Adhyaya 294

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कौबेरात्पूर्वसंस्थितम् । गव्यूतिपंचके देवि पुष्करंनाम नामतः । यत्र सिद्धो महादेवि कैवर्तो मत्स्यघातकः

ईश्वर उवाच—ततः, हे महादेवि, कौबेरस्थानात् पूर्वदिशि गच्छेत्। देवि, पञ्चगव्यूतिमात्रे ‘पुष्कर’ इति नाम्ना प्रसिद्धं स्थानं विद्यते, यत्र हे महादेवि, मत्स्यघातकः कैवर्तः सिद्धिं प्राप्तः।

Verse 2

देव्युवाच । सविस्तरं मम ब्रूहि कथं स सिद्धिमाप वै । कथयस्व प्रसादेन देवदेव महेश्वर

देव्युवाच—मम सविस्तरं ब्रूहि, स कथं वै सिद्धिमाप। प्रसादेन, हे देवदेव महेश्वर, तत् कथयस्व मे।

Verse 3

ईश्वर उवाच । शृणु त्वं यत्पुरावृत्तं देवि स्वारोचिषेंतरे । आसीत्कश्चिद्दुराचारः कैवर्तो मत्स्यघातकः

ईश्वर उवाच—हे देवि, पुरावृत्तं शृणु, स्वारोचिषेऽन्तरे। तदा कश्चिद्दुराचारः कैवर्तोऽभूत्, मत्स्यघातकः।

Verse 4

स कदाचिच्चरन्पापः पुष्करे तु जगाम वै । ददर्श शांकरं वेश्म लतापादपसंकुलम्

स पापः कदाचित् चरन् पुष्करे तु जगाम वै। तत्र ददर्श शांकरं वेश्म, लतापादपसंकुलम्।

Verse 5

स माघमासे शीतार्त्तः क्लिन्नजालसमन्वितः । प्रासादमारुरोहार्त्तः सूर्यतापजिघृक्षया

स माघमासे शीतार्तः क्लिन्नजालसमन्वितः। प्रासादमारुरोह आर्तः, सूर्यतापं जिघृक्षया।

Verse 6

ततः स क्लिन्नजालं तच्छोषणाय रवेः करैः । प्रासादध्वजदंडाग्रे संप्रसारितवांस्तदा

ततः स क्लिन्नजालं तच्छोषणाय रवेः करैः प्रासादध्वजदण्डाग्रे तदा संप्रसारितवान्।

Verse 7

ततः प्रासादतो देवि जाड्यात्संपतितः क्रमात् । स मृतः सहसा देवि तस्मिन्क्षेत्रे शिवस्य च

ततः प्रासादतो देवि जाड्यात् क्रमात् संपतितः। स सहसा मृतो देवि तस्मिन् शिवस्य क्षेत्रे च।

Verse 8

जालं तस्य प्रभूतेन जीर्णकालेन यत्तदा । ध्वजा बद्धा यतो जालैः प्रासादे सा शुभेऽभवत्

जालं तस्य प्रभूतेन जीर्णकालेन यत्तदा ध्वजा बद्धा यतो जालैः प्रासादे सा शुभेऽभवत्।

Verse 9

ततोऽसौ ध्वजमाहात्म्याज्जातोऽवन्यां नराधिपः । ऋतध्वजेति विख्यातः सौराष्ट्रविषये सुधीः । स हि स्फूर्जद्ध्वजाग्रेण रथेन पर्यटन्महीम्

ततोऽसौ ध्वजमाहात्म्याज्जातोऽवन्यां नराधिपः। ऋतध्वजेति विख्यातः सौराष्ट्रविषये सुधीः। स हि स्फूर्जद्ध्वजाग्रेण रथेन पर्यटन्महीम्।

Verse 10

कामभोगाभिभूतात्मा राज्यं चक्रे प्रतापवान् । ततोऽसौ भवने शंभोर्ददौ शोभासमन्विताम् । ध्वजां शुभ्रां विचित्रां च नान्यत्किंचिदपि प्रभुः

कामभोगाभिभूतात्मा राज्यं चक्रे प्रतापवान्। ततोऽसौ भवने शंभोर्ददौ शोभासमन्विताम्। ध्वजां शुभ्रां विचित्रां च नान्यत्किंचिदपि प्रभुः।

Verse 11

ततो जातिस्मरो राजा प्रभासक्षेत्रमागतः । तत्रायतनं ध्वजाजालसमन्वितम्

ततः जातिस्मरो राजा प्रभासक्षेत्रमागतः । तत्र ध्वजजालसमन्वितमायतनं ददर्श ॥

Verse 12

अजोगन्धस्य देवस्य पूर्वमाराधितस्य च । प्रासादं कारयामास शिवोपकरणानि च

अजोगन्धदेवस्य पूर्वमाराधितस्य च । प्रासादं कारयामास शिवोपकरणानि च ॥

Verse 13

नित्यं पूजयते भक्त्या तल्लिंगं पापनाशनम् । दशवर्षसहस्राणि राज्यं चक्रे महामनाः

नित्यं पूजयते भक्त्या तल्लिङ्गं पापनाशनम् । दशवर्षसहस्राणि राज्यं चक्रे महामनाः ॥

Verse 14

तल्लिंगस्य प्रभावेन ततः कालाद्दिवं गतः । तस्मात्तत्र प्रयत्नेन गत्वा लिंगं प्रपूजयेत्

तल्लिङ्गस्य प्रभावेन ततः कालाद्दिवं गतः । तस्मात्तत्र प्रयत्नेन गत्वा लिङ्गं प्रपूजयेत् ॥

Verse 15

स्नात्वा पश्चिमतः कुण्डे पुष्करे पापतस्करे । यत्र ब्रह्माऽयजत्पूर्वं यज्ञैर्विपुलदक्षिणैः

स्नात्वा पश्चिमतः कुण्डे पुष्करे पापतस्करे । यत्र ब्रह्मा पुरा यज्ञैर्विपुलदक्षिणैरयजत् ॥

Verse 16

समाहूय च तीर्थानि पुष्करात्तत्र भामिनि । तस्मिन्कुण्डे तु विन्यस्य अजोगन्ध समीपतः । प्रतिष्ठाप्य महालिंगमजोगन्धेति नामतः

हे भामिनि, पुष्करात् समाहूय तीर्थानि तत्र कुण्डे विन्यस्य, अजोगन्धस्य समीपे महालिङ्गं प्रतिष्ठापयामास—‘अजोगन्ध’ इति नाम्ना।

Verse 17

त्रिपुष्करे महादेवि कुण्डे पातकनाशने । सौवर्णं कमलं तत्र दद्याद्ब्राह्मणपुंगवे

हे महादेवि, त्रिपुष्करे पातकनाशने कुण्डे तत्र ब्राह्मणपुङ्गवे सौवर्णं कमलं दद्याद् दानरूपेण।

Verse 18

देवं संपूज्य विधिवद्गन्धपुष्पाक्षतादिभिः । मुच्यते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मार्जितैरपि

गन्धपुष्पाक्षतादिभिः विधिवत् देवं संपूज्य, सप्तजन्मार्जितैरपि सर्वैः पातकैः मुच्यते।

Verse 294

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्कर माहात्म्येऽजोगन्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुर्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां, सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, पुष्करमाहात्म्ये, ‘अजोगन्धेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम चतुर्णवत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः।