Adhyaya 29

Verse 1

ईश्वर उवाच । अग्नितीर्थं ततो गच्छेत्सागरस्य तटे शुभे । यत्राऽसौ वाडवो मुक्तः सरस्वत्या वरानने

ईश्वर उवाच— ततः सागरस्य शुभे तटेऽग्नितीर्थं गच्छेत्। वरानने, यत्र सरस्वत्या वाडवोऽसौ मुक्तः।

Verse 2

दक्षिणे सोमनाथस्य सर्वपापप्रणाशनम् । तीर्थं त्रैलोक्यविख्यातं पद्मकं नाम नामतः

सोमनाथस्य दक्षिणे तीर्थं सर्वपापप्रणाशनम्। त्रैलोक्यविख्यातं तच्च पद्मकं नाम नामतः।

Verse 3

धन्वंतरशते प्रोक्तं सोमेशाज्जलमध्यगम् । कुण्डं पापहरं प्रोक्तं शतहस्तप्रमाणतः । तत्र स्नानं प्रकुर्वीत विगाह्य निधिमंभसाम्

धन्वन्तरिशततीर्थेषु प्रोक्तं सोमेशसमीपजले स्थितम् । पापहरं कुण्डं शतहस्तप्रमाणं, तत्राम्भसां निधौ विगाह्य स्नानं कुर्यात् ।

Verse 4

आदौ कृत्वा तु वपनं सोमे श्वरसमीपतः । शंकरं मनसा ध्यायन्केशांस्तत्र परित्यजेत् । समुत्तार्य ततः केशान्भूयः स्नानं समाचरेत्

आदौ सोमेश्वरसमीपे वपनं कृत्वा, मनसा शङ्करं ध्यायन् केशान् तत्रैव परित्यजेत् । ततः केशान् समुत्तार्य भूयः स्नानं समाचरेत् ।

Verse 5

यत्किंचित्कुरुते पापं मनुष्यो वृत्तिकर्शितः । तदेव पर्वतसुते सर्वं केशेषु तिष्ठति

यत्किञ्चित् मनुष्यः वृत्तिकर्शितः पापं करोति, हे पर्वतसुते, तत्सर्वं केशेषु एव तिष्ठतीति कथ्यते ।

Verse 6

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन केशांस्तत्र विनिक्षिपेत् । तदेव सोमनाथाग्रे कृत्वा तु द्विगुणं फलम्

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन केशान् तत्र विनिक्षिपेत् । तत् एव सोमनाथाग्रे कृत्वा द्विगुणं फलं लभेत् ।

Verse 7

अग्नितीर्थसमीपस्थं कपर्द्दिद्वारमध्यगम् । तत्रैव द्विगुणं ज्ञेयमन्यत्रैकगुणं स्मृतम्

अग्नितीर्थसमीपस्थे कपर्द्दिद्वारमध्यगे । तत्रैव द्विगुणं पुण्यं ज्ञेयं, अन्यत्रैकगुणं स्मृतम् ।

Verse 8

क्षुरकर्म न शस्तं स्याद्योषितां तु वरानने । सभर्तृकाणां तत्रैव विधिं तासां शृणुष्व मे

वरानने, योषितां क्षुरकर्म न शस्तं स्यात्। सभर्तृकाणां स्त्रीणां तत्रैव यः विधिः, तं मे शृणुष्व।

Verse 9

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । ततो देवान्विधानेन तर्प्पयेत्पितृदेवताः

सर्वान् केशान् समुद्धृत्य अङ्गुलद्वयमात्रं छेदयेत्। ततः विधानेन देवान् पितृदेवताश्च तर्पयेत्।

Verse 10

मुण्डनं चोपवासश्च सर्वतीर्थेष्वयं विधिः

मुण्डनं चोपवासश्च—सर्वतीर्थेषु अयं विधिः स्मृतः।

Verse 11

गंगायां भास्करे क्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते । आधाने सोमपाने च वपनं सप्तसु स्मृतम्

गङ्गायां भास्करक्षेत्रे मातापित्रोर्गुरौ मृते। आधाने सोमपाने च—वपनं सप्तसु स्मृतम्।

Verse 12

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत् । नासौ तत्फलमाप्नोति वपनाद्यच्च लभ्यते

अश्वमेधसहस्राणां सहस्रं यः समाचरेत्। नासौ तत्फलमाप्नोति यद् वपनात् अत्र लभ्यते।

Verse 13

विना मन्त्रेण यस्तत्र देवि स्नानं समाचरेत् । समाप्नोति क्वचिच्छ्रेयो मुक्त्वैकं पर्ववासरम्

देवि, यः कश्चित् तत्र मन्त्रं विना स्नानं समाचरेत्, स कदाचित् किञ्चित् श्रेयः प्राप्नोति; परन्तु पर्ववासरे तदपि एकं श्रेयः परित्यज्यते।

Verse 14

विना मंत्रं विना पर्व क्षुरकर्म विना नरैः । कुशाग्रेणापि देवेशि न स्प्रष्टव्यो महोदधिः

मन्त्रं विना, पर्वं विना, नरैः कृत-क्षुरकर्म विना च, देवेशि—कुशाग्रेणापि महोदधिः न स्प्रष्टव्यः।

Verse 15

एवं स्नात्वा विधानेन दत्त्वाऽर्घ्यं च महोदधौ । संपूज्य पुष्पगंधैश्च वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैः

एवं विधानेन स्नात्वा महोदधौ च अर्घ्यं दत्त्वा, पुष्पगन्धैः वस्त्रैः पुण्यानुलेपनैश्च तं सम्यक् संपूजयेत्।

Verse 16

हिरण्मयं यथाशक्त्या निक्षिपेत्तत्र कंकणम्

यथाशक्त्या तत्र हिरण्मयं कंकणं निक्षिपेत्, अर्पणरूपेण।

Verse 17

एवं कृत्वा विधानं तु स्पर्शयेल्लवणोदधिम् । मन्त्रेणानेन देवेशि ततः सांनिध्यतां व्रजेत्

एवं विधानं कृत्वा लवणोदधिं स्पर्शयेत्; अनेन मन्त्रेण, देवेशि, ततः स सांनिध्यतां व्रजेत्।

Verse 18

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय विष्णुरूपाय ते नमः । सांनिध्ये भव देवेश सागरे लवणाम्भसि

ॐ नमो विष्णुगुप्ताय, विष्णुरूपाय ते नमः। देवेश, लवणाम्भसि सागरे मम सांनिध्यं कुरु, सदा सन्निधिं देहि॥

Verse 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

अग्निः रेतः, मृडया देहः; रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः। एतत्सत्यवाक्यं ब्रुवन्, हे पार्वति, ततः पतिं नदीनाम् अवगाहेत् शुद्धये॥

Verse 20

ॐ नमो रत्नगर्भाय मन्त्रेणानेन भामिनि । कंकणं प्रक्षिपेत्तत्र ततः स्नायाद्यदृच्छया

ॐ नमो रत्नगर्भाय—अनेन मन्त्रेण, हे भामिनि, तत्र कंकणं प्रक्षिपेत्; ततः विध्यनुसारं स्नायाद्यथोचितम्॥

Verse 21

ततश्च तर्पयेद्देवान्मनुष्यांश्च पितामहान् । तिलमिश्रेण तोयेन सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

ततः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः तिलमिश्रेण तोयेन देवान् मनुष्यांश्च पितामहान् च तर्पयेत् विधिवत्॥

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं कुरुते नरः । सकृत्स्नात्वा व्यपोहेत सागरे लवणाम्भसि

आजन्मशतसाहस्रं यत्पापं नरः कुरुते। सागरे लवणाम्भसि सकृत्स्नात्वा तत्सर्वं व्यपोहेति॥

Verse 23

वृषभस्तत्र दातव्यः प्रवृत्ते क्षुरकर्मणि । आत्मप्रकृतिदानं च पीतवस्त्रं तथैव च

तत्र क्षुरकर्मणि प्रवृत्ते वृषभो दानाय देयः। स्वशक्त्यनुसारं दानं च पीतवस्त्रं तथैव दातव्यम्॥

