Adhyaya 232
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 232

Adhyaya 232

अध्यायेऽस्मिन् ईश्वरकथितं प्रभासक्षेत्रस्य माहात्म्यं प्रतिपाद्यते। वनवासकाले पाण्डवाः प्रभासं प्राप्य शान्तचित्ताः किञ्चित्कालं तत्र न्यवसन्। बहूनां ब्राह्मणानां सत्कारः कर्तुं जलस्य दूरत्वेन बाध्यते इति दृष्ट्वा द्रौपद्याः प्रेरणया आश्रमसमीपे कूपं खनित्वा जलस्रोतः प्रतिष्ठापयामासुः। अनन्तरं द्वारकातः श्रीकृष्णो यदवैः सह (प्रद्युम्न-साम्बादिभिः) प्रभासं समाययौ। स युधिष्ठिरं वरं पृच्छति; युधिष्ठिरः कूपे नित्यसन्निधिं याचते, तथा भक्ति-पूर्वकं तत्र स्नानं कुर्वन्तो जनाः कृष्णकृपया वैष्णवं पदं प्राप्नुवन्तीति मोक्षमार्गं घोषयति। ईश्वरः तदनुज्ञां दत्त्वा वरं स्थिरीकरोति, ततः श्रीकृष्णः स्वधाम प्रति प्रतस्थे। अन्ते फलश्रुतिः—तत्र श्राद्धं कृतं अश्वमेधसमं पुण्यं ददाति; तर्पण-स्नानयोः यथायोग्यं फलवृद्धिः। ज्येष्ठपूर्णिमायां सावित्रीपूजासहितं कृतं कर्म ‘परमं पदम्’ ददाति; पूर्णतीर्थफलार्थिभिः गोदानं प्रशस्यते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं त्रैलोक्यपूजितम् । पश्चिमे तस्य तीर्थस्य पांडवानां महात्मनाम्

ईश्वर उवाच—ततो महादेवि त्रैलोक्यपूजितं कूपं गच्छेत्; तस्य तीर्थस्य पश्चिमे महात्मनां पाण्डवानां कूपः स्थितः।

Verse 2

यदाऽरण्यमनुप्राप्ताः पांडवाः पृथिवीतले । भ्रममाणा महादेवि प्रभासं क्षेत्रमागताः

यदा पाण्डवाः पृथिवीतलेऽरण्यमनुप्राप्ताः, भ्रममाणाः, हे महादेवि, प्रभासक्षेत्रं समागताः।

Verse 3

ततस्ते न्यवसंस्तत्र किंचित्कालं समाहिताः । गत्वा क्षेत्रं महापुण्यं ततः कृष्णाऽब्रवीदिदम्

ततः ते समाहिताः सन्तः तत्र किंचित्कालं न्यवसन्। महापुण्यं क्षेत्रं गत्वा ततः कृष्णा इदं अब्रवीत्।

Verse 4

ब्राह्मणानां सहस्राणि भुंजते भवतां गृहे । दूरे जलाश्रयश्चैव न तावंतश्च किंकराः

भवतां गृहे ब्राह्मणानां सहस्राणि भुञ्जते; जलाश्रयश्च दूरः, किंकराश्च न तावन्तः।

Verse 5

तस्माज्जलाश्रयः कार्यं आश्रमस्य समीपतः । यत्र स्नानं करिष्यामि युष्माकं संप्रसादतः

तस्मादाश्रमसमीपे जलाश्रयः कार्यः, यत्र युष्माकं संप्रसादेनानुग्रहेण च अहं स्नानं करिष्यामि।

Verse 6

ततस्तु पांडवाः सर्वे सहितास्ते वरानने । अखनंस्तत्र ते कूपं द्रौपदीवाक्यप्रेरिताः

ततः सर्वे पाण्डवाः सहिताः, हे वरानने, द्रौपदीवाक्यप्रेरिताः तत्र कूपम् अखनन्।

Verse 7

अथाजगाम तत्रैव भगवान्देवकीसुतः । श्रुत्वा समागतान्पार्थान्द्वारावत्याः सबांधवः

अथ तत्रैव भगवान् देवकीसुतः आजगाम; समागतान् पार्थान् श्रुत्वा द्वारावत्याः सबान्धवः समाययौ।

Verse 8

प्रद्युम्नेन च सांबेन गदेन निषधेन च । युयुधानेन रामेण चारुदेष्णेन धीमता

प्रद्युम्नेन च सांबेन गदेन निषधेन च। युयुधानेन रामेण चारुदेष्णेन धीमता॥

Verse 9

अन्यैः परिवृतः शूरैर्यादवैर्युद्ध दुर्मदैः । ते समेत्य यथान्यायं समस्ता यदुपुंगवाः

अन्यैः शूरैः यादवैः युद्धदुर्मदैः परिवृतः; ते सर्वे यदुपुङ्गवाः समेत्य यथान्यायं समेता बभूवुः।

Verse 10

ततः कथावसाने च कस्मिंश्चित्कारणांतरे । वासुदेवः पांडुसुतमिदं वचनमब्रवीत्

ततः कथावसाने च कस्मिंश्चित् कारणान्तरे । वासुदेवः पाण्डुसुतम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥

Verse 11

युधिष्ठिर महाबाहो किं ते कामकरोम्यहम् । राज्यं धान्यं धनं चापि अथवा रिपुनाशनम्

युधिष्ठिर महाबाहो किं ते कामकरोम्यहम् । राज्यं धान्यं धनं चापि अथवा रिपुनाशनम् ॥

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । शक्तस्त्वं यादवश्रेष्ठ सर्वकर्मस्वसंशयः । प्रतिज्ञातं त्वया पूर्वं वर्षैर्द्वादशभिः प्रियम्

युधिष्ठिर उवाच । शक्तस्त्वं यादवश्रेष्ठ सर्वकर्मस्वसंशयः । प्रतिज्ञातं त्वया पूर्वं वर्षैर्द्वादशभिः प्रियम् ॥

Verse 13

तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु यन्न सिद्ध्यति भूतले । त्वयि तुष्टे जगन्नाथ सर्वदेवनमस्कृते

तन्नास्ति त्रिषु लोकेषु यन्न सिद्ध्यति भूतले । त्वयि तुष्टे जगन्नाथ सर्वदेवनमस्कृते ॥

Verse 14

अवश्यं यदि तुष्टोऽसि मम सर्वजगत्पते । अत्र सांनिध्यमागच्छ कूपे नित्यं जनार्दन

अवश्यं यदि तुष्टोऽसि मम सर्वजगत्पते । अत्र सान्निध्यम् आगच्छ कूपे नित्यं जनार्दन ॥

Verse 15

अत्रागत्य नरो यस्तु भक्त्या स्नानं समाचरेत् । स यातु वैष्णवं स्थानं प्रसादात्तव केशव

अत्र आगत्य यो नरः भक्त्या स्नानं समाचरेत्, स तव प्रसादात् हे केशव वैष्णवं स्थानं यातु।

Verse 16

ईश्वर उवाच । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा तदाऽमन्त्र्य युधिष्ठिरम् । प्रययौ द्वारकां कृष्णः सर्वलोकनमस्कृतः

ईश्वर उवाच—एवं भविष्यतीति उक्त्वा, तदा युधिष्ठिरम् आमन्त्र्य, सर्वलोकनमस्कृतः कृष्णो द्वारकां प्रययौ।

Verse 17

तस्मिञ्छ्राद्धं नरः कृत्वा वाजिमेधफलं लभेत् । प्रसादाद्देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः

तत्र श्राद्धं कृत्वा नरः वाजिमेधफलं लभेत्, देवदेवस्य अमिततेजसो विष्णोः प्रसादात्।

Verse 18

तदर्धं तर्पणेनैव स्नानात्पादमवाप्नुयात् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत्

तदर्धं तर्पणेनैव, स्नानात् पादम् अवाप्नुयात्; तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र श्राद्धं समाचरेत्।

Verse 19

ज्येष्ठस्य पौर्णमास्यां यः स्नानं श्राद्धं करिष्यति । सावित्रीं चैव संपूज्य स यास्यति परमं पदम्

ज्येष्ठस्य पौर्णमास्यां यः स्नानं श्राद्धं करिष्यति, सावित्रीं च संपूज्य, स परमं पदं यास्यति।

Verse 20

गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

सम्यग्यात्राफलप्राप्तिकामैस्तत्र गोदानं निश्चयेन देयम्।