Adhyaya 250
ईश्वरः देवीं प्रति कथयति—सङ्गमेश्वरात् पश्चिमदिशि त्रिलोके विख्यातं गङ्गेश्वरनाम लिङ्गं विद्यते। तस्य माहात्म्यं श्रावयन् सः पुरावृत्तं स्मारयति—कस्मिंश्चित् महत्त्वकाले प्रभविष्णुना गङ्गा अभिषेककार्याय समाहूता। ततः सा गङ्गा पुण्यतमं क्षेत्रं ददर्श—यत्र ऋषयः सततं सञ्चरन्ति, लिङ्गैः बहुभिः समाकीर्णं, तपस्विनामाश्रमैश्च शोभितम्। शिवभक्त्या प्रेरिता गङ्गा तत्र लिङ्गं प्रतिष्ठापयामास। अस्य तीर्थस्य दर्शनमात्रेण गङ्गास्नानफलं लभ्यते, मनुष्यश्च सहस्राश्वमेधयज्ञसमं पुण्यं प्राप्नोतीति फलश्रुतिः। एवं स्थाननिर्देशः, गङ्गाकृतप्रतिष्ठा, तथा स्पष्टा पुण्यप्रदता—एतेन भक्तानां यात्रासूचनं शिवभक्तिश्च उपदिश्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगं त्रैलोक्यविश्रुतम् । गंगेश्वरेति विख्यातं संगमेश्वरपश्चिमे
ईश्वर उवाच—ततो हे महादेवि त्रैलोक्यविश्रुतं लिङ्गं गच्छेत्; संगमेश्वरस्य पश्चिमे ‘गङ्गेश्वर’ इति विख्यातम्।
Verse 2
यदा गंगा समाहूता विष्णुना प्रभविष्णुना । अन्तकालेऽभिषेकार्थं स्वकायस्य वरानने
यदा प्रभुविष्णुना विष्णुना वरानने अन्तकाले स्वकायाभिषेकार्थं गङ्गा समाहूता।
Verse 3
ततो दृष्ट्वा तु तत्क्षेत्रं पुण्यं ह्यृषिनिषेवितम् । सर्वत्र व्यापितं लिंगैराश्रमैश्च तपस्विनाम्
ततः सा तत्क्षेत्रं पुण्यं ह्यृषिनिषेवितम् दृष्ट्वा; सर्वत्र लिङ्गैः तपस्विनामाश्रमैश्च व्यापितं ददर्श।
Verse 4
ततो गंगासरिच्छ्रेष्ठा पूर्वसागरगामिनी । स्थापयामास तल्लिंगं शिवभक्तिपरायणा
ततः गङ्गासरिच्छ्रेष्ठा पूर्वसागरगामिनी शिवभक्तिपरायणा तल्लिङ्गं स्थापयामास।
Verse 5
तं दृष्ट्वा तु वरारोहे गंगास्नानफलं लभेत् । अश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
तं दृष्ट्वा तु वरारोहे गङ्गास्नानफलं लभेत्; मानवोऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति निश्चयात्।
Verse 250
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णन’नाम पञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः।