Adhyaya 238
अस्मिन्नध्याये ईश्वरः हिरण्यानद्याः माहात्म्यं उपदिशति। सा पापनाशिनी, पुण्या, सर्वकामप्रदा, दारिद्र्यान्तकारिणी च इति वर्ण्यते। तीर्थयात्रायाः संक्षिप्तो विधिः कथ्यते—नदीं प्रति गमनम्, विधानेन स्नानम्, पितृणां पिण्डोदकादिकर्म, तथा नियतदानं सत्कारश्च। एवं सम्यगनुष्ठानेन यात्री अक्षयान् लोकान् प्राप्नोति, पितरश्च पापात् उद्धृताः भवन्ति। विशेषतः ‘एकस्य योग्यब्राह्मणस्य’ भोजनदानं बहूनां द्विजानां भोजनतुल्यमिति भावेन प्रतिपाद्यते—भावना, पात्रता, विधिसंयोगश्च प्रधानः। अन्ते शिवाय समर्प्य वेदविदे ब्राह्मणाय हेमरथदानं विधीयते; तस्य फलं महतीनां यात्राणां पुण्यफलसदृशमिति प्रतिज्ञायते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यां पापनाशिनीम् । सर्वकामप्रदां पुण्यां दारिद्र्यस्यांतकारिणीम्
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि हिरण्यां पापनाशिनीम्। सर्वकामप्रदां पुण्यां दारिद्र्यस्यान्तकारिणीम्॥
Verse 2
तत्र स्नात्वा विधानेन कृत्वा पिंडोदक क्रियाम् । प्राप्नुयादक्षयांल्लोकान्पितॄनुद्धृत्य पापतः
तत्र स्नात्वा विधानेन कृत्वा पिण्डोदकक्रियाम्। प्राप्नुयादक्षयांल्लोकान् पितॄन् उद्धृत्य पापतः॥
Verse 3
एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । तेनायुतसहस्रं हि भोजितं स्याद्द्विजन्मनाम्
एकं यो भोजयेत्तत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम्। तेनायुतसहस्रं हि भोजितं स्याद्द्विजन्मनाम्॥
Verse 4
तत्र हेमरथा देयो ब्राह्मणे वेदपारगे । विधिना शिवमुद्दिश्य यात्रायुतफलं लभेत्
तत्र हेमरथा देयो ब्राह्मणे वेदपारगे। विधिना शिवमुद्दिश्य यात्रायुतफलं लभेत्॥
Verse 238
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये हिरण्यानदीमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टात्रिंशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘हिरण्यानदीमाहात्म्यवर्णनम्’ इति नाम्ना अध्यायः अष्टात्रिंशदुत्तरद्विशततमः समाप्तः।