Adhyaya 215
ईश्वरः देवीं मārkaṇḍeśvarस्य दक्षिणतः अल्पदूरे स्थितं कुमारेश्वरतीर्थं प्रति निर्देशयति। तत्र स्वामिना भक्तेन प्रतिष्ठापितं शिवलिङ्गं पावनक्षेत्रे प्रसिद्धं, प्रायश्चित्तस्थानरूपेण च वर्ण्यते। कार्त्तिकेयसम्बद्धं घोरं तपः परदारगमनादिजन्यपापक्षयाय साधनं इति प्रतिपाद्यते। एकः आदर्शभक्तः लिङ्गं स्थापयित्वा मलिनताम् अपहाय संन्यासेन पुनः ‘कौमार’शुद्धिं, यौवनसदृशीं निर्मलतां च प्राप्नोति। अपरं दृष्टान्तं सुमालिनाम्नः—स पितृवधादिदारुणपापं कृत्वापि तत्र पूजनात् तस्मात् पापात् विमुच्यते। देवस्य पुरतः कूपः अपि निर्दिश्यते; तत्र स्नानं कृत्वा स्वामिप्रतिष्ठितलिङ्गपूजनात् दोषविनिर्मुक्तिः, स्वामीपुरनाम महादिव्यनगरीप्राप्तिश्च भवति। अन्ते दानविधिः—स्वामिनाम्ना द्विजातये शातकुम्भसुवर्णनिर्मितं ‘ताम्रचूड’वस्तु दत्त्वा तीर्थयात्राफलं लभ्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कुमारेश्वरमुत्तमम् । मार्कण्डेश्वरतो देवि दक्षिणे नातिदूरतः । धनुर्विंशतिभिस्तत्र स्थितं स्वामिप्रतिष्ठितम्
ईश्वर उवाच—ततो महादेवि उत्तमं कुमारेश्वरं गच्छेत्। देवि, मार्कण्डेश्वरात् दक्षिणे नातिदूरतः धनुर्विंशतिभिः तत्र स्वामिना प्रतिष्ठितं स्थितम्।
Verse 2
ततः कृत्वा तपो घोरं कार्त्तिकेयेन भाभिनि । परदारापहारोत्थपापानां नाशहेतवे
ततः सा भामिनि तत्र कार्त्तिकेयः परदारापहारोत्थपापानां नाशहेतवे घोरं तपः कृत्वा स्थितवान्।
Verse 3
लिंगं स्थापितवांस्तत्र स मुक्तः किल्विषात्ततः । वैराग्याद्यौवनं त्यक्त्वा कौमारं पुनराददे
तत्र लिङ्गं स्थापितवान्; ततः स किल्विषात् मुक्तोऽभवत्। वैराग्येन यौवनं त्यक्त्वा पुनः कौमारं समाददे।
Verse 4
पितॄन्हत्वा सुमाली च तमाराधितवान्पुरा । सोऽपि मुक्तोऽभवद्देवि पापात्पितृवधोद्भवात्
सुमाली च पुरा पितॄन्हत्वा तमाराधितवान्। सोऽपि देवि पितृवधोद्भवात् पापात् मुक्तोऽभवत्।
Verse 5
कुमारेश्वरनामैतत्पूजितं वै सुरासुरैः । तस्याग्रतः कुमारस्य कूपस्तिष्ठति भामिनि
एतत् कुमारेश्वरनाम लिङ्गं सुरासुरैः पूजितं वै। तस्य कुमारस्याग्रतः भामिनि कूपः तिष्ठति।
Verse 6
तत्र स्नात्वा पूजयेद्यः शूलिनं स्वामिपूजितम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्गच्छेत्स्वामिपुरं महत्
तत्र स्नात्वा यः स्वामिपूजितं शूलिनं पूजयेत्, स सर्वैः पातकैः मुक्तः स्वामिपुरं महत् गच्छेत्।
Verse 7
शातकौंभमयं यस्तु ताम्रचूडं द्विजातये । दद्यात्स्वामिनमुद्दिश्य स तु यात्राफलं लभेत्
यः शुद्धशातकौम्भमयं ताम्रचूडं द्विजातये स्वामिनमुद्दिश्य ददाति, स नूनं यात्रायाः समग्रं फलं लभते।
Verse 215
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘कुमारेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम पञ्चदशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः।