Adhyaya 20

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि कथ्यते पुनः । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

ईश्वर उवाच—अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि पुनः कथ्यते। हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ॥

Verse 2

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

तथा शतसहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम्। अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्॥

Verse 3

सौत्येऽहन्यतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके

सौत्येऽहनि अतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके—

Verse 4

उपक्षिप्ता सनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम् । निषसाद स गर्तो ऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः

उपक्षिप्ता आसनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम्। निषसाद स गर्तोऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः॥

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम् । दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम्। दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा॥

Verse 6

हिणयकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरातनः । राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते

हिरण्यकशिपोर्दैत्यैः पुरातनः श्लोको गीतः— “राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते …” इति।

Verse 7

पर्याये तस्य राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः

तस्य पर्याये पुनर्बलिर्नाम राजा वर्षार्बुदं राज्यं चकार।

Verse 8

षष्टिं चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च । बले राज्याधिकारस्तु याव त्कालं बभूव ह

षष्टिसहस्राणि त्रिंशन्नियुतानि च यावत्कालं बलेः राज्याधिकारो बभूव ह।

Verse 9

इंद्रादयस्ते विख्याता असुराञ्जघ्नुरोजसा

इन्द्रादयस्ते विख्याता ओजसा असुरान् जघ्नुः।

Verse 10

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमा सीद्दशयुगं किल । असपत्नं ततः सर्वमष्टादशयुगं पुनः

इदं सर्वं दैत्यसंस्थं किल दशयुगं आसीत्; ततः पुनरष्टादशयुगं सर्वमसपत्नं बभूव।

Verse 11

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेण तु पालितम् । त्रेतायुगे तु दशमे कार्त्तवीर्यो महाबलः

त्रैलोक्यमिदं निराकुलं महेन्द्रेण सम्यक् परिपालितम्। ततः त्रेतायुगस्य दशमे महाबलः कार्त्तवीर्योऽभ्युदपद्यत॥

Verse 12

पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः । स सप्तरत्नवान्सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह

पञ्चाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः। स सप्तरत्नवान् सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह॥

Verse 13

द्वीपेषु सप्तसु स वै खड्गी चर्मी शरासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चौरानपश्यत

स सप्तद्वीपेषु खड्गी चर्मी शरासनधारकः। रथी सानुचरः राजा योगात् चौरानपश्यत॥

Verse 14

प्रणष्टद्रव्यता यस्य स्मरणान्न भवेन्नृणाम् । चतुर्युगे त्वतिक्रांते मनौ ह्येकादशे प्रभौ

यस्य स्मरणमात्रेण नृणां प्रणष्टद्रव्यता न भवेत्। चतुर्युगेऽतिक्रान्ते मनौ ह्येकादशे प्रभौ सञ्जज्ञे॥

Verse 15

अर्द्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रवर्तिते । मानवस्य नरिष्यंतो ह्यासीत्पुत्रो मदः किल

तस्मिन् द्वापरेऽर्धावशिष्टे संप्रवृत्ते सति। मानवस्य पुत्रो नरिष्यन्तो मद इति कीर्तितोऽभवत्॥

Verse 16

नवमस्तस्य दायादस्तृणबिंदुरिति स्मृतः । त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

तस्य वंशे नवमो दायादः तृणबिन्दुरिति स्मृतः। त्रेतायुगस्य मुखे तृतीये चक्रे स राजा बभूव॥

Verse 17

तस्य कन्या त्विलविला रूपे णाप्रतिमाऽभवत् । पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्

तस्य कन्या त्विलविला रूपेणाप्रतिमा बभूव। स राजर्षिः पुलस्त्याय तां कन्यां प्रत्यपादयत्॥

Verse 18

ऋषिरैलविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । तस्य पत्न्यश्च तिस्रस्तु पौलस्त्यकुलमंडनाः

यस्यां विश्रवाः ऋषिरैलविलो नाम समपद्यत। तस्य तिस्रः पत्न्यश्चासन् पौलस्त्यकुलमण्डनाः॥

Verse 19

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै वेदवर्णिनी । पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते

बृहस्पतेः शुभा कन्या वेदवर्णिनीति नामतः। पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते॥

Verse 20

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः । ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः। ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी॥

Verse 21

अष्टदं हरिच्छ्मश्रुं शंकुकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिंगलं शुचिभूषणम्

अष्टदन्तं हरिच्छ्मश्रुं शङ्खकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिङ्गलं शुचिभूषणम् ॥

Verse 22

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा ॥

Verse 23

तदा दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोयं शरीरं वेरमुच्यते

तदा दृष्ट्वा ब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोऽयं शरीरं वेरमुच्यते ॥

Verse 24

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्य्याऽभवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्या भवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः ॥

Verse 25

कैकस्यजनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शंकुकर्णं दशग्रीवं पिगलं रक्तमूर्द्धजम्

कैकसी जनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शङ्खकर्णं दशग्रीवं पिङ्गलं रक्तमूर्धजम् ॥

Verse 26

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलम् । कालांजननिभं चैव दंष्ट्रिणं रक्तलोचनम्

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलं, कालाञ्जननिभं दंष्ट्रिणं रक्तलोचनं च।

Verse 27

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण च बलेन च । निसर्गाद्दारुणः क्रूरो रावणाद्रावणः स्मृतः

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण बलेन च; निसर्गाद्दारुणः क्रूरो, रावणाद्रावणः स्मृतः।

Verse 28

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्स राजा पूर्वजन्मनि । चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्त्स राजा पूर्वजन्मनि; चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः।

Verse 29

पंच कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः संख्याया प्रिये । नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्

पञ्च कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः, संख्याया प्रिये; नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्।

Verse 30

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः । देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

षष्टिं च सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः; देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्।

Verse 31

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् । रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमेयिवान्

त्रेतायुगे चतुर्विंशे, तपःफलक्षये सति । दाशरथिं रामं प्राप्य रावणः सगणः क्षयमेयिवान् ॥

Verse 32

योऽसौ देवि दशग्रीवः संबभूवारिमर्द्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः

योऽसौ देवि दशग्रीवः, स एव अरिमर्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः ॥

Verse 33

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा ॥

Verse 34

विभीषणं चतुर्थं च कैकस्यजनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा

विभीषणं चतुर्थं च कैकसी जनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा ॥

Verse 35

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः ॥

Verse 36

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव । विभीषणो विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः

इति ते नव पौलस्त्या राक्षसाः क्रूरकर्माणः; विभीषणस्तु विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः।

Verse 37

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा

पुलहस्य पुत्रा मृगाः सर्वे व्यालाः दंष्ट्रिणश्च; भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा।

Verse 38

अनपत्यः क्रतुस्त्वस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंतरे । अत्रेः पत्न्यो दशैवासन्सुन्दर्यश्च पतिव्रताः

वैवस्वतमन्वन्तरेऽस्मिन् क्रतुः स्मृतोऽनपत्य एव; अत्रेः पत्न्यो दशैवासन् सुन्दर्यश्च पतिव्रताः।

Verse 39

भद्राश्वस्य घृताच्यंता जज्ञिरे दश चाप्सराः

भद्राश्वात् घृताच्याश्च जज्ञिरे दश चाप्सराः।

Verse 40

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा । उर्णा पूर्णा च देवेशि या च गोपुच्छला स्मृता

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा; उर्णा पूर्णा च देवेशि गोपुच्छला च या स्मृता।

Verse 41

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका । एतासां च महादेवि ख्यातो भर्त्ता प्रभाकरः

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका स्मृता । एतासां सर्वासां महादेवि ख्यातो भर्ता प्रभाकरः ॥

Verse 42

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतितेस्मिन्दिवो महीम् । तमोऽभिभूते लोकेस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता

स्वर्भानुना हते सूर्ये दिवः पतिते महीतले । तमोऽभिभूते लोकेऽस्मिन् प्रभा येन प्रवर्तिता ॥

Verse 43

स्वस्ति तेस्त्विति चैवोक्तः पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः

स्वस्ति तेऽस्त्विति चोक्तं हि पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः ॥

Verse 44

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामाम् सोमं पुत्रं यशस्विनम्

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामास सोमं पुत्रं यशस्विनम् ॥

Verse 45

त्विषिमान्धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वरस्तु सः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः

त्विषिमान् धर्मपुत्रश्च सोमो देवो वरः स्मृतः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः ॥

Verse 46

पिता सोमस्य वै देवि जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । तत्रात्रिः सर्वलोकेशं भृत्वा स्वे नयने स्थितः

सत्यं देवि, सोमस्य पिता भगवानेवात्रिर्ऋषिः। तत्रात्रिः सर्वलोकेश्वरं धृत्वा स्वनयनेषु प्रतिष्ठापयामास॥

Verse 47

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समा चरत् । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

कर्मणा मनसा वाचा शुभमेव समाचरत्। काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्ध्वबाहुर्महाद्युतिः॥

Verse 48

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुंदरि

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा। त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुन्दरि॥

Verse 49

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह । सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे

तस्योर्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह। सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे॥

Verse 50

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः । नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः

ऊर्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः। नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः॥

Verse 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

तद्गर्भरूपं तत्त्वं विधिना दृष्ट्वा ब्रह्मा दश दिशः तदा आदिदेश। ताः समागत्य धारयितुं प्रयतन्त्यः, धर्तुं तु नाशक्नुवन्॥

Verse 52

स ताभ्यः सहसैवेह दिग्भ्यो गर्भश्च शाश्वतः पपात भावयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

ततः स शाश्वतो गर्भः सहसैव दिग्भ्य इह पपात। स शीतांशुः सर्वभावनः लोकान् भावयन् पातितोऽभवत्॥

Verse 53

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः । ततस्ताभ्यः स शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

यदा ताः स्त्रियः तस्य गर्भस्य धारणे न शक्ताः, तदा स शीतांशुः ताभ्यः पतित्वा वसुंधराम् अवातरৎ॥

Verse 54

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

पतितं सोमम् आलोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः। लोकहितकाम्यया तं रथमारोपयामास॥

Verse 55

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुंदरि

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः। युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुन्दरि॥

Verse 56

तस्मिन्निपतिते देवि पुत्रेत्रेः परमात्म नि । तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः

तस्मिन्नवतारिते देवि अत्रेः परमात्मनि सुत एव, श्रुतिप्रसिद्धा ब्रह्मणो मानसाः सप्त पुत्राः स्तोत्रैस्तं समतुष्टुवुः।

Verse 57

तथैवांगिरसः सर्वे भृगोश्चैवात्मजास्तथा । ऋग्भिस्तु सामभिश्चैव तथैवांगिरसैरपि

तथैवाङ्गिरसाः सर्वे भृगोः पुत्राश्च सर्वशः। ऋग्भिः सामभिरप्येवं तथा चाङ्गिरसैर्मन्त्रैः स्तुतिं चक्रुः॥

Verse 58

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः । आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भासयामास सर्वशः

संस्तूयमानस्य तस्य भास्वतः सोमस्य तेजः। आप्यायमानं दिशः सर्वाः त्रिलोकं समभासयत्॥

Verse 59

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वोतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

स तेन रथमुख्येन महायशाः सागरान्तां वसुन्धराम्। त्रिःसप्तकृत्वः परितः प्रदक्षिणां चकार॥

Verse 60

तस्य यच्चापि तत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । ओषध्यस्ताः समुत्पन्नास्ते जसाऽज्वलयन्पुनः

तस्य यत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत्, तेनैव तेजसा ओषध्यः समुत्पन्नाः पुनरपि प्राज्वलन्।

Verse 61

ताभिर्धिनोत्ययं लोकं प्रजाश्चैव चतुर्विधाः । ओषध्यः फलपाकांताः कणाः सप्तदश स्मृताः

ताभिरेवायं लोकः प्रजाश्च चतुर्विधाः धार्यन्ते। फलपाकान्ता ग्राम्योषध्यः ‘कणाः’ इति सप्तदशविधाः स्मृताः॥