Verse 24

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत् । स्पर्शयेद्वाडवं तेजश्चान्यथा दोषभाग्भवेत्

अनेन विधिना तत्र सम्यक्स्नानं समाचरेत्। वाडवतेजः स्पर्शयेत्, अन्यथा दोषभाग्भवेत्॥

Verse 25

वरः शापश्च तस्यायं पुरा दत्तो यथा द्विजैः

एष एव तस्य वरः शापश्च पुरा द्विजैः प्रदत्तो यथावत्॥

Verse 26

देव्युवाच । कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति । किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते कौतुकं महत्

देव्युवाच—कुत्र कुत्र महादेव जलस्नानाद्विशुध्यति। किमर्थं सागरे दोषः प्राप्यते, कौतुकं महत्॥

Verse 27

यत्र गंगादयः सर्वा नद्यो विश्रांतिमागताः । यत्र विष्णुः स्वयं शेते यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता

यत्र गङ्गादयः सर्वा नद्यः विश्रान्तिमागताः। यत्र विष्णुः स्वयं शेते, यत्र लक्ष्मीः स्वयं स्थिता॥

Verse 28

किमर्थं वरशापं तु तस्य दत्तं द्विजैः पुरा । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि महान्मे संशयोऽत्र वै

किमर्थं तस्य पुरा द्विजैर्वरशापौ प्रदत्तौ? तत्सर्वं विस्तरेण ब्रूहि; अत्र मे महान् संशयो जातः।

Verse 29

ईश्वर उवाच । दीर्घसत्रं पुरा देवि प्रारब्धं सुरसत्तमैः । प्रभासं तीर्थमासाद्य सम्यक्छ्रद्धा समन्वितैः

ईश्वर उवाच—पुरा देवि सुरसत्तमैः प्रभासतीर्थमासाद्य सम्यक्श्रद्धासमन्वितैः दीर्घसत्रं प्रारब्धम्।

Verse 30

ततः सत्रावसाने तु दत्त्वा दानमनेकधा । सर्वस्वं ब्राह्मणेन्द्राणां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

ततः सत्रावसाने तु दानमनेकधा दत्त्वा प्रभासक्षेत्रवासिनां ब्राह्मणेन्द्राणां सर्वस्वं समर्पितम्।

Verse 31

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः । देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः

तावदन्ये द्विजास्तत्र दक्षिणार्थं समागताः; देशीयास्तत्र वास्तव्याः शतशोऽथ सहस्रशः।

Verse 32

प्रार्थनाभङ्गभीताश्च ततो देवाः सवासवाः । प्रणष्टास्तान्सुरान्दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः

प्रार्थनाभङ्गभीतास्ततो देवाः सवासवाः प्रणष्टाः; तान्सुरान् प्रणष्टान् दृष्ट्वा ब्राह्मणाश्चानुवव्रजुः।

Verse 33

खेचरत्वं पुरा देवि ह्यासीदग्रभुवां महत् । तेन यांति द्रुतं सर्वे यत्र यत्र सुरालयाः

खेचरत्वं पुरा देवि अग्रभुवां महदासीदिति; तेन सामर्थ्येन सर्वे द्रुतं यान्ति यत्र यत्र सुरालयाः सन्ति।

Verse 34

एवं सर्वत्रगामित्वं तेषां वीक्ष्य दिवौकसः । प्रविष्टाः सागरं भीता ऊचुर्वाक्यं च तं पुनः

एवं तेषां सर्वत्रगामित्वं वीक्ष्य दिवौकसः; भीताः सागरं प्रविष्टाः, तं पुनर्वाक्यमूचुः।

Verse 35

शरणं ते वयं प्राप्ता ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः । नास्ति वित्तं च दानार्थं तस्माद्रक्ष महोदधे

शरणं ते वयं प्राप्ताः, ब्राह्मणेभ्यो भयं गताः; दानार्थं वित्तं नास्ति, तस्माद्रक्ष महोदधे।

Verse 36

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः । एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम् । विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्

एकतः क्रतवः सर्वे समाप्तवरदक्षिणाः; एकतो भयभीतस्य प्राणिनः प्राणरक्षणम्। विशेषतश्च देवानां रक्षणं बहुपुण्यदम्।

Verse 37

समुद्र उवाच । ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित्सुरसत्तमाः । अहं वो रक्षयिष्यामि प्रविशध्वं ममोदरे

समुद्र उवाच—ब्राह्मणेभ्यो न भीः कार्या कथंचित् सुरसत्तमाः; अहं वो रक्षयिष्यामि, प्रविशध्वं ममोदरे।

Verse 38

ततस्ते विबुधाः सर्वे तस्य वाक्येन हर्षिताः । प्रविष्टा गह्वरां कुक्षिं तस्यैव भय वर्ज्जिताः

ततः सर्वे ते विबुधाः तस्य वाक्येन हर्षिताः, भयवर्जिताः सन्तः तस्यैव गह्वरां कुक्षिं प्रविविशुः।

Verse 39

समुद्रोऽपि महत्कृत्वा निजरूपं च भूरिशः । जलजाञ्जीवसंघातान्धृत्वा तीरसमीपतः

समुद्रोऽपि निजरूपं महत्कृत्वा भूरिशः, जलजानां जीवसंघातान् संगृह्य तीरसमीपतः अधारयत्।

Verse 40

ततश्चक्र उपायं स ब्राह्मणानां निपातने । मत्स्यानामामिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्

ततः स ब्राह्मणानां निपातने उपायं चक्र; मत्स्यानाम् आमिषं पक्त्वा महान्नेन च गोपितम्।

Verse 41

अथोवाच द्विजान्सर्वान्प्रणिपत्य कृतांजलिः । प्रसादः क्रियतां विप्रा मुहूर्त्तं मम सांप्रतम्

अथ स कृताञ्जलिः प्रणिपत्य सर्वान् द्विजान् उवाच—‘विप्राः, मम सांप्रतम् मुहूर्त्तं प्रसादः क्रियताम्।’

Verse 42

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च । युष्मदर्थं मया सम्यगेतत्पाकं समावृतम् । क्रियतां भोजनं भूयो गंतव्यमनु नाकिनाम्

आतिथ्यग्रहणादेव दीनस्य प्रणतस्य च; युष्मदर्थं मया सम्यक् एतत् पाकं समावृतम्। क्रियतां भोजनं भूयः, गन्तव्यम् अनु नाकिनाम्।

Verse 43

अथ ते ब्राह्मणा मत्वा समुद्रं श्रद्धयान्वितम् । बाढमित्येव तं प्रोच्य बुभुजुः स्वर्णभाजने

अथ ते ब्राह्मणाः समुद्रं श्रद्धासंपन्नं मत्वा “बाढम्” इत्येव तं प्रत्युक्त्वा स्वर्णभाजनेषु भोजनं बुभुजुः।

Verse 44

न व्यजानंत तन्मांसं गुप्तं स्वादु क्षुधार्द्दिताः

क्षुधार्दितास्ते स्वादुत्वात् गुप्तं तन्मांसं न व्यजानन्त।

Verse 45

ततस्तृप्ताश्च ते विप्रा ब्राह्मणा विगतक्षुधः । आशीर्वादं ददुः सर्वे ब्राह्मणाः शंसित व्रताः

ततः तृप्ताः क्षुधाविगताः ते विप्राः सर्वे शंसितव्रताः ब्राह्मणाः आशीर्वादान् ददुः।

Verse 46

भोजनांतो ब्राह्मणानां प्राणांतः क्षत्रजन्मनाम् । आशीविषाणां सर्पाणां कोपो ज्ञेयो मृतावधिः । प्रेरयामास देवान्वै गम्यतामित्युवाच तान्

ब्राह्मणानां भोजनान्तो हि क्षत्रजन्मनामिव प्राणान्तः; आशीविषसर्पाणां कोपश्च मृत्युपर्यन्तं ज्ञेयः। इति स देवान् प्रेरयामास—“गम्यताम्” इत्युवाच तान्।

Verse 47

ततो देवाः सगंधर्वा गच्छंतः शीघ्रगा वियत् । गच्छतस्तांस्ततो दृष्ट्वा ब्राह्मणास्तत्र वंदिता

ततो देवाः सगन्धर्वाः शीघ्रगाः वियति गच्छन्तः; तान् गच्छतः दृष्ट्वा तत्र ब्राह्मणाः वन्दनां चक्रुः।

Verse 48

दक्षिणार्थं समुत्पेतुः सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः

दक्षिणार्थं सुरानुद्दिश्य पृष्ठतः समुत्पेतुः।

Verse 49

ततः प्रपतिता भूमौ द्विजास्ते सहसा पुनः । अभक्ष्यभक्षणात्ते वै ब्राह्मणा मांसभक्षणात्

ततः ते द्विजाः सहसा पुनर्भूमौ प्रपतिताः। अभक्ष्यभक्षणात् वै ब्राह्मणाः मांसभक्षणात्॥

Verse 50

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः । ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्द्धराः

निष्कृतिं तां परिज्ञाय समुद्रस्य रुषान्विताः। ददुः शापं महादेवि रौद्रं रौद्रवपुर्धराः॥

Verse 51

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम् । त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्

यस्मादभक्ष्यं मांसं वै ब्राह्मणानां परं स्मृतम्। त्वयोपहृतमस्माकं सुगुप्तं भक्ष्यसंयुतम्॥

Verse 52

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः । एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः

एकतः सर्वमांसानि मत्स्यमांसं तथैकतः। एकतः सर्वपापानि परदारास्तथैकतः॥

Verse 53

एवं वयं विजानन्तो यदि मांसस्य दूषणम् । तथापि वंचिताः सर्वे अपरीक्षितकारिणः

एवं वयं सम्यग्विजानन्तोऽपि मांसभक्षणदोषम् । तथापि सर्वे वञ्चिताः, अपरीक्ष्य प्रवृत्तिकारिणः स्मः ॥

Verse 54

यस्मात्पापमते क्रूरं त्वया वै वञ्चिता वयम् । मांसस्य भक्षणात्तस्मादपेयस्त्वं भविष्यसि

यस्मात् पापमते क्रूर! त्वया वयं वै वञ्चिताः । तस्मान्मांसभक्षणहेतोस्त्वमपेयत्वमेष्यसि ॥

Verse 55

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेंद्राणामन्येषां च नृणां भुवि । तवोदकेन ये मर्त्त्याः करिष्यंति कुबुद्धयः

अस्पृश्यस्त्वं द्विजेन्द्राणामन्येषां च नराणामिह । तवोदकेन ये मर्त्याः करिष्यन्ति कुबुद्धयः ॥

Verse 56

स्नानं ते नरकं घोरं प्रयास्यंति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम्

स्नानात्ते नरकं घोरं प्रयास्यन्ति न संशयः । कृतघ्नानां च ये लोका ये लोकाः पापकर्मिणाम् ॥

Verse 57

तांस्तवोदक संस्पर्शाल्लप्स्यंते मानवा भुवि

तवोदकसंस्पर्शादेव तान् लोकान् लप्स्यन्ते मानवा भुवि ॥

Verse 58

ईश्वर उवाच । एवं शप्तः समुद्रस्तैर्ब्राह्मणैर्वरवर्णिनि । ततो वर्षसहस्रं तु ह्यस्पृश्यः संबभूव ह

ईश्वर उवाच—एवं तैः समुद्रस्थैर्ब्राह्मणैः शप्तः, वरवर्णिनि, स समुद्रो हि वर्षसहस्रं यावत् अस्पृश्यः संबभूव।

Verse 59

ततस्त्रासाकुलो भूत्वा सर्वांस्तानिदमब्रवीत् । देवकार्यमिदं विप्रा मया कृतमबुद्धिना

ततः स त्रासाकुलो भूत्वा सर्वान् तान् इदम् अब्रवीत्—देवकार्यं इदं विप्राः, मया तु अबुद्धिना कृतम्।

Verse 60

बुभूषता परं धर्मं शरणागतसंभवम् । कामात्क्रोधाद्भयाल्लोभाद्यस्त्यजेच्छरणागतम्

परं धर्मं बुभूषता शरणागतसंभवम्; कामात् क्रोधात् भयात् लोभाद् यः शरणागतं त्यजेत्, स निन्द्यः।

Verse 61

सत्याद्वापि स विज्ञेयो महापातककारकः । युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम

सत्यादपि स विज्ञेयः महापातककारकः—युष्मद्भीत्या समायाताः स्वर्गिणः शरणं मम, तान् यः परित्यजेत्।

Verse 62

ते मया रक्षिताः सम्यग्यथाशक्त्या ह्युपायतः । शोषयिष्येऽहमात्मानं यस्माच्छप्तः प्रकोपतः

ते मया सम्यक् रक्षिताः यथाशक्त्या ह्युपायतः; यस्मात् प्रकोपतः शप्तः, तस्माद् अहम् आत्मानं शोषयिष्ये।

Verse 63

भवद्भिर्नोत्सहे स्थातुं जनस्पर्शविनाकृतः । एवमुक्त्वा ततो देवि समुद्रः सरितांपतिः । आत्मानं शोषयामास दुःखेन महता स्थितः

भवद्भिः सह जनस्पर्शविहीनोऽहं स्थातुं नोत्सहे। इत्युक्त्वा देवि सरितांपतिः समुद्रः महादुःखसमन्वितः स्वात्मानं शोषयामास।

Verse 64

ततो देवगणाः सर्वे स्थलाकारं महार्णवम् । शनैःशनैः प्रपश्यंतो भयेन महताऽन्विताः

ततः सर्वे देवगणाः शनैः शनैः स्थलाकारं महार्णवं प्रपश्यन्तो महाभयसमन्विताः अभवन्।

Verse 65

ऊचुर्गत्वा तु लोकेशं देवदेवं पितामहम् । अस्मत्कृते द्विजैः शप्तः सागरो ब्राह्मणोत्तमैः

ततः ते गत्वा लोकेशं देवदेवं पितामहम् ऊचुः— अस्मत्कृते ब्राह्मणोत्तमैर्द्विजैः सागरः शप्तः।

Verse 66

स शोषयति चात्मानं दुःखेन महतान्वितः । समुद्राज्जलमादाय प्रवर्षंति बलाहकाः

स महादुःखसमन्वितः स्वात्मानं शोषयति। समुद्राज्जलमादाय बलाहकाः प्रवर्षन्ति।

Verse 67

ततः संजायते सस्यं सस्याद्यज्ञा भवंति च । यज्ञैः संजायते तृप्तिः सर्वेषां त्रिदिवौकसाम्

ततः सस्यं संजायते, सस्याद्यज्ञा भवन्ति च। यज्ञैः सर्वेषां त्रिदिवौकसां तृप्तिः संजायते।

Verse 68

एवं तस्य विनाशेन नाशोऽस्माकं भविष्यति । तस्मात्त्वं रक्ष तं गत्वा यथा शोषं न गच्छति

एवं तस्य विनाशे सति अस्माकमपि विनाशो भविष्यति। तस्मात् त्वं गत्वा तं रक्ष, यथा स पूर्णशोषं न गच्छति॥

Verse 69

यथा तुष्यंति विप्रास्ते तथा नीतिर्विधीयताम्

यथा ते विप्राः तुष्यन्ति तथा नीतिः विधीयताम्॥

Verse 70

देवानां वचनाद्ब्रह्मा गत्वा सागरसन्निधौ । समुद्रार्थे ययाचे तान्ब्राह्मणान्क्षेत्रवासिनः

देवानां वचनात् ब्रह्मा सागरसन्निधौ गत्वा, समुद्रार्थे क्षेत्रवासिनो ब्राह्मणान् तान् ययाचे॥

Verse 71

ब्रह्मोवाच । प्रसादः क्रियतामस्य सागरस्य द्विजोत्तमाः । यथा पवित्रतां याति मद्वाक्यात्क्रियतां तथा

ब्रह्मोवाच— द्विजोत्तमाः, अस्य सागरस्य प्रसादः क्रियताम्। मद्वाक्यात् यथा स पवित्रतां याति तथा क्रियताम्॥

Verse 72

प्रदास्यति स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च

स युष्मभ्यं रत्नानि विविधानि च प्रदास्यति॥

Verse 73

यूयं भविष्यथात्यंतं भूमिदेवा इति क्षितौ । नाम्ना मद्वचनान्नूनं सत्यमेतन्मयोदितम्

यूयं क्षितौ नूनम् ‘भूमिदेवाः’ इति नाम्ना प्रसिद्धा भविष्यथ; मद्वचनात् एतत् सत्यं, मया एवोक्तं सत्यम्।

Verse 74

ब्राह्मणा ऊचुः । नान्यथा कर्तुमिच्छामस्तव वाक्यं जगत्पते । न च मिथ्याऽत्मनो वाक्यं प्रमाणं चात्र वै भवान्

ब्राह्मणाः ऊचुः—जगत्पते, तव वाक्यं नान्यथा कर्तुम् इच्छामः; आत्मनो वाक्यं मिथ्या न भवेत्, अत्र च भवान् एव प्रमाणम्।

Verse 76

तन्नो वाक्यात्सुरश्रेष्ठ हितं वा यदि वाहितम् । परं स्याज्जगतां श्रेयः सर्वेषां च दिवौकसाम् । तथा कुरु जगन्नाथ अस्माकं हितकारणम्

सुरश्रेष्ठ, अस्माकं वाक्यात् यदि किञ्चित् हितं वाहितं स्यात्, तत् जगतां परं श्रेयः स्यात्, सर्वेषां च दिवौकसाम्; जगन्नाथ, तथा कुरु—अस्माकं हितकारणम्।

Verse 77

नान्यथा शक्यते कर्त्तुं द्विजानां वचनं हि तत् । ब्राह्मणाः कुपिता नूनं भस्मीकुर्युः स्वतेजसा

नान्यथा कर्तुं शक्यते; एतत् द्विजानां वचनम्। ब्राह्मणाः कुपिताः चेत्, स्वतेजसा नूनं सर्वं भस्मीकुर्युः।

Verse 78

देवान्कुर्युरदेवांश्च तस्मात्तान्नैव कोपयेत् । यस्मादेव तव स्पर्शस्त्रिधा मेध्यो भविष्यति

देवान् अदेवान् च कुर्वीरन्; तस्मात् तान् नैव कोपयेत्। यतः तव स्पर्शेनैव (समुद्रः) त्रिधा मेध्यः भविष्यति, यज्ञकर्मसु योग्यश्च।

Verse 79

पर्वकाले च संप्राप्ते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु संयुतः

पर्वकाले समुपस्थिते नदीनां च समागमे । सेतुबंधे तथा सिंधौ तीर्थेष्वन्येषु चापि सः संयुतो दृश्यते ॥

Verse 80

इत्येवमादिसर्वेषु मध्येऽन्यत्र न कर्मणि । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

इत्येवमादिषु सर्वेषु नान्यत्र कर्म विद्यते । यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शमात्राद्भविष्यति ॥

Verse 81

गयाश्राद्धे तु यत्पुण्यं गोग्रहे मरणेन च । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शादेव भविष्यति

गयाश्राद्धे यत्पुण्यं गोग्रहे मरणे च यत् । तत्फलं तव तोयस्य स्पर्शमात्राद्भविष्यति ॥

Verse 82

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गंडूषमपि पीतं च तोयस्याशुभनाशनम्

अपेयस्त्वं तथा भावि स्वादमात्रेण केवलम् । गण्डूषमात्रपीतं च तोयमशुभनाशनम् ॥

Verse 84

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चद्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यंति पूर्वजाः

यावत्त्वं तिष्ठसे लोके यावच्चन्द्रार्कतारकाः । तवोदकामृतैस्तृप्तास्तावत्स्थास्यन्ति पूर्वजाः ॥

Verse 86

यात्रायामथवान्यत्र पर्वकाले शशिग्रहे । अत्र स्नास्यति यः सम्यक्सागरे लवणांभसि । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्स्यति मानवः

यात्राकालेऽथवान्यत्र पर्वदिने शशिग्रहे वा। योऽत्र सागरे लवणाम्भसि सम्यक् स्नानं करोति, स मानवोऽश्वमेधसहस्रफलम् अवाप्नोति॥

Verse 87

श्रीसोमेशसमुद्रस्य अंतरे ये मृता नराः । पापिनोऽपि गमिष्यंति स्वर्गं निर्धूतकल्मषाः

श्रीसोमेशसमुद्रस्य मध्ये ये नराः प्राणान् त्यजन्ति। ते पापिनोऽपि निर्धूतकल्मषाः स्वर्गं गच्छन्ति॥

Verse 88

एवं भविष्यति सदा तव मद्वचनाद्विभो । प्रयच्छस्व द्विजेंद्राणां रत्नानि विविधानि च

एवं सदा भविष्यति तव, मद्वचनात् विभो। अतः द्विजेन्द्राणां विविधरत्नानि प्रयच्छस्व॥

Verse 89

माघे मासि च यः स्नायान्नैरंतर्येण भावितः । पौंडरीकफलं तस्य दिवसेदिवसे भवेत्

माघमासि यः स्नायान् नैरन्तर्येण भावितः। तस्य पौण्डरीकफलं दिवसे दिवसे भवेत्॥

Verse 90

ईश्वर उवाच । पितामहवचः श्रुत्वा बाढमित्येव सागरः । ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ श्रद्धा समन्वितः

ईश्वर उवाच। पितामहवचः श्रुत्वा ‘बाढम्’ इत्येव सागरः। श्रद्धासमन्वितो ब्राह्मणेभ्यः सुरत्नानि ददौ॥

Verse 91

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम् । क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे

ब्राह्मणैर्ब्रह्मणो वाक्यमशेषं समनुष्ठितम्। क्षुरकर्म तथा कृत्वा स्नानं सर्वेऽपि चक्रिरे॥

Verse 92

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लव णोदधिः । तस्य मध्ये महादेवि लिंगानां पंचकोटयः

एवं पवित्रतां प्राप्तस्तीर्थत्वं लवणोदधिः। तस्य मध्ये महादेवि लिङ्गानां पञ्चकोटयः॥

Verse 93

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम् । पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम् । पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु

भविष्यति नृणां लोके तव सौख्यविवर्द्धनम्। पितॄणां तव तोयेन यः करिष्यति तर्पणम्। पूर्वोक्तेन विधानेन तस्य पुण्यफलं शृणु॥

Verse 94

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वंतरे प्रिये । चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते

मध्ये तु प्रावृतं सर्वमस्मिन्मन्वन्तरे प्रिये। चक्रमैनाकयोर्मध्ये दिशि दक्षिणमुच्यते॥

Verse 95

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते । तत्र कुंभस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः

शातकुम्भमये कुम्भे धनुषायुतविस्तृते। तत्र कुम्भस्य मध्यस्थो वडवानलसंज्ञितः॥

Verse 96

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदंतरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते

सूचीवक्त्रो महाकायः स जलं पिबते सदा । एतदन्तरमासाद्य अग्नितीर्थं प्रचक्षते ॥

Verse 97

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम्

तस्य मध्ये महासारं वाडवं यत्र वै मुखम् । श्रीसोमेशाद्दक्षिणतो धन्वंतरशतावधि । उत्तरान्मानसात्पूर्वं यावदेव कृतस्मरम् ॥

Verse 98

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः

एतद्गोप्यं वरारोहे न देयं यस्य कस्यचित् । ब्रह्मघ्नोऽपि विशुध्येत श्रुत्वैतन्नात्र संशयः ॥

Verse 99

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया

एवं शापो वरो दत्तः सागरस्य यथा द्विजैः । पूर्वं रुष्टैस्ततस्तुष्टैस्तत्सर्वं कथितं मया ॥