
ईश्वरः देवीं पिङ्गलीं गन्तुं उपदिशति—ऋषितीर्थस्य पश्चिमे स्थितां, पापहन्त्रीं, समुद्रगामिनीं पिङ्गानदीम्। तस्याः महिमा क्रमशः कथ्यते—केवलं सन्दर्शनं महत् पितृकर्मफलसमं; स्नानं तद्-द्विगुणं; तर्पणं चतुर्गुणं; श्राद्धं तु अपरिमितफलप्रदमिति। पुरावृत्तान्ते सोमेश्वर-दर्शनार्थं आगताः केचन ऋषयः दक्षिणदेशीयाः कृष्णवर्णा विकृताकृतयश्च, नदीतीरे श्रेष्ठे आश्रमे स्नात्वा सौन्दर्यं प्राप्य कामसदृशा बभूवुः। विस्मिताः ते ‘पिङ्गत्वं’ प्राप्तमिति उक्त्वा तस्मात् नदी ‘पिङ्गा’ इति नाम्ना प्रसिद्धा भविष्यतीति न्यवेदयन्। यः कश्चित् परया भक्त्या अत्र स्नाति, तस्य वंशे कुरूपसन्तानं न भवतीति धर्मार्थवचनं कथ्यते। अन्ते ऋषयः तटेषु विभज्य स्थित्वा, यज्ञोपवीतमात्रधारिणः तपोनिष्ठाः, तीर्थानि संस्थाप्य नामानि च दत्त्वा पावनतां प्रतिष्ठापयन्ति।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पिंगलीं पापनाशिनीम् । ऋषितीर्थात्पश्चिमतो नदीं सागरगामिनीम्
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि पिङ्गलीं पापनाशिनीम्; ऋषितीर्थात् पश्चिमतो सागरगामिनीं नदीम्।
Verse 2
तस्याः संदर्शनाद्देवि रूपवाञ्जायते नरः । पुरा महर्षयः प्राप्ताः सोमेश्वरदिदृक्षया
तस्याः पिङ्गल्याः केवलदर्शनादेवि नरः रूपसम्पन्नो भवति। पुरा महर्षयः सोमेश्वरं द्रष्टुमिच्छया समागताः।
Verse 3
प्रभासं क्षेत्रमासाद्य नदीतीरे व्यवस्थिताः । दाक्षिणात्या महादेवि कृष्णवर्णा विरूपकाः
प्रभासक्षेत्रमासाद्य ते नदीतीरे व्यवस्थिताः। हे महादेवि, दाक्षिणात्याः ते मुनयः कृष्णवर्णा विरूपकाः आसन्।
Verse 4
तत्राश्रमवरे स्नात्वा पश्यन्तो रूपमात्मनः । कामेन सदृशं सर्वे विस्मयं परमं गताः
तत्राश्रमवरे स्नात्वा ते स्वस्वरूपं ददृशुः। सर्वे कामसदृशा जाताः, परमं विस्मयं गताः।
Verse 5
ततस्ते सहिताः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । अत्र स्नाता वयं सर्वे यतः पिंगत्वमागताः । अतः प्रभृति नामास्यास्ततः पिंगा भविष्यति
ततः ते सर्वे सहिताः विस्मयोत्फुल्ललोचनाः ऊचुः—अत्र स्नाताः वयं सर्वे यतः पिङ्गत्वमागताः। अतः प्रभृति अस्याः नाम ‘पिङ्गा’ भविष्यति।
Verse 6
येत्र स्नानं करिष्यन्ति भक्त्या परमया युताः । न तेषामन्वये कश्चिद्भविष्यति कुरूपवान्
येऽत्र स्नानं करिष्यन्ति भक्त्या परमया युताः। तेषामन्वये कश्चित् कदापि कुरूपवान् न भविष्यति।
Verse 7
दर्शनात्पितृमेधस्य लप्स्यते मानवः फलम् । स्नानेन द्विगुणं पुण्यं तर्पणेन चतुर्गुणम्
पितृमेधयज्ञस्य फलं केवलदर्शनादेव मानवो लभते। स्नानेन पुण्यं द्विगुणं भवति, तर्पणेन च चतुर्गुणं भवति॥
Verse 8
असंख्यातं फलं तस्य योऽत्र श्राद्धं करिष्यति । एवमुक्त्वा ततः सर्व ऋषयो वरवर्णिनि
योऽत्र श्राद्धं करिष्यति तस्य फलं असंख्येयम्। एवमुक्त्वा ततः सर्वे ऋषयो वरवर्णिनि॥
Verse 9
व्यभजंस्तन्नदीतीरं सर्वे ते मुनिसत्तमाः । यज्ञोपवीतमात्राणि चक्रुस्तीर्थानि सर्वतः
ततः सर्वे ते मुनिसत्तमाः तन्नदीतीरं व्यभजन्। सर्वतः यज्ञोपवीतमात्राणि तीर्थानि चक्रुः॥
Verse 246
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पिंगा नदीमाहात्म्यवर्णनंनाम षट्चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘पिङ्गानदीमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम षट्चत्वारिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः॥