Adhyaya 25

Verse 1

ईश्वर उवाच । स गन्धर्वस्तदा देवि आरिराधयिषुर्भवम् । सोमवारव्रतंनाम पप्रच्छ मुनिसत्तमम्

ईश्वर उवाच। स गन्धर्वस्तदा देवि आरिराधयिषुर्भवम्। सोमवारव्रतं नाम पप्रच्छ मुनिसत्तमम्॥

Verse 2

गन्धर्व उवाच । कथं सोमव्रतं कार्यं विधानं तस्य कीदृशम् । कस्मिन्काले च तत्कार्यं सर्वं विस्तरतो वद

गन्धर्व उवाच। कथं सोमव्रतं कार्यं विधानं तस्य कीदृशम्। कस्मिन्काले च तत्कार्यं सर्वं विस्तरतो वद॥

Verse 3

गोशृंग उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ सर्वसत्त्वोपकारकम् । यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य कथयामि ते

गोशृङ्ग उवाच— साधु साधु महाप्राज्ञ, सर्वसत्त्वोपकारकम्। यन्न कस्यचिदाख्यातं तदद्य ते कथयामि॥

Verse 4

सर्वरोगहरं दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । सोमवारव्रतंनाम सर्वकामफलप्रदम्

सर्वरोगहरं दिव्यं सर्वसिद्धिप्रदायकम्। सोमवारव्रतनाम सर्वकामफलप्रदम्॥

Verse 5

सर्वकालिकमादेयं वर्णानां शुभकारकम् । नारी नरैः सदा कार्यं दृष्ट्वादृष्ट्वा फलोदयम्

सर्वकालिकमादेयं वर्णानां शुभकारकम्। नारीनरैः सदा कार्यं दृष्टादृष्टफलोदयम्॥

Verse 6

ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः कृतमेतन्महाव्रतम् । पुनस्तु सोमराजेन दक्षशापहतेन च

ब्रह्मविष्ण्वादिभिर्देवैः कृतमेतन्महाव्रतम्। पुनस्तु सोमराजेन दक्षशापहतेन च॥

Verse 7

आराधितोऽनेन शंभुः शंभुध्यानपरेण तु । ततस्तुष्टो महादेवः सोमराजस्य भक्तितः

आराधितोऽनेन शम्भुः शम्भुध्यानपरेण तु। ततस्तुष्टो महादेवः सोमराजस्य भक्तितः॥

Verse 8

तेनोक्तं यदि तुष्टोऽसि प्रतिष्ठास्थो निरंतरम्

ततोऽसौ उवाच— “यदि त्वं तुष्टोऽसि, अत्रैव निरन्तरं प्रतिष्ठास्थो भव।”

Verse 9

यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठंति भूधराः । तावन्मे स्थापितं लिंगमुमया सह तिष्ठतु

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठन्ति भूधराः । तावन्मया स्थापितं लिङ्गम् उमया सहात्र तिष्ठतु ॥

Verse 10

स्थापितं तु तदा तेन प्रार्थयित्वा महेश्वरम् । आत्मनामांकितं कृत्वा ततो रोगैर्व्यमुच्यत

तदा स महेश्वरं प्रार्थयित्वा तल्लिङ्गं स्थापितवान् । आत्मनामाङ्कितं कृत्वा ततः रोगैर्विमुक्तोऽभवत् ॥

Verse 11

ततः शुद्धशरीरोऽसौ गगनस्थो विराजते

ततः शुद्धशरीरोऽसौ गगनस्थो विराजते ॥

Verse 12

तदाप्रभृति ये केचित्कुर्वंति भुवि मानवाः । तेऽपि तत्पदमायांति विमलांगाश्च सोमवत्

तदाप्रभृति ये केचित् कुर्वन्ति भुवि मानवाः । तेऽपि तत्पदमायान्ति विमलाङ्गाश्च सोमवत् ॥

Verse 13

अथ किं बहुनोक्तेन विधानं तस्य कीर्त्तये । यस्मिन्कस्मिंश्च मासे वा शुक्ले सोमस्य वासरे

अथ किं बहुनोक्तेन? तस्य विधानं प्रवक्ष्यामि—यस्मिन्कस्मिंश्च मासे, शुक्लपक्षे सोमवासरे।

Verse 14

दंतकाष्ठं पुरा ब्राह्मे कृत्वा स्नानं समाचरेत् । स्वधर्मविहितं कर्म कृत्वा स्थाने मनोरमे

ब्राह्मे मुहूर्ते पुरा दन्तकाष्ठं कृत्वा स्नानं समाचरेत्। ततः स्वधर्मविहितं कर्म रम्ये स्थाने समाचरेत्।

Verse 15

सुसमे भूतले शुद्धे न्यस्य कुम्भं सुशोभितम् । चूतपल्लवविन्यस्ते चंदनेन सुचित्रिते

सुसमे शुद्धे भूतले सुशोभितं कुम्भं न्यस्य। चूतपल्लवविन्यस्तं चन्दनेन सुचित्रितं कुर्यात्।

Verse 16

श्वेतवस्त्रपरीधाने सर्वाभरणभूषिते । आदौ पात्रे तु संन्यस्य आधारसहितं शिवम्

श्वेतवस्त्रपरीधानः सर्वाभरणभूषितः। आदौ पात्रे तु संन्यस्य आधारसहितं शिवम्।

Verse 17

अष्टमूर्त्यष्टकं दिक्षु सोमनाथं सशक्तिकम् । उमया सहितं तत्र श्वेतपुष्पैश्च पूजयेत्

दिक्ष्वष्टमूर्त्यष्टकं पूजयेत्, ततः सशक्तिकं सोमनाथम्। उमया सहितं तत्र श्वेतपुष्पैः समर्चयेत्।

Verse 18

विविधं भक्ष्यभोज्यं च फलं वै बीजपूर कम् । अनेनैव तु मंत्रेण सर्वं तत्रैव कारयेत्

विविधं भक्ष्यभोज्यं च फलं च बीजपूरकं समर्पयेत्। अनेनैव मन्त्रेण तत्रैव सर्वं कर्मार्पणं कारयेत्॥

Verse 19

ॐ नमः पंचवक्त्राय दशबाहुत्रिनेत्रिणे । श्वेतं वृषभमारूढ श्वेताभरणभूषित

ॐ नमः पञ्चवक्त्राय दशबाहुत्रिनेत्रिणे। श्वेतवृषभारूढाय श्वेताभरणभूषिताय॥

Verse 20

उमादेहार्द्धसंयुक्त नमस्ते सर्वमूर्तये । अनेनैव तु मंत्रेण पूजां होमं च कारयेत्

उमादेहार्धसंयुक्त नमस्ते सर्वमूर्तये। अनेनैव तु मन्त्रेण पूजां होमं च कारयेत्॥

Verse 21

कृत्वैवं च दिने रात्रौ पश्यंश्चैवं स्वपेन्नरः । दर्भशय्या समारूढो ध्यायन्सोमेश्वरं हरम्

एवं कृत्वा दिने रात्रौ तथा पश्यन् तथा स्वपेत् नरः। दर्भशय्यां समारूढो ध्यायन् सोमेश्वरं हरम्॥

Verse 22

एवं कृतेऽष्टादशानां कुष्ठानां नाशनं भवेत् । द्वितीये सोमवारे तु करंजं दन्तधावनम्

एवं कृतेऽष्टादशकुष्ठानां नाशनं भवेत्। द्वितीये सोमवारे तु करञ्जं दन्तधावनम्॥

Verse 23

देवं संपूजयेत्सूक्ष्मं ज्येष्ठाशक्तिसमन्वितम् । शतपत्रैः पूजयित्वा मधु प्राश्य यथाविधि

सूक्ष्मं देवं ज्येष्ठाशक्तिसमन्वितं यथाविधि सम्यक् संपूजयेत्। शतपत्रैः पूजयित्वा ततः मधु प्राश्य विधिं पालयेत्॥

Verse 24

नारंगं तत्र दत्त्वा तु शेषं पूर्ववदाचरेत् । एवं कृते द्वितीये तु गोलक्षफलमाप्नुयात्

तत्र नारङ्गं दत्त्वा शेषं कर्म पूर्ववद् आचरेत्। एवं द्वितीये कृते गोलक्षफलमाप्नुयात्॥

Verse 25

सोमवारे तृतीये तु अपामार्गसमुद्भवम् । दंतकाष्ठादिकं कृत्वा त्रिनेत्रं च प्रपूजयेत्

तृतीये सोमवारे तु अपामार्गसमुद्भवं दन्तकाष्ठादिकं कृत्वा त्रिनेत्रं देवं श्रद्धया प्रपूजयेत्॥

Verse 26

फलं च दाडिमं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । रजन्यामंगुरं प्राश्य सिद्धियुक्तं तु पूजयेत्

दाडिमफलं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत्। रजन्याम् अङ्गुरं प्राश्य सिद्धियुक्तं प्रभुं पूजयेत्॥

Verse 27

चतुर्थे सोमवारे तु काष्ठमौदुम्बरं स्मृतम् । पूजयेत्तत्र गौरीशं सूक्ष्मया सहितं तथा

चतुर्थे सोमवारे तु औदुम्बरकाष्ठं स्मृतम्। तत्र गौरीशं सूक्ष्मया सहितं तथैव पूजयेत्॥

Verse 28

नारिकेलफलं दद्याद्दमनेन प्रपूजयेत् । शर्करां प्राशयेद्रात्रौ जागरं चैव कारयेत्

नारिकेलफलं दद्याद् दमनैः सम्यगर्चयेत् । रात्रौ शर्करां प्राश्य जागरं चापि कारयेत् ॥

Verse 29

पञ्चमे सोमवारे तु पूजयेच्च गणाधिपम् । विभूत्या सहितं देवं कुन्दपुष्पैः प्रपूजयेत्

पञ्चमे सोमवारे तु पूजयेत् गणाधिपम् । विभूतिसहितं देवं कुन्दपुष्पैः प्रपूजयेत् ॥

Verse 30

आश्वत्थं दन्तकाष्ठं च अर्घ्यं वै द्राक्षया तथा । मोचं च प्राशयेद्रात्रावश्वमेधफलं लभेत्

आश्वत्थदन्तकाष्ठं च द्राक्षया सह चार्घ्यकम् । रात्रौ मोचं प्राशयित्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥

Verse 31

षष्ठे सोमस्य वारे तु सुरूपं नाम पूजयेत् । कर्पूरं प्राशयेत्तत्र भक्त्या परमया युतः

षष्ठे सोमवारे तु सुरूपं नाम पूजयेत् । तत्र कर्पूरं प्राशयेत् भक्त्या परमया युतः ॥

Verse 32

सप्तमे सोमवारे तु दन्तकाष्ठं च मल्लिका । सर्वज्ञं पूजयेत्तत्र दीप्तया सहितं तथा

सप्तमे सोमवारे तु दन्तकाष्ठं च मल्लिका । सर्वज्ञं पूजयेत् तत्र दीप्तया सहितं तथा ॥

Verse 33

जम्बीरं च फलं दद्याज्जातीपुष्पैश्च पूजयेत् । लवङ्गं प्राशयेत्तत्र तस्यानन्तफलं भवेत्

जम्बीरफलम् अर्पयेत्, जातीपुष्पैश्च पूजयेत्। तत्र लवङ्गं प्राशयेत्; तस्य फलमनन्तं भवेत्॥

Verse 34

अष्टमे सोमवारे तु अमोघायुतमीश्वरम् । कदलीफलकेनार्घ्यं मरुबकेन पूजयेत् । रात्रौ तु प्राशयेद्दुग्धमग्निष्टोमफलं लभेत्

अष्टमे सोमवारे तु अमोघायुतमीश्वरम्। कदलीफलकेनार्घ्यं दत्त्वा मरुबकेन पूजयेत्॥ रात्रौ दुग्धं प्राशयेत्; अग्निष्टोमफलं लभेत्॥

Verse 35

गंगास्नाने कृते सम्यक्कोटिधा यत्फलं स्मृतम् । दशहेमसहस्राणां कुरुक्षेत्रे रवेर्ग्रहे

गङ्गास्नाने कृते सम्यक् कोटिधा यत्फलं स्मृतम्। दशहेमसहस्राणां कुरुक्षेत्रे रवेर्ग्रहे॥

Verse 36

ब्राह्मणे वेदविदुषे यद्दत्त्वा फल माप्नुयात् । तत्पुण्यं कोटिगुणितमस्मिन्नाचरिते व्रते

ब्राह्मणे वेदविदुषे यद्दत्त्वा फलमाप्नुयात्। तत्पुण्यं कोटिगुणितम् अस्मिन्नाचरिते व्रते॥

