
ईश्वरः देवीं वृद्ध-प्रभासात् दक्षिणे स्थितं जलाधिष्ठितं प्रभासतीर्थं प्रति निर्देशयति, तस्योत्तमं माहात्म्यं च प्रकाशयति। अत्र जामदग्न्यरामः (परशुरामः) क्षत्रियवधमहाकर्मणः पश्चात् घृणया मनसि दग्धः सन् बहुवर्षाणि महादेवस्य तीव्रतपसा पूजनं चकार। शिवः प्रसन्नः प्रादुरभवत् वरं च ददौ। रामः शिवस्य स्वलिङ्गदर्शनं याचते, यत् इन्द्रस्य वज्रेण भयात् पुनःपुनः आच्छाद्यते इति वर्ण्यते। शिवः तादृशं प्रत्यक्षलिङ्गदर्शनं न ददाति, किन्तु उपायं दर्शयति—तीर्थस्पर्शेन तथा पवित्रजलमध्ये उद्भविष्यन्तं लिङ्गं समुपगम्य रामस्य दुःखं पापं च नश्येत्। ततः जलात् महालिङ्गं प्रादुर्भूतं, स्थानं ‘जल-प्रभास’ इति प्रसिद्धं जातम्। अन्ते फलश्रुतिः—तीर्थमात्रस्पर्शेन शिवलोकप्राप्तिः, तत्र सुशीलं ब्राह्मणमेकमपि भोजयित्वा उमासहितं शिवं भोजयितुं तुल्यम्। एषा कथा पापोपशमनी सर्वकामफलप्रदा च इति प्रतिपाद्यते।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि प्रभासं जलसंस्थितम् । वृद्धप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्
ईश्वर उवाच—ततो गच्छेन्महादेवि प्रभासं जलसंस्थितम्। वृद्धप्रभासाद्दक्षिणतो नातिदूरे व्यवस्थितम्॥
Verse 2
तस्यैव देवि देवस्य शृणु माहात्म्यमुत्तमम्
तस्यैव देवि देवस्य शृणु माहात्म्यमुत्तमम्॥
Verse 3
जामदग्न्येन रामेण यदा क्षत्त्रवधः कृतः । तदाऽस्य परमा जाता घृणा मनसि भामिनि
जामदग्न्येन रामेण यदा क्षत्त्रवधः कृतः। तदाऽस्य परमा जाता घृणा मनसि भामिनि॥
Verse 4
ततस्त्वाराधयामास महादेवं सुरेश्वरम् । उग्रं तपः समास्थाय बहून्वर्ष गणान्प्रिये
ततस्त्वाराधयामास महादेवं सुरेश्वरम्। उग्रं तपः समास्थाय बहून्वर्षगणान्प्रिये॥
Verse 5
ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः । अब्रवीद्वरदस्तेऽहं वरं वरय सुव्रत
ततः तुष्टो महादेवः तस्य प्रत्यक्षतां गतः । अब्रवीत्—वरदस्तेऽहं, वरं वरय सुव