Verse 62

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः

व्रीहयः यवाश्चैव गोधूमाः अणवस्तिलाः—एते कणाः प्रसिद्धाः॥

Verse 63

प्रियंगुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः

प्रियङ्गुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः। माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः॥

Verse 64

आढक्यश्चणकाश्चैव कणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनां च ग्राम्याणां जातयः स्मृताः

आढक्यश्चणकाश्चैव—कणाः सप्तदश स्मृताः। इत्येताः ग्राम्योषधीनां जातयः स्मृताः॥

Verse 65

ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्या रण्याश्चतुर्द्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमास्त्वणवस्तिलाः

ओषध्यो यज्ञियाः प्रोक्ताः चतुर्दशविधाः—ग्राम्याः आरण्याश्च। तत्र व्रीहयः यवाः गोधूमाः अणवस्तिलाश्च॥

Verse 66

प्रियंगुषष्ठा इत्येते सप्तमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

प्रियङ्गुषष्ठाः षट् प्रोक्ताः; सप्तमास्तु कुलत्थकाः। ततः श्यामाकनीवाराः जर्तिलाः सगवेधुकाः॥

Verse 67

ऊरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्यास्तथा ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

ऊरुविन्दा मर्कटकाः वेणुयवाश्च येऽपरे। ग्राम्यारण्याश्च सर्वेऽपि ओषध्यः चतुर्दश स्मृताः॥

Verse 68

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादि कोटिशः । एतेषामधिपश्चन्द्रो धारयत्यखिलं जगत्

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादयः परे। कोटिशो येऽत्र दृश्यन्ते चन्द्रोऽधिपतिरस्य च॥ एतैर्धारयते विश्वं सर्वं जगदखण्डितम्॥

Verse 69

ज्योत्स्नाभिर्भगवान्सोमो जगतो हितकाम्यया । ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

ज्योत्स्नाभिर्भगवान् सोमो जगतो हितकाम्यया। जगद्धितं चकारासौ ततो ब्रह्मा ददौ रजः॥ ब्रह्मविदां वरः साक्षाद् राज्यं तस्मै न्यवेदयत्॥

Verse 70

बीजौषधीनां विप्राणां मंत्राणां च वरानने । सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः

बीजौषधीनां विप्राणां मन्त्राणां च वरानने। सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः॥

Verse 71

त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भास्वतां वरः । तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिःपुष्टिः प्रभा वसुः

स्वभासैव त्रिलोकीं भावयामास भास्वतां वरः। तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः परिचेरुः॥

Verse 72

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे । सप्तविंशतिरिंदोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्चान्याश्च नव देवताः। तं सिषेविरे; इन्दोस्तु सप्तविंशतिः दाक्षायण्यो महाव्रताः॥

Verse 73

ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः । स तत्प्राप्य मह्द्राज्यं सोमः सोमवतां वरः

प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राण्यिति या विदुः ददौ। तत्प्राप्य महद्राज्यं सोमः सोमवतां वरः समृद्धिमगात्॥

Verse 74

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

स समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम्। हिरण्यगर्भ उद्गाता, ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान् अध्यक्ष आसीत्॥

Verse 75

सदस्यस्तस्य भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः । सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

तस्य यज्ञे सदस्यो भगवान् हरिर्नारायणः प्रभुः। सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः॥

Verse 76

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकांस्तु वरानने । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै शुभे

वरानने शुभे! सोमो दक्षिणामददात्, यथा त्रिलोकीमेव ददाति; तां ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च समर्पयामास।

Verse 77

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

अव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः सन् अवभृथं प्राप्य, स राजेन्द्रोऽतिराजति; दशधा दिशो भावयन् प्रकाशयामास।

Verse 78

तेन तत्प्राप दुष्प्राप्यमैश्वर्य्यमकृता त्मभिः । स एवं वर्त्तते चन्द्रश्चात्रेय इति विश्रुतः

तेन पुण्येनाकृतात्मभिर्दुष्प्राप्यमैश्वर्यं स प्राप; स एव चन्द्रः तादृशे स्थितः ‘चात्रेय’ इति विश्रुतो वर्तते।