Verse 37

गजानां तु शते दत्ते लक्षे च रथवाजिनाम् । तत्फलं कोटिगुणितं सोमवारव्रते कृते

गजानां तु शते दत्ते लक्षे च रथवाजिनाम्। तत्फलं कोटिगुणितं सोमवारव्रते कृते॥

Verse 38

गुग्गुलोर्धूपनं कृत्वा कोटिशो यत्फलं लभेत् । तत्पुण्यं तु भवेत्तस्य सोमवारव्रते कृते

गुग्गुलोर्धूपनं कृत्वा कोटिशो यत्फलं लभेत् । तत्पुण्यं तु भवेत्तस्य सोमवारव्रते कृते ॥

Verse 39

सर्वैश्वर्यसमायुक्तः शिवतुल्यपराक्रमः । रुद्रलोके वसेत्तावद्ब्रह्मणः प्रलयावधि

सर्वैश्वर्यसमायुक्तः शिवतुल्यपराक्रमः । रुद्रलोके वसेत्तावद्ब्रह्मणः प्रलयावधि ॥

Verse 40

संप्राप्ते नवमे वारे कुर्यादुद्यापनं शुभम् । यथा भवति गन्धर्व तथा वक्ष्यामि तेऽधुना

संप्राप्ते नवमे वारे कुर्यादुद्यापनं शुभम् । यथा भवति गन्धर्व तथा वक्ष्यामि तेऽधुना ॥

Verse 41

मंडलं मंडपं कुण्डं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणानि च चत्वारि कुण्डं कृत्वा विधानतः

मण्डलं मण्डपं कुण्डं पताकाध्वजशोभितम् । तोरणानि च चत्वारि कुण्डं कृत्वा विधानतः ॥

Verse 42

मध्ये वेदिः प्रकर्त्तव्या चतुरस्रा सुशोभना । निष्पाद्य मंडलं तत्र मध्ये पद्मं प्रकल्पयेत्

मध्ये वेदिः प्रकर्त्तव्या चतुरस्रा सुशोभना । निष्पाद्य मण्डलं तत्र मध्ये पद्मं प्रकल्पयेत् ॥

Verse 43

कलशानष्टदिग्भागे सहिरण्यान्पृथक्पृथक् । स्थापयित्वा तु शक्तिस्ता वामाद्याः पूर्वतः क्रमात्

अष्टदिग्भागेषु पृथक्पृथग् सहिरण्याः कलशान् स्थापयेत्। ततः स्थापयित्वा वामाद्याः शक्तयः पूर्वतः क्रमशः विन्यसेत्॥

Verse 44

कर्णिकायां तु पद्मस्य श्रीसोमेशं महाप्रभम् । प्रतिमारूपसंपन्नं हेमजं शक्तिसंयुतम्

पद्मस्य कर्णिकायां श्रीसोमेशं महाप्रभं प्रतिमारूपसंपन्नं हेमजं शक्तिसंयुतं विन्यसेत्॥

Verse 45

रुक्मशय्यासमारूढं मनोन्मन्या समन्वितम् । हेमपात्रादिके पात्रे मधुना परिपूरिते

रुक्मशय्यासमारूढं मनोन्मन्या समन्वितम्। हेमपात्रादिके पात्रे मधुना परिपूरिते (समर्पयेत्)॥

Verse 46

रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत्क्रमात् । अनंतादिशिखंड्यंतैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्

रुक्मशय्यासमाच्छन्ने तत्रस्थं पूजयेत् क्रमात्। अनन्तादिशिखण्ड्यन्तैर्नामभिः क्रमशोऽर्चयेत्॥

Verse 47

गन्धस्रग्धूपदीपैश्च नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः । वस्त्रालंकारतांबूलच्छत्रचामरदर्प्पणम्

गन्धस्रग्धूपदीपैश्च नैवेद्यैश्च पृथग्विधैः। वस्त्रालङ्कारताम्बूलच्छत्रचामरदर्पणैः (उपचरेत्)॥

Verse 48

दीपघंटावितानं च पर्यंकं च सतू लिकम् । सोमेश्वरं समुद्दिश्य देयं पौराणिके गुरौ

दीपघण्टावितानं च पर्यङ्कं च सतूलिकम् । सोमेश्वरं समुद्दिश्य देयं पौराणिके गुरौ ॥

Verse 49

भूषयित्वा तथाऽचार्य्यं होमं तत्रैव कारयेत् । बलिकर्मावसाने च रात्रौ तत्रैव जागृयात्

भूषयित्वा तथाऽऽचार्यं होमं तत्रैव कारयेत् । बलिकर्मावसाने च रात्रौ तत्रैव जागृयात् ॥

Verse 50

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ध्यायेत्सोमेश्वरं हृदि । प्रभाते तु ततः स्नात्वा ध्यायेत्तं च विधानतः

पञ्चगव्यं ततः पीत्वा ध्यायेत्सोमेश्वरं हृदि । प्रभाते तु ततः स्नात्वा ध्यायेत्तं च विधानतः ॥

Verse 51

ततो भक्त्या च गंधर्व क्षीरखण्डादिनिर्म्मितम् । भक्ष्यभोज्यैरनेकैश्च भोजयेद्ब्राह्मणानथ

ततो भक्त्या च गन्धर्व क्षीरखण्डादिनिर्मितम् । भक्ष्यभोज्यैरनेकैश्च भोजयेद्ब्राह्मणानथ ॥

Verse 52

वस्त्रयुग्मं ततो दत्त्वा गां च दत्त्वा विसर्जयेत्

वस्त्रयुग्मं ततो दत्त्वा गां च दत्त्वा विसर्जयेत् ॥

Verse 53

एवं चीर्णव्रतः सम्यग्लभते पुण्यमक्षयम् । धनधान्यसमृद्धात्मा पुत्रदारसमन्वितः

एवं सम्यक् चीर्णव्रतः पुरुषः पुण्यमक्षयम् अवाप्नोति; धनधान्यसमृद्धः सन् पुत्रदारसमन्वितो भवति।

Verse 54

न कुले जायते तस्य दरिद्रो दुःखितोऽपिवा । अपुत्रो लभते पुत्रान्वन्ध्या पुत्रवती भवेत्

तस्य कुले दरिद्रता न जायते, न दुःखमपि; अपुत्रोऽपि पुत्रान् लभते, वन्ध्यापि पुत्रवती भवेत्।

Verse 55

काकवंध्या तु या नारी मृतवत्सा च दुर्भगा । कन्याप्रसूश्च या कार्यमाभिरेतद्विशेषतः

या नारी काकवन्ध्या, या च मृतवत्सा, या दुर्भगा, या च कन्याप्रसूः—ताः सर्वा एतद्व्रतं विशेषतः समाचरेयुः।

Verse 56

एवं कृते विधाने तु देहपाते शिवं व्रजेत् । कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च । भुंक्तेऽसौ विपुलान्भो गान्यावदाभूतसंप्लवम्

एवं विधाने कृते देहपाते शिवलोकं व्रजेत्; कल्पकोटिसहस्राणि कल्पकोटिशतानि च, यावदाभूतसंप्लवं विपुलान् भोगान् भुङ्क्ते।

Verse 57

इति ते कथितं सर्वं सोमवारव्रतं क्रमात् । गच्छ शीघ्रं महाभाग यत्र सोमेश्वरः स्थितः

इति ते सोमवारव्रतं क्रमात् सर्वं कथितम्; हे महाभाग, यत्र सोमेश्वरः स्थितः तत्र शीघ्रं गच्छ।

Verse 58

ईश्वर उवाच । इत्युक्तः सच गन्धर्वः पुत्र्या सह वरानने । सर्वोपहारसंयुक्तः प्रभासक्षेत्रमाश्रितः

ईश्वर उवाच—एवमुक्तः स गन्धर्वः पुत्र्या सह वराननया। सर्वोपहारसमायुक्तः प्रभासक्षेत्रमाश्रितवान्॥

Verse 59

तत्र सोमेश्वरं दृष्ट्वा आनन्दाश्रुपरिप्लुतः । यात्राक्रमेण संपूज्य चक्रे सोमव्रतं क्रमात्

तत्र सोमेश्वरं दृष्ट्वा स आनन्दाश्रुपरिप्लुतः। यात्राक्रमेण संपूज्य सोमव्रतं क्रमात् अकरोत्॥

Verse 69

पुत्र्या सह महाभागस्तस्य तुष्टो महेश्वरः । सर्वरोगविनाशं च सर्वकामसमृद्धिदम् । ददौ गन्धर्वराज्यं च भक्तिं चैवात्मनस्तथा

पुत्र्या सह महाभागे तस्मिन् तुष्टो महेश्वरः। सर्वरोगविनाशं च सर्वकामसमृद्धिदम्॥ ददौ गन्धर्वराज्यं च भक्तिं चात्मनि शाश्वतीम्॥