Adhyaya 23
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 23

Adhyaya 23

अध्यायेऽस्मिन् सोमः (चन्द्रः) शम्भोः प्रसादात् परमं लिङ्गं लब्ध्वा प्रभासक्षेत्रे भक्त्या विस्मयेन च निवसति। स विश्वकर्माणं (त्वष्टारं) लिङ्गस्य रक्षणे सम्यक्-स्थापनाय च नियोज्य स्वयम् चन्द्रलोकं गत्वा महायज्ञस्य द्रव्यसम्भारं समाहर्तुं प्रवर्तते। तस्य मन्त्री हेमगर्भः वह्निसहितान् ब्राह्मणान् आह्वयति, यानानि दानानि च बहूनि समुपनयति, देवान् दानवान् यक्षान् गन्धर्वान् राक्षसान् सप्तद्वीपाधिपान् पातालवासिनश्च सर्वान् यज्ञाय आमन्त्रयति। प्रभासे मण्डपाः, यूपाः, बहवः कुण्डाश्च शीघ्रं निर्मीयन्ते; समिदः कुशाः पुष्पाणि घृतं क्षीरं सुवर्णपात्राणि च यथाविधि सज्जीकृतानि, उत्सववत् समृद्धिः प्रादुरभवत्। हेमगर्भः सिद्धिं सोमाय ब्रह्मणे च निवेदयति। ब्रह्मा ऋषिभिः सह बृहस्पतिं पुरोहितं कृत्वा आगत्य प्रभासे स्वस्य पुनःपुनरागमनं कल्पभेदेषु नामभेदांश्च कथयति, पूर्वदोष-परिहारार्थं प्रतिष्ठा-सम्पादनस्यावश्यकतां च दर्शयन् ब्राह्मणान् सहाय्याय नियुङ्क्ते। ततः बहुमण्डप-रचना, ऋत्विजां विभागः, रोहिण्या सह सोमस्य दीक्षा, वेदशाखानुसारं मन्त्रजप-वितरणं, दिगनुसारं नियताकृतिषु कुण्डनिर्माणं, ध्वज-स्थापनं पवित्रवृक्षारोपणं च विधीयते। अन्ते ब्रह्मा भूमौ प्रविश्य लिङ्गं प्रकाशयति, ब्रह्मशिलायां संस्थाप्य मन्त्रन्यासं कृत्वा सोमेशस्य प्रतिष्ठां पूर्णयति। धूमरहितोऽग्निः, दिव्यदुन्दुभयः, पुष्पवृष्टिश्च शुभलक्षणानि बभूवुः; अनन्तरं महती दक्षिणा, राजदानानि च दत्तानि, सोमश्च स्थापितदेवतायां त्रिकालपूजां नित्यं चकार।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततः शांतमना भूत्वा चंद्रमा विस्मयान्वितः । शंभुभक्त्या परीतात्मा प्रभासक्षेत्रमास्थितः

ईश्वर उवाच। ततः शांतमना भूत्वा चंद्रमा विस्मयान्वितः। शंभुभक्त्या परीतात्मा प्रभासक्षेत्रमास्थितः॥

Verse 2

पूर्वोक्तं यत्तु देवेन स तथा कृतवान्विभुः । गत्वा सागरमध्ये तु गृहीत्वा लिंगमुत्तमम्

पूर्वोक्तं यत्तु देवेन स तथा कृतवान्विभुः। गत्वा सागरमध्ये तु गृहीत्वा लिंगमुत्तमम्॥

Verse 3

विश्वकर्म्माणमाहूय सहितं परिचारकैः । आदिदेश स्वयं सोमस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

विश्वकर्म्माणमाहूय सहितं परिचारकैः। आदिदेश स्वयं सोमस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्॥

Verse 4

चंद्र उवाच । विश्वकर्मन्निदं लिंगं मम दत्तं तु शंभुना । गृहाण त्वं महाबाहो युक्तस्थाने निवेशय

चन्द्र उवाच—हे विश्वकर्मन्, इदं लिङ्गं मम शम्भुना दत्तम्। तद्गृहाण महाबाहो, युक्तस्थाने सम्यक् निवेशय॥

Verse 5

रक्षस्व तावद्गन्तास्मि स्वकीयं भवनं विभो । यज्ञार्थमानयिष्यामि यज्ञोपकरणानि च

विभो, तावत् एनं रक्षस्व। अहं स्वकीयं भवनं गत्वा यज्ञार्थं यज्ञोपकरणानि च समानेष्यामि॥

Verse 6

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च तदा चंद्रश्चंद्र लोकं जगाम ह । गत्वा तत्र महादेवि चंद्रलोकंमहाप्रभम्

ईश्वर उवाच—इत्युक्त्वा तदा चन्द्रः चन्द्रलोकं जगाम ह। गत्वा तत्र, हे महादेवि, चन्द्रलोकं महाप्रभम्॥

Verse 7

कोटियोजनविस्तीर्णं सदामृतमयं शुभम् । तत्राहूय महादेवि प्रतीहारं सुमेधसम्

कोटियोजनविस्तीर्णं सदामृतमयं शुभम्। तत्र, हे महादेवि, सुमेधसं प्रतीहारम् आहूय॥

Verse 8

मंत्रिणं हेमगर्भांगं बृहस्पतिसमं धिया । यज्ञोपस्करसंभारं सर्वमादाय सत्वराः

मन्त्रिणं हेमगर्भाङ्गं बृहस्पतिसमं धिया। यज्ञोपस्करसंभारं सर्वम् आदाय ते सत्वराः॥

Verse 9

प्रभासक्षेत्रं गच्छंतु ममादेशपरायणाः । साग्निभिर्ब्राह्मणैः सार्द्धं गच्छंतु क्षेत्रमुत्तमम्

प्रभासक्षेत्रं गच्छन्तु ममादेशपरायणाः। साग्निभिर्ब्राह्मणैः सार्धं गच्छन्तु क्षेत्रमुत्तमम्॥

Verse 10

शीघ्रं संपाद्यतां सर्वं यथा यज्ञः प्रवर्तते । सर्वेषामेव विप्राणां चंद्रलोकनिवासिनाम्

शीघ्रं सम्पाद्यतां सर्वं यथा यज्ञः प्रवर्तते। सर्वेषामेव विप्राणां चन्द्रलोकनिवासिनाम्॥

Verse 11

पृथक्पृथग्विमानं तु देयं तेषां महाधनम् । गवां च दशलक्षाणां सवत्सानां पयोमुचाम्

पृथक्पृथग्विमानं तु देयं तेषां महाधनम्। गवां च दशलक्षाणां सवत्सानां पयोमुचाम्॥

Verse 12

हेमभारैर्भूषितानां कामधेनूपमत्विषाम् । अश्वानां श्यामकर्णानां सपादं लक्षमेव च

हेमभारैर्भूषितानां कामधेनूपमत्विषाम्। अश्वानां श्यामकर्णानां सपादं लक्षमेव च॥

Verse 13

दंतिनामयुतं चैव घंटाभरणशोभितम् । सहस्राणि च चत्वारि रथानां वातरंहसाम्

दन्तिनामयुतं चैव घण्टाभरणशोभितम्। सहस्राणि च चत्वारि रथानां वातरंहसाम्॥

Verse 14

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यसंयुतम् । सैन्यानां कोटिरेका तु चतुरंगबलान्विता

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यभूषितम् । सैन्यानां कोट्यधिकं च चतुरङ्गबलान्वितम् ॥

Verse 15

अग्निशौचानि वस्त्राणि ब्राह्मणार्थं तथैव च । विभूषणानि दिव्यानि ऋत्विगर्थं शुभानि च

अग्निशौचानि वस्त्राणि ब्राह्मणार्थं तथैव च । विभूषणानि दिव्यानि ऋत्विगर्थं शुभानि च ॥

Verse 16

नानाभक्ष्याणि भोज्यानि पानानि विविधानि च । लक्षं कर्मकराणां तु दासीनां लक्षमेव च

नानाभक्ष्याणि भोज्यानि पानानि विविधानि च । लक्षं कर्मकराणां तु दासीनां लक्षमेव च ॥

Verse 17

दारुवंशावधि प्रोक्तं यत्किंचित्स्वं मदाज्ञया । अन्यद्यद्ब्राह्मणा ब्रूयुस्तत्सर्वं तत्र नीयताम्

दारुवंशावधि प्रोक्तं यत्किञ्चित्स्वं मदाज्ञया । अन्यद्यद्ब्राह्मणा ब्रूयुस्तत्सर्वं तत्र नीयताम् ॥

Verse 18

देवानां दानवानां तु यक्षगंधर्वरक्ष साम् । सप्तद्वीपक्षितीशानां सप्तपातालवासिनाम्

देवानां दानवानां तु यक्षगन्धर्वरक्षसाम् । सप्तद्वीपक्षितीशानां सप्तपातालवासिनाम् ॥

Verse 19

नानानृपसहस्राणां घोषणा क्रियतां मुहुः । सर्वेषां घोषणा कार्या प्रभासागमनं प्रति

नानानृपसहस्रेषु मुहुः मुहुः घोषणा क्रियताम् । सर्वेषां प्रति घोषणा कार्या प्रभासागमनविषये ॥

Verse 20

इत्युक्त्वा मंत्रिणं तत्र चंद्रमास्त्वरयाऽन्वितः । ब्रह्मलोकं स गतवान्यज्ञार्थं ब्रह्मणोंतिकम्

इत्युक्त्वा तत्र मंत्रिणं चन्द्रमाः शीघ्रतया युतः । यज्ञार्थं ब्रह्मणः सन्निधौ ब्रह्मलोकं जगाम सः ॥

Verse 21

सोऽपि चंद्रमसो मंत्री हेमगर्भो महाप्रभः । सोमाज्ञां शिरसा कृत्वा यज्ञसंभारसंभृतः

सोऽपि चन्द्रमसो मन्त्री हेमगर्भो महाप्रभः । सोमाज्ञां शिरसा कृत्वा यज्ञसंभारमाददे ॥

Verse 22

प्रभासं क्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं यत्नवानभूत् । तथैव चाह्वयांचक्रे भूर्भुवःस्वर्निवासिनः

प्रभासक्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं स यत्नवान् अभूत् । तथा चाह्वयामास भूर्भुवःस्वर्निवासिनः ॥

Verse 23

श्रुत्वा तु घोषणां सर्वे शीघ्रं तत्र समाययुः । रवियोजनपर्यंतं क्षेत्रमालोक्य तत्र तत्

श्रुत्वा तु घोषणां सर्वे शीघ्रं तत्र समाययुः । रवियोजनपर्यन्तं क्षेत्रं दृष्ट्वा विसिस्मियुः ॥

Verse 24

ब्राह्मणांश्च समाहूय सोमाध्यक्षं उवाच तान् । यज्ञांगं सर्वमानीतं मया सोमाज्ञया द्विजाः । अनंतरं तु यत्कृत्यं भवद्भिस्तद्विधीयताम्

ब्राह्मणान् समाहूय सोमाध्यक्षस्तानुवाच— “द्विजाः, सोमाज्ञया मया यज्ञाङ्गं सर्वमानीतम्। अनन्तरं यत्कर्तव्यं भवद्भिस्तत् विधीयताम्।”

Verse 25

इत्युक्ता ब्राह्मणाः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः । तत्रैव ददृशुः सर्वे त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

इत्युक्ताः सर्वे ब्राह्मणास्तपोनिर्धूतकल्मषाः। तत्रैव सर्वे ददृशुस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्॥

Verse 26

तं दृष्ट्वा तु द्विजाः सर्वे लिंगं दृष्ट्वा समीपतः । कथमेतदिति प्रोचुर्विश्वकर्मन्ब्रवीहि नः । कस्मादत्र स्थितस्त्वं वै शिल्पिकोटिसमन्वितः

तं दृष्ट्वा लिङ्गं च समीपस्थं विलोक्य सर्वे द्विजाः प्रोचुः— “विश्वकर्मन्, ब्रूहि नः; कथमेतत्? कस्मादत्र स्थितस्त्वं शिल्पिकोटिसमन्वितः?”

Verse 27

विश्वकर्म्मोवाच । अहं सोमनियुक्तस्तु युक्तोऽस्मि लिंगरक्षणे । तदाज्ञापालने यत्नः क्रियतेऽतो मया द्विजाः

विश्वकर्मोवाच— “अहं सोमनियुक्तोऽस्मि लिङ्गरक्षणकर्मणि। तदाज्ञापालनार्थं यत्नो मया क्रियते, द्विजाः।”

Verse 28

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा यदा विप्रा ज्ञात्वा सर्वं तु कारणम् । चरिता यज्ञकार्यार्थं ततश्चक्रुरुप क्रमम्

ईश्वर उवाच— एवं श्रुत्वा विप्राः सर्वं कारणं ज्ञात्वा, यज्ञकार्यसिद्ध्यर्थं ततः क्रमं यथाविधि चक्रुः॥

Verse 29

तत्र योजनपर्यंतं देवानां यजनं शुभम् । तद्देवयजनं कृत्वा पत्नीशालां च चक्रिरे

तत्र योजनपर्यन्तं देवानां शुभं यजनं चक्रुः। तद्देवयजनं समाप्य पत्नीशालामपि निर्मितवन्तः॥

Verse 30

हविर्द्धानं सदश्चैव उत्तरा वेदिरेव च । ब्रह्मणः सदनाग्नीध्रीत्येवं स्थानानि चक्रिरे

हविर्धानं सदश्चैवोत्तरा वेदिरपि च। ब्रह्मणः सदनं चाग्नीध्रस्थानं च न्यवेशयन्॥

Verse 31

तत्र योजनपर्यंतं यज्ञयूपांश्च मंडपान् । विश्वकर्मा चकाराशु कुंडानि विविधानि च

तत्र योजनपर्यन्तं यज्ञयूपान् च मण्डपान्। विश्वकर्मा शीघ्रं चकार कुण्डानि विविधानि च॥

Verse 32

सहस्रसंख्यया तत्र कुण्डानां मंडपावधि । तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रतिष्ठायज्ञकोविदाः

सहस्रसंख्यया तत्र कुण्डानि मण्डपावधि। तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रतिष्ठायज्ञकोविदाः॥

Verse 33

नानाभरणरत्नैश्च ब्राह्मणाः समलंकृताः । चक्रुः सर्वे यथन्यायं शास्त्रं दृष्ट्वा पुनःपुनः

नानाभरणरत्नैश्च ब्राह्मणाः समलङ्कृताः। चक्रुः सर्वे यथान्यायं शास्त्रं दृष्ट्वा पुनःपुनः॥

Verse 34

वृक्षांस्तथौषधीर्दिव्या समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यादिकं सर्व माज्यं प्राज्यं नवं पयः

वृक्षान् दिव्यौषधीश्चैव समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यसमग्रं च प्राज्यं नवघृतं तथा नवदुग्धं समाहृतम् ॥

Verse 35

तथान्यदपि यत्किंचिद्यज्ञोपकरणं स्मृतम् । वर्द्धनीकलशाद्यं च सर्वं हेममयं शुभम्

यज्ञोपकरणं यत् किंचिदन्यदपि स्मृतम् । वर्द्धनीकलशाद्यं च सर्वं हेममयं शुभम् ॥

Verse 36

चक्रुः सर्वं यथान्यायं प्रतिष्ठामखमादृताः । तत्र विप्रगणो हृष्टो भक्ष्यभोज्यादितर्पितः

यथान्यायं समादृत्य प्रतिष्ठामखमाचरन् । तत्र विप्रगणो हृष्टो भक्ष्यभोज्यादितर्पितः ॥

Verse 37

वेदध्वनितनिर्घोषैर्दिवं भूमिं च संस्पृशन् । सुशुभे मंडपस्तत्र पताकाभिरलंकृतः

वेदध्वनितनिर्घोषैर्दिवं भूमिं च संस्पृशन् । सुशुभे मण्डपस्तत्र पताकाभिरलङ्कृतः ॥

Verse 38

दिव्यसिंहासनोपेतो मुक्तादामपरिष्कृतः । दिव्यचन्दनमालाभिः कल्पपल्लवतोरणैः

दिव्यसिंहासनोपेतो मुक्तादामपरिष्कृतः । दिव्यचन्दनमालाभिः कल्पपल्लवतोरणैः ॥

Verse 39

दिव्यगन्ध सुगन्धाद्यैः स्वर्गस्थानमिवाभवत् । चतुर्दशविधस्तत्र भूतग्रामः समागतः

दिव्यगन्धैः सुगन्धाद्यैश्च तत् स्वर्गस्थानमिवाभवत्। तत्र चतुर्दशविधो भूतग्रामः समागतः॥

Verse 40

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च । मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च। मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः॥

Verse 41

षष्ठश्च मानुषः प्रोक्तः पैशाचः सप्तमः स्मृतः । अष्टमो राक्षसः प्रोक्तो नवमो यज्ञ एव च

षष्ठश्च मानुषः प्रोक्तः पैशाचः सप्तमः स्मृतः। अष्टमो राक्षसः प्रोक्तो नवमो यज्ञ एव च॥

Verse 42

गांधर्वशाक्रसौम्याश्च प्राजापत्यस्तथैव च । ब्राह्मश्चेति समाख्यातश्चतुर्दशविधो गणः

गान्धर्वशाक्रसौम्याश्च प्राजापत्यस्तथैव च। ब्राह्मश्चेति समाख्यातश्चतुर्दशविधो गणः॥

Verse 43

विश्वेदेवास्तथा साध्या मरुतो वसवस्तथा । लोकपालास्तथाष्टौ च नक्षत्राणि ग्रहैः सह

विश्वेदेवास्तथा साध्या मरुतो वसवस्तथा। लोकपालास्तथाष्टौ च नक्षत्राणि ग्रहैः सह॥

Verse 44

ब्रह्माण्डे देवता याश्च ताः सर्वास्तत्र चागताः । हृष्टाः प्रभासके क्षेत्रे प्रारब्धे यज्ञकर्म्मणि

ब्रह्माण्डे याः सर्वा देवताः सन्ति, ताः सर्वास्तत्र समागताः। प्रभासक्षेत्रे यज्ञकर्मणि प्रारब्धे हृष्टाः समवेताः॥

Verse 45

घृतक्षीरवहा नद्यो दधिपायसकर्दमाः । पक्वान्नानां फलानां च राशयः पर्वतोपमाः

घृतक्षीरवहाः नद्यः प्रवहन्ति स्म, दधिपायसकर्दमाः। पक्वान्नफलराशयश्च पर्वतोपमा बभूवुः॥

Verse 46

दृश्यन्ते विविधाकारास्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे । जगु स्तत्रैव गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

तस्मिन् यज्ञमहोत्सवे विविधाकाराः अद्भुताः दृश्यन्ते स्म। तत्रैव गन्धर्वा जगुः, अप्सरोगणाश्च ननृतुः॥

Verse 47

भक्ष्यभोज्यैश्च विविधैः कामपानादिभिस्तथा । तृप्ता देवाश्च मुनयो भूतग्रामाश्चतुर्दश

विविधैर्भक्ष्यभोज्यैः कामपानादिभिस्तथा। देवाः मुनयश्च तृप्ताः, भूतग्रामाश्चतुर्दश॥

Verse 48

एवं संभारसहितं यज्ञांगं सर्वमेव हि । प्रगुणीकृत्य सचिवो मुक्त्वा तत्रैव रक्षकान् । सोमस्याह्वाननार्थं च ब्रह्मलोकं जगाम ह

एवं संभारसहितं यज्ञाङ्गं सर्वमेव प्रगुणीकृत्य सचिवः। तत्रैव रक्षकान् न्यस्य, सोमस्याह्वाननार्थं ब्रह्मलोकं जगाम ह॥

Verse 49

ईश्वर उवाच । स दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोममहाप्रभम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ सोमं ब्रह्माणमेव च

ईश्वर उवाच—स ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोमं महाप्रभं दृष्ट्वा, भूमौ दण्डवत् प्रणिपत्य, सोमं ब्रह्माणं च प्रणनाम।

Verse 50

कृतांजलिपुटो भूत्वा उवाच नतकंधरः । हेमगर्भ उवाच । भगवन्भवदादेशाद्यज्ञांगं सर्वमेव हि

कृताञ्जलिपुटो नतकन्धरः स उवाच। हेमगर्भ उवाच—भगवन्, भवदादेशात् यज्ञाङ्गं सर्वमेव हि सम्यक् प्रकल्पितम्।

Verse 51

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे मया ते प्रगुणीकृतम् । तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे तथा राजर्षयोऽपरे

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे मया ते सर्वं प्रगुणीकृतम्। तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे तथा चान्ये राजर्षयः स्थिताः।

Verse 52

त्वन्मार्गप्रेक्षकाः सर्वे सन्तिष्ठन्ते समाकुलाः । अनन्तरं तु यत्कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति

त्वन्मार्गप्रेक्षकाः सर्वे समाकुलाः सन्तिष्ठन्ते। अनन्तरं यत्कृत्यं तत् भवान् कर्तुमर्हति।

Verse 53

ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तु तदा चन्द्रः समुद्रस्य सुतेन वै । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं चन्द्रमा लोकसाक्षिणम्

ईश्वर उवाच—इत्युक्तस्तदा समुद्रसुतेन चन्द्रः प्रहस्य, लोकसाक्षिणं ब्रह्माणं प्रति चन्द्रमा उवाच।

Verse 54

भगवन्सर्वदेवेश ममानुग्रहकाम्यया । प्रतिष्ठायज्ञकामस्य ममातिथ्यं कुरु प्रभो

भगवन् सर्वदेवेश! ममानुग्रहकाम्यया प्रतिष्ठायज्ञकामस्य ममातिथ्यं कुरु प्रभो।

Verse 55

अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादाद्भविष्यति

अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो। देवत्वमद्य मे ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादाद्भविष्यति॥

Verse 56

मया च तपसोग्रेण प्राप्तं लिंगमुमापतेः । तत्प्रतिष्ठाविधिं सर्वं तद्भवान्कर्त्तुमर्हति

मया च तपसोग्रेण प्राप्तं लिङ्गमुमापतेः। तत्प्रतिष्ठाविधिं सर्वं तद्भवान्कर्त्तुमर्हति॥

Verse 57

ब्रह्मोवाच । अवश्यं तव कर्त्तास्मि प्रतिष्ठां शंकरात्मिकाम् । त्वदाराधनलिंगे तु सोमेशेऽतिविशेषतः

ब्रह्मोवाच—अवश्यं तव कर्त्तास्मि प्रतिष्ठां शंकरात्मिकाम्। त्वदाराधनलिङ्गे तु सोमेशेऽतिविशेषतः॥

Verse 58

ये केचिद्भवितारो वा अतीता ये निशाकराः । तेषां सोमान्वयानां च सर्वेषामाद्यदैवतम्

ये केचिद्भवितारो वा अतीता ये निशाकराः। तेषां सोमान्वयानां च सर्वेषामाद्यदैवतम्॥

Verse 59

योऽसौ सोमेश्वरो देव आदौ भैरवनामभृत् । मन्वन्तरान्तरेऽतीते प्रतिष्ठेऽहं पुनःपुनः

योऽसौ सोमेश्वरो देव आदौ भैरवनामभृत्; मन्वन्तरान्तरेऽतीते तं पुनःपुनः प्रतिष्ठापयाम्यहम्।

Verse 60

यदा प्राभासिकं क्षेत्रे गतोऽहं चाष्टवार्षिकः । आहूतः पूर्वमिन्द्रेण भैरवस्य प्रतिष्ठिते

यदा प्राभासिकं क्षेत्रं गतोऽहं चाष्टवार्षिकः; पूर्वमिन्द्रेणाहूतः भैरवस्य प्रतिष्ठितौ।

Verse 61

तत्प्रभृत्येव मे नाम बालरूपी निगद्यते । अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी वसाम्यहम्

तत्प्रभृत्येव मे नाम बालरूपीति कीर्त्यते; अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी वसाम्यहम्।

Verse 62

प्रभासे तु पुनश्चंद्र बाल्याप्रभृति संवसे । ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि ब्राह्मणास्तेषु ये स्मृताः

प्रभासे तु पुनश्चन्द्र बाल्यादेव निवसाम्यहम्; ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि ब्राह्मणाश्च यत्र कीर्तिताः।

Verse 63

तेषामाद्यो निशानाथ प्रभासेऽहं व्यवस्थितः । कल्पेकल्पे निशानाथ मम नामांतरं भवेत्

तेषामाद्यो निशानाथ प्रभासेऽहं व्यवस्थितः; कल्पेकल्पे निशानाथ मम नामान्तरं भवेत्।

Verse 64

स्वयंभूः प्रथमे नाम द्वितीये पद्मभूः स्मृतः । तृतीये विश्वकर्त्तेति बालरूपी तुरीयके

प्रथमे कल्पे मम नाम स्वयंभूः; द्वितीये पद्मभूरिति स्मृतः। तृतीये विश्वकर्तेति, चतुर्थे तु बालरूपीति प्रसिद्धः॥

Verse 65

एषामेव परीवर्तो नाम्नां भावि पुनःपुनः । परार्द्धद्वयपर्यंतं प्रभासे संस्थितस्य मे

एषां नाम्नां एष एव परीवर्तो भावि पुनःपुनः; परार्द्धद्वयपर्यन्तं प्रभासे संस्थितस्य मे॥

Verse 66

आदिसोमेन तत्रैव शंभोर्नेत्रोद्भवेन वै । प्रभासे तु तपस्तप्त्वा प्रत्यक्षीकृतईश्वरः

तत्रैव शम्भोर्नेत्रोद्भवेन आदिसोमेन वै; प्रभासे तपस्तप्त्वा प्रत्यक्षीकृत ईश्वरः॥

Verse 67

ततो ददौ वरं तुष्टः पूर्वचन्द्रस्य शूलधृक् । यस्मादाराधितोऽहं ते सोम भक्त्या चिरन्तनम्

ततः तुष्टः शूलधृक् पूर्वचन्द्राय वरं ददौ—‘यस्माद् अहं ते सोम, भक्त्या चिरन्तनम् आराधितः’॥

Verse 68

तस्मात्सोमेशनामैवमस्मिंल्लिंगे भविष्यति । यावद्ब्रह्मा शतानन्दः प्रकृतौ न प्रलीयते

तस्मात् अस्मिंल्लिङ्गे ‘सोमेश’ इति नाम भविष्यति; यावद् ब्रह्मा शतानन्दः प्रकृतौ न प्रलीयते॥

Verse 69

ये केचिद्भवितारो वै रात्रिनाथा निशाकराः । ते मदाराधनं चात्र करिष्यंति पुनःपुनः

ये केचिद्भविष्यन्ति रात्रिनाथा निशाकराः। तेऽपि मदाराधनं चात्र पुनःपुनः करिष्यन्ति॥

Verse 71

तदाप्रभृति सोमानां लक्षाणां द्वितयं गतम् । सहस्रद्वितयं चैव शतं चैकं षडुत्तरम्

तदाप्रभृति सोमाय लक्षाणां द्वितयं गतम्। सहस्रद्वितयं चैव शतं चैकं षडुत्तरम्॥

Verse 72

सप्तमस्त्वं महावाहो वर्त्तसे सोम सांप्रतम् । एतावन्त्येव लिंगानि प्रतिष्ठां प्रापितानि मे

सप्तमस्त्वं महाबाहो वर्तसे सोम साम्प्रतम्। एतावन्त्येव लिङ्गानि प्रतिष्ठां प्रापितानि मे॥

Verse 73

एष एवाधुना सोऽहं तदाराधनजं फलम् । प्रतिष्ठातास्मि भद्रं ते सोम कृत्य ममैव तत्

एष एवाधुना सोऽहं तदाराधनजं फलम्। प्रतिष्ठातास्मि भद्रं ते सोम कृत्य ममैव तत्॥

Verse 74

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा वेदविद्यासमन्वितः । सर्वदेवमयो देवैः सहितस्तीर्थसंयुतः

ईश्वर उवाच। इत्युक्त्वा भगवान् ब्रह्मा वेदविद्यासमन्वितः। सर्वदेवमयो देवैः सहितस्तीर्थसंयुतः॥

Verse 75

सनत्कुमारप्रमुखै र्योगीन्द्रैरृषिभिः सह । बृहस्पतिं समाहूय पुरस्कृत्य पुरोधसम्

सनत्कुमारप्रमुखैः योगीन्द्रैः सह ऋषिभिः । बृहस्पतिं समाहूय पुरस्कृत्य पुरोधसम् ॥

Verse 76

हंसयानं समारुह्य कोटिब्रह्मर्षिभिः सह । आगतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

हंसयानं समारुह्य कोटिब्रह्मर्षिभिः सह । आगतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः ॥

Verse 77

प्राभासिके महातीर्थे यत्र दारुवनं स्मृतम् । ऋषितोया नदी यत्र महापातकनाशिनी

प्राभासिके महातीर्थे यत्र दारुवनं स्मृतम् । ऋषितोया नदी यत्र महापातकनाशिनी ॥

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे प्रभासे तु ब्रह्मभागः स उच्यते । त्रिदैवतमिदं क्षेत्रं मया ते कथितं प्रिये

अस्मिंस्तीर्थे प्रभासे तु ब्रह्मभागः स उच्यते । त्रिदैवतमिदं क्षेत्रं मया ते कथितं प्रिये ॥

Verse 79

तत्रागत्व चतुर्वक्त्रो ब्राह्मभागेऽतिनिर्मले । मुनीनाकारयामास उन्नत स्थानवासिनः

तत्रागत्व चतुर्वक्त्रो ब्राह्मभागेऽतिनिर्मले । मुनीनाकारयामास उन्नतस्थानवासिनः ॥

Verse 80

आयांतं वेधसं दृष्ट्वा देवर्षिगुरुसंयुतम् । ते सर्वे पूजयामासुः संस्तवैर्वेदसंमितैः

आयान्तं वेधसं दृष्ट्वा देवर्षिगुरुसंयुतम् । ते सर्वे पूजयामासुः संस्तवैर्वेदसंमितैः ॥

Verse 81

अथोवाच द्विजान्सर्वान्ब्रह्मा लोकपितामहः । चिरमाराध्य सोमेन सोमेशं पापनाशनम्

अथोवाच द्विजान्सर्वान् ब्रह्मा लोकपितामहः । चिरमाराध्य सोमेन सोमेशं पापनाशनम् ॥

Verse 82

तस्मिन्प्रसन्ने सोमेन लब्धं लिङ्गमनुत्तमम् । प्रतिष्ठार्थं तु देवस्य आयाता द्विजसत्तमाः

तस्मिन् प्रसन्ने सोमेन लब्धं लिङ्गमनुत्तमम् । प्रतिष्ठार्थं तु देवस्य आयाता द्विजसत्तमाः ॥

Verse 83

यथा मया सदा कार्या प्रतिष्ठा शंकरात्मिका । भवद्भिः परिकार्या सा मम भागसमाश्रयैः

यथा मया सदा कार्या प्रतिष्ठा शंकरात्मिका । भवद्भिः परिकार्या सा मम भागसमाश्रयैः ॥

Verse 84

यतः कोपेन भवतां लिंगं प्रपतितं भुवि । प्रतिष्ठा तस्य कर्तव्या युष्माभिर्वै न संशयः

यतः कोपेन भवतां लिङ्गं प्रपतितं भुवि । प्रतिष्ठा तस्य कर्तव्या युष्माभिर्वै न संशयः ॥

Verse 85

ईश्वर उवाच । गृहीत्वाऽथ मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा लोकपिता महः । आनीतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

ईश्वर उवाच—अथ लोकपिता महाब्रह्मा सर्वान् मुनीन् गृहीत्वा, सोमराजेन तत्र आनितः; एवं जगत्पतिः ब्रह्मा समुपागतः।

Verse 86

प्राभासिके महातीर्थे सावित्र्या सहितः प्रभुः । कारयामास कुण्डानां मण्डपानां शतंशतम्

प्राभासिके महातीर्थे सावित्र्या सहितः प्रभुः, कुण्डानां मण्डपानां च शतं शतं कारयामास।

Verse 87

एकैके मण्डपे तत्र चक्रे सप्तदशर्त्विजः । गुरुणा प्रेरितो ब्रह्मा तत्र देवपुरोधसा

तत्रैकैके मण्डपे ब्रह्मा गुरुणा प्रेरितो देवपुरोधसा, सप्तदश ऋत्विजः नियोजयामास।

Verse 88

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

तदा पार्श्वे स्थितो ब्रह्मा वेदभाषितैर्विधानैः, रोहिण्या सहितं विभुं सोमं तु दीक्षयामास।

Verse 89

पत्नीं च रोहिणीं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुताम् । मृगचर्मधरां देवीं क्षौमवस्त्रावगुंठिता म्

रोहिणीं च पत्नीत्वेन कृत्वा सर्वलक्षणसंयुताम्, मृगचर्मधरां देवीं क्षौमवस्त्रावगुण्ठिताम्।

Verse 90

पत्नीशालां समानीता ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । चंद्रमा दीक्षया युक्त ऋषिगंधर्वसंस्तुतः

ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः पत्नीशालां समानीतः, दीक्षया युक्तश्चन्द्रमा (सोमः) ऋषिगन्धर्वैः संस्तुतोऽभवत्।

Verse 91

औदुंबरेण दंडेन संवृतो मृगचर्मणा । अतीव तेजसा युक्तः शुशुभे सदसि स्थितः

औदुम्बरदण्डेन मृगचर्मणा च संवृतः, अतीव तेजसा युक्तः स सदसि स्थितः शुशुभे।

Verse 92

ततो ब्रह्मा महादेवि सर्वलोकपितामहः । ऋत्विजां वरणं चक्रे वेदोक्तविधिना तदा

ततो महादेवि सर्वलोकपितामहः ब्रह्मा वेदोक्तविधिना तदा ऋत्विजां वरणं चकार।

Verse 93

गुरुर्होता वृतस्तत्र वसिष्ठोऽध्वर्युरेव च । तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मत्वे नारदः कृतः

तत्र गुरुर्होता वृतः, वसिष्ठोऽध्वर्युरेव च; उद्गाता मरीचिः, ब्रह्मत्वे नारदः कृतः।

Verse 94

सनत्कुमारसंयुक्ताः सदस्यास्तत्र वै कृताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

सनत्कुमारसंयुक्ताः सदस्यास्तत्र वै कृताः; वस्त्राभरणसंयुक्ता मुकुटैरङ्गुलीयकैः।

Verse 95

भूषिता भूषणौघेन तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजः । चतुर्षु तज्ज्ञाश्चत्वार एवं ते षोडशर्त्विजः

तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजो भूषणौघेन भूषिताः। चतुर्षु चतुर्विधेषु तज्ज्ञाश्चत्वारः, एवं ते षोडशर्त्विजः॥

Verse 96

प्रस्तोता कश्यपस्तत्र प्रतिहर्ता तु गालवः । सुब्रह्मण्यस्तथा गर्गः सदस्यः पुलहः कृतः

तत्र प्रस्तोता कश्यपः, प्रतिहर्ता तु गालवः। सुब्रह्मण्यो गर्ग एव, सदस्यः पुलहः कृतः॥

Verse 97

होता शुक्रः समाख्यातो नेष्टा क्रथ उदाहृतः । मैत्रावरुणो दुर्वासा ब्राह्मणाच्छंसी कौशिकः

होता शुक्रः समाख्यातो, नेष्टा क्रथ उदाहृतः। मैत्रावरुणो दुर्वासा, ब्राह्मणाच्छंसी कौशिकः॥

Verse 98

अच्छावाकश्च शाकल्यो ग्रावस्थः क्रतुरेव च । प्रस्थाता प्रतिपूर्वो यः शालंकायन एव च

अच्छावाकः शाकल्यः, ग्रावस्थः क्रतुरेव च। प्रस्थाता प्रतिपूर्वो यः, शालंकायन एव च॥

Verse 99

अग्नीध्रश्च मनुस्तत्र उन्नेता त्वंगिराः कृतः । एवमाद्यान्मण्डपेषु कृत्वा तानृत्विजः प्रभुः

अग्नीध्रश्च मनुस्तत्र, उन्नेता त्वङ्गिराः कृतः। एवमाद्यान्मण्डपेषु कृत्वा तानृत्विजः प्रभुः॥

Verse 100

अन्येषु मण्डपेष्वेव प्रत्येकमृत्विजः कृताः । मण्डपानां शतेष्वेव कृत्वा कुण्डान्यकल्पयत्

अन्येष्वपि मण्डपेषु प्रतिमण्डपं ऋत्विजः नियुक्ताः। मण्डपशतेषु च बहुषु कुण्डानि सम्यग्व्यवस्थाप्य कल्पितवान्॥

Verse 101

एकैको मण्डपस्तत्र विंशहस्तप्रमाणतः । अस्त्रेणाशोध्य भूमिं तु पंचगव्येन प्रोक्ष्य च

तत्रैकैकः मण्डपः विंशहस्तप्रमाणो भवेत्। अस्त्रमन्त्रेण भूमिं शुद्ध्वा पञ्चगव्येन च प्रोक्षयेत्॥

Verse 102

चर्मणा चावगुंठ्यैव आलिख्यास्त्रेण पार्वति । उल्लिख्य प्रोक्षणं कृत्वा खातं कृत्वा विधानतः

चर्मणा चावगुण्ठ्य आलिख्यास्त्रेण पार्वति। उल्लिख्य प्रोक्षणं कृत्वा खातं कृत्वा विधानतः॥

Verse 103

अष्टौ कुंडानि संकल्प्य तथैकमण्डपे प्रिये । लेपनं मण्डपे कृत्वा वज्राकरणमेव च

अष्टौ कुण्डानि संकल्प्य तथैकमण्डपे प्रिये। लेपनं मण्डपे कृत्वा वज्राकरणमेव च॥

Verse 104

चतुरस्रकार्मुकं च वर्तुलं कमलाकृति । पूर्वां दिशं समा रभ्य कृत्वा तानि प्रयत्नतः

चतुरस्रकार्मुकं च वर्तुलं कमलाकृतिम्। पूर्वां दिशं समारभ्य कृत्वा तानि प्रयत्नतः॥

Verse 105

चतुःकोणसमायुक्तं पूर्वे कुण्डं निवेश्य तु । भगाकृति तथाऽग्नेय्यां दक्षिणे धनुराकृति

पूर्वदिशि चतुःकोणसमायुक्तं कुण्डं निवेश्य; आग्नेय्यां भगाकृतिं, दक्षिणे धनुराकृतिं च कुर्यात्।

Verse 106

नैरृत्ये तु त्रिकोणं वै वर्तुलं पश्चिमेन तु । षट्कोणं चैव वायव्ये पद्माकारं तथोत्तरे

नैरृत्ये त्रिकोणं कुण्डं कुर्यात्, पश्चिमे वर्तुलं; वायव्ये षट्कोणं, उत्तरे पद्माकारं च विन्यसेत्।

Verse 107

ऐशान्यामष्टकोणं तु मध्ये चैकं विधा नतः । प्रत्येकं मण्डपं शुभ्रं स्तम्भैः षोडशभिर्युतम्

ऐशान्यां अष्टकोणं कुण्डं कुर्यात्, मध्ये चैकं विधिनतः। प्रत्येकं मण्डपं शुभ्रं शुभं च, षोडशस्तम्भैः समन्वितम्।

Verse 108

ध्वजैः सतोरणैर्युक्तं चक्रे ब्रह्मा विधानतः । न्यग्रोधं पूर्वतो न्यस्य दक्षे चोदुंबरं तथा

ध्वजैः सतोरणैश्च युक्तं चक्रे ब्रह्मा विधानतः। पूर्वतो न्यग्रोधं न्यस्य, दक्षिणे चोदुम्बरं तथा।

Verse 109

अश्वत्थं पश्चिमे चैव पलाशं चोत्तरे क्रमात् । बाहुदंडप्रमाणेन ध्वजांस्तत्र निवेश्य वै

पश्चिमेऽश्वत्थं न्यस्य, उत्तरे पलाशं क्रमात्। बाहुदण्डप्रमाणेन तत्र ध्वजान् अपि निवेशयत्।

Verse 110

ऐन्द्र्यादौ पीतवर्णादि पताका परिकल्पिताः । ततो ब्रह्मा ह्यग्निकुंडे चाग्निस्थापनमारभत्

ऐन्द्र्यादिदिशि पीतवर्णाद्याः पताकाः सम्यक् परिकल्पिताः। ततः ब्रह्मा अग्निकुण्डे पावकस्य प्रतिष्ठापनं आरभत॥

Verse 111

स्वस्थाने ब्राह्मणांश्चैव जाप्ये चैव न्ययोजयत् । श्रीसूक्तं पावमानं च सदा चैव च वाजिनम्

स्वस्थाने ब्राह्मणान् स्थापयित्वा जप्यकर्मणि न्ययोजयत्। श्रीसूक्तं पावमानं च तथा ‘सदा’ ‘वाजिन’ इति च सामनी॥

Verse 112

वृषाकपिं तथैन्द्रं च बह्वृचः पूर्वतोऽजपन् । रुद्रान्पुरुषसूक्तं च क्रोकाध्यायं च वैक्रियम्

पूर्वदिशि बह्वृचो वृषाकपिम् ऐन्द्रं चाजपन्। रुद्रान् पुरुषसूक्तं च क्रोकाध्यायं च वैक्रियं चापि जजापुः॥

Verse 113

ब्राह्मणं पैत्र्यमैंद्रं च जपेरन्यजुषो यमे । देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरम्

याम्येऽन्ययजुषो ब्राह्मणं पैत्र्यम् ऐन्द्रं चाजपन्। देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरं च जगुः॥

Verse 114

भेरुंडानि च सामानि च्छंदोगः पश्चिमेऽजपत् । अथर्वाथर्वशिरसं स्कम्भस्तंभमथर्वणम्

पश्चिमे छन्दोगो भेरुण्डानि सामानि अजपत्। अथर्वाथर्वशिरसं स्कम्भस्तम्भं चाथर्वणं जजाप च॥

Verse 115

नीलरुद्रमथर्वाणमथर्वा चोत्तरेऽजपत् । गर्भाधानादिकं सर्वं ततोऽग्नेरकरोद्विभुः

उत्तरदिशि अथर्वा नीलरुद्रमथर्वाङ्गमन्त्रांश्चोत्तरेऽजपत् । ततः पावकसाध्येन गर्भाधानादिकं सर्वं विधिवद्विभुरकरोत् ॥

Verse 116

पूर्णाहुतिं ततो दत्त्वा स्नानकर्म तथाऽरभत् । पंचपल्लवसंयुक्तं मृत्तिकाभिः समन्वितम्

ततः पूर्णाहुतिं दत्त्वा स्नानकर्म समारभत् । पञ्चपल्लवसंयुक्तं मृत्तिकाभिः समन्वितम् ॥

Verse 117

कषायैः पंचगव्यैश्च पंचामृतफलैस्तथा । तीर्थोदकैः समेतं तु मंत्रैः स्नानमथारभत्

कषायैः पञ्चगव्यैश्च पञ्चामृतफलैस्तथा । तीर्थोदकैः समेतं तु मन्त्रैः स्नानमथारभत् ॥

Verse 118

नेत्राण्युत्पाद्य देवस्य कृत्वा च तिलकक्रियाम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पाताले च विशेषतः

देवस्य नेत्रोन्मीलनं कृत्वा तिलकक्रियामपि च समाप्य । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पाताले च विशेषतः तान्यपि तत्र समाययुः ॥

Verse 119

स्वर्ग लोके च यान्येव तत्र तान्याययुस्तदा । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा देवानां पश्यतां तदा

स्वर्गलोके च यान्येव तीर्थानि तान्यपि तदा तत्र समाययुः । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा देवानां पश्यतां तदा प्रववृते ॥

Verse 120

भूमिं भित्त्वा विवेशाथ तत्र लिंगमपश्यत । स्पर्शाख्यं तं तु संछाद्य मधुना दर्भमूलकैः

भूमिं भित्त्वा स विवेशाथ, तत्र लिङ्गमपश्यत्। स्पर्शाख्यं तं तु संछाद्य मधुना दर्भमूलकैः॥

Verse 121

तत्र ब्रह्मशिलां न्यस्य तस्या ऊर्ध्वं महाप्रभम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास कृत्वा निश्चलमा त्मवान्

तत्र ब्रह्मशिलां न्यस्य तस्या ऊर्ध्वं महाप्रभम्। लिङ्गं प्रतिष्ठयामास कृत्वा निश्चलमात्मवान्॥

Verse 122

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मंत्रन्यासमथाकरोत् । एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः । पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मंत्र विस्तरैः

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मन्त्रन्यासमथाकरोत्। एवं लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः। पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मन्त्रविस्तरैः॥

Verse 123

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमंगलैः । निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तृणा। तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमङ्गलैः। निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः॥

Verse 124

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसन्नाश्च दिगीश्वराः । पुष्पवृष्टिः पपातोच्चैस्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसन्नाश्च दिगीश्वराः। पुष्पवृष्टिः पपातोच्चैस्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे॥

Verse 125

प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं श्रीसोमेशं पितामहः । दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्

ततः पितामहः श्रीसोमेशलिङ्गं प्रतिष्ठाप्य विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणां दापयामास।

Verse 126

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकान्ब्रह्मणे पुरा

सनत्कुमारप्रमुखैः आद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः सोमः पुरा ब्रह्मणे यज्ञदक्षिणारूपेण त्रींल्लोकान् अददात्।

Verse 127

तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यस्तथैव च । ददौ हिरण्यं रत्नानि कोटिशो भूरिदक्षिणाः

तेभ्यः ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च तथैव सः कोटिशो भूरिदक्षिणाः हिरण्यं रत्नानि च ददौ।

Verse 128

सोभिषिक्तो महातेजाः सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिस्ततः । त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भासतां वरः

ततः सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिः अभिषिक्तः स महातेजाः भासतां वरः स्वभासा त्रींल्लोकान् भावयामास।

Verse 129

तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः । कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः । कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः तं सिषेविरे॥

Verse 130

प्राप्यावभृथमव्यग्रः कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च संबभूव निशापतिः

अव्यग्रः प्राप्यावभृथस्नानं कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च निशापतिः सोमः संबभूव ॥

Verse 131

ततस्तस्मै ददौ राज्यं प्राज्यं ब्रह्मा पितामहः । बीजौषधीनां विप्राणामवन्नानां च वरानने

ततः पितामहो ब्रह्मा तस्मै प्राज्यं महद्राज्यं ददौ । बीजौषधीनां विप्राणामवन्नानां च समृद्धिं वरानने ॥

Verse 132

तस्मिन्यज्ञे समाजग्मुर्ये केचित्पृथिवीश्वराः । तेषां राज्यं धनं भोगान्ददौ स्वर्गं तथाऽक्षयम्

तस्मिन्यज्ञे समाजग्मुः केचित्पृथिवीश्वराः । तेषां राज्यं धनं भोगान् ददौ स्वर्गं तथाऽक्षयम् ॥

Verse 133

ब्राह्मणान्भोजयामास स्वयमेवौषधीपतिः । ददौ सर्वं तदा तेषां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

ब्राह्मणान् भोजयामास स्वयमेवौषधीपतिः । ददौ सर्वं तदा तेषां प्रभासक्षेत्रवासिनाम् ॥

Verse 134

हिरण्यादीन्यदाच्चैव महादानानि षोडश । यो यदर्थयते तत्र सामान्यः प्राकृतो जनः । निजकर्मानुसारेण स लेभे च तदेव हि

हिरण्यादीन्यदाच्चैव महादानानि षोडश । यो यदर्थयते तत्र सामान्यः प्राकृतो जनः । निजकर्मानुसारेण स लेभे तदेव हि ॥

Verse 136

एवं समर्थिते यज्ञे सर्वे देवाः सवासवाः । स्थापयित्वा तु लिंगानि जग्मुः सर्वे यथागतम्

एवं सम्यक्समाप्ते यज्ञे सर्वे देवाः सवासवाः । लिङ्गानि स्थापयित्वा तु सर्वे जग्मुर्यथागतम् ॥

Verse 137

त्रिकालं पूजयामास धूपमाल्यानुलेपनैः । तं प्रणम्य च देवेशि स्तौति नित्यं निशापतिः

त्रिकालं पूजयामास धूपमाल्यानुलेपनैः । तं प्रणम्य च देवेशि स्तौति नित्यं निशापतिः ॥