्यापि वृद्धिह्रासौ भवतः, तथापि पापयुगेऽपि तद् दृश्यते। तत्र स्नानं महापातकभारिणामपि अल्पविचारेण निर्णायकं प्रायश्चित्तं भवतीति फलश्रुतिः। अनन्तरं अहल्यागौतमशापसम्बद्धे महादोषे इन्द्रस्य पूर्ववृत्तान्तः स्मार्यते—स बहुदानैः सह पूजां कृत्वा सहस्रवर्षाणि शिवं प्रतिष्ठापयामास। सा प्रतिष्ठिता मूर्तिः ‘इन्द्रेश्वर’ इति नाम्ना प्रसिद्धा, सर्वापराधविनाशिनी च। अन्ते यात्राक्रमः—चन्द्रतीर्थे स्नात्वा पितृदेवताभ्यः तर्पणादि कृत्वा इन्द्रेश्वरं पूजयेत्; ततः निःसन्देहं पापनिर्मुक्तिं लभते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । तस्मादीशान दिग्भागे इन्द्रस्थानमनुत्तमम् । गव्यूतिपञ्चमात्रेण यत्र चन्द्रसरः प्रिये
ईश्वर उवाच—तस्मात् ईशानदिग्भागे इन्द्रस्थानमनुत्तमम्; गव्यूतिपञ्चमात्रेण, प्रिये, यत्र ‘चन्द्रसरः’ सरः।
Verse 2
तस्मादुत्तरदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितम् । यत्र चन्द्रोदकं देवि जरादारिद्र्यनाशनम्
तस्मादुत्तरदिग्भागे नातिदूरे व्यवस्थितं स्थानं यत्र देवि चन्द्रोदकं प्रसिद्धं जरादारिद्र्यनाशनम्।
Verse 3
चन्द्रानुवृद्ध्या तद्वृद्धिः क्षयस्तत्संक्षये भवेत् । तस्मिन्पापयुगेऽप्येवं कदाचित्संप्रदृश्यते
चन्द्रानुवृद्ध्या तस्य तेजसो वृद्धिर्भवति, चन्द्रक्षये तदपि क्षीयते; पापयुगेऽप्येवं कदाचित् तदिदं रहस्यं दृश्यते।
Verse 4
तत्र स्नात्वा महादेवि यदि पापसहस्रकम् । कृतं सोऽत्र समायाति नात्र कार्या विचारणा
तत्र स्नात्वा महादेवि, यदि कश्चित् पापसहस्रकं कृतवान्, स एवात्र तत्क्षणात् शुद्धिं याति; नात्र विचारणा कार्या।
Verse 5
तत्राहिल्याप्रसंगोत्थमहापातकभीरुणा । गौतमोद्भवशापेन विलक्ष्यीकृतचेतसा
तत्राहिल्याप्रसङ्गोत्थमहापातकभीरुणा, गौतमोद्भवशापेन विलक्ष्यीकृतचेतसा, इन्द्रेण…
Verse 6
इन्द्रेण च पुरा देवि इष्टं विपुलदक्षिणैः । तत्र वर्षसहस्राणि संस्थाप्य शिवमीश्वरम् । इन्द्रेश्वरेति नाम्ना वै सर्वपातक नाशनम्
इन्द्रेण च पुरा देवि विपुलदक्षिणैरिष्टं; तत्र वर्षसहस्राणि शिवमीश्वरं संस्थाप्य, स ‘इन्द्रेश्वर’ इति नाम्ना प्रसिद्धः सर्वपातकनाशनः।
Verse 7
चन्द्रतीर्थे नरः स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः । इन्द्रेश्वरं च संपूज्य मुच्यते नात्र संशयः
चन्द्रतीर्थे नरः स्नात्वा पितॄन्देवान् च तर्पयेत् । इन्द्रेश्वरं समभ्यर्च्य मुच्यते नात्र संशयः ॥
Verse 295
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चन्द्रोदकतीर्थमाहात्म्य इन्द्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चनवत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चन्द्रोदकतीर्थमाहात्म्ये इन्द्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चनवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः ॥