Adhyaya 259
अध्यायेऽस्मिन् ईश्वरः महादेवीं प्रति उपदिशति—प्राचीसरस्वत्याः उत्तरतीरे स्थितं पर्णादित्यं नाम सूर्यदेवतास्थानं तीर्थयात्री गच्छेत्। ततः पुरावृत्तं कथ्यते—त्रेतायुगि पर्णादो नाम ब्राह्मणः प्रभासक्षेत्रं प्राप्य घोरं तपः चकार, अहर्निशं निरन्तरभक्त्या सूर्यं धूपमाल्यचन्दनादिभिः वेदानुगतैः स्तोत्रैश्च पूजयामास। प्रसन्नः सविता प्रत्यक्षं प्रादुरभवत् वरं च ददौ। भक्तः प्रथमं दुर्लभं दर्शनानुग्रहं याचते, द्वितीयं च तत्रैव नित्यप्रतिष्ठां प्रार्थयते। सूर्यः तथास्त्विति प्रतिज्ञाय तं स्वलोकप्राप्तिं दत्त्वा अन्तर्धीयते। अन्ते तीर्थविधिः फलश्रुतिश्च—भाद्रपदे शष्ठ्यां स्नात्वा पर्णादित्यदर्शनं कृत्वा दुःखं न भवति; तस्य दर्शनस्य पुण्यं प्रयागे विधिवत् शतगवां दानफलसमं प्रोक्तम्। ये च घोररोगपीडिताः सन्तोऽपि पर्णादित्यं न जानन्ति, ते अविवेकिन इति निगद्यते—ज्ञात्वा भक्त्या तीर्थसेवनस्य महत्त्वं प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पर्णादित्यं सुरेश्वरम् । प्राचीसरस्वतीकूले तटे चोत्तरतः स्थितम्
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेत् महादेवि पर्णादित्यं सुरेश्वरम्; प्राचीसरस्वतीकूले उत्तरतटे स्थितम्।
Verse 2
पुरा त्रेतायुगे देवि पर्णादोनाम वै द्विजः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम् । आराधयामास रविं भक्त्या परमया युतः
पुरा त्रेतायुगे देवि पर्णाद इति नाम द्विजः । प्रभासक्षेत्रमासाद्य सुदारुणं तपोऽकरोत् । भक्त्या परमया युक्तो रविमाराधयामास ॥
Verse 3
तर्पयित्वा ततः सूर्यं धूपमाल्यविलेपनैः । वेदोक्तैः स्तवनैः सूक्तैर्दिवारात्रं समाहितः
ततः सूर्यं तर्पयित्वा धूपमाल्यविलेपनैः । वेदोक्तैः स्तवनैः सूक्तैर्दिवारात्रं समाहितः ॥
Verse 4
एवं च ध्यायतस्तस्य कालेन महता ततः । तुतोष भगवान्सूर्यो वाक्यमेतदुवाच ह
एवं च ध्यायतस्तस्य कालेन महता ततः । तुतोष भगवान्सूर्यो वाक्यमेतदुवाच ह ॥
Verse 5
परितुष्टोऽस्मि विप्रेन्द्र तपसानेन सुव्रत । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम्
परितुष्टोऽस्मि विप्रेन्द्र तपसानेन सुव्रत । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम् ॥
Verse 6
ब्राह्मण उवाच । एष एव वरः कामो यत्तुष्टो भगवान्स्वयम् । दर्शनं तव देवेश स्वप्नेष्वपि च दुर्ल्लभम्
ब्राह्मण उवाच । एष एव वरः कामो यत्तुष्टो भगवान्स्वयम् । दर्शनं तव देवेश स्वप्नेष्वपि च दुर्लभम् ॥
Verse 7
अवश्यं यदि दातव्यो वरो मम दिवाकर । अत्र संनिहतो देव सदा त्वं भव भास्कर
अवश्यं यदि मे दातव्यो वरो दिवाकर। अत्रैव संनिहितो देव सदा त्वं भव भास्कर॥
Verse 8
तव प्रसादात्ते यांतु तव लोकं दिवा कर । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः
तव प्रसादात् ते यान्तु तव लोकं दिवाकर। एवं भविष्यतीत्युक्त्वा ह्यन्तर्धानं गतो रविः॥
Verse 9
पर्णादोऽपि स्थितस्तत्र तस्याराधनतत्परः । तत्र भाद्रपदे मासे षष्ठ्यां स्नानं समाचरेत् । पर्णादित्यं ततः पश्येन्न स दुःखमवाप्नुयात्
पर्णादोऽपि स्थितस्तत्र तस्याराधनतत्परः। तत्र भाद्रपदे मासे षष्ठ्यां स्नानं समाचरेत्। पर्णादित्यं ततः पश्येन्न स दुःखमवाप्नुयात्॥
Verse 10
गोशतस्य प्रयागे तु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम् । तत्फलं लभते मर्त्यः पर्णादित्यस्य दर्शनात्
गोशतस्य प्रयागे तु सम्यग्दत्तस्य यत्फलम्। तत्फलं लभते मर्त्यः पर्णादित्यस्य दर्शनात्॥
Verse 11
ये सेवंते महाकुष्ठं पांगुल्यं च विवर्चिकाः । पर्णादित्यं न जानंति नूनं ते मंदबुद्धयः
ये सेवन्ते महाकुष्ठं पाङ्गुल्यं च विवर्चिकाः। पर्णादित्यं न जानन्ति नूनं ते मन्दबुद्धयः॥
Verse 259
इति श्रीस्कान्दे महपुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पर्णादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनषष्ट्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘पर्णादित्यमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम द्विशतपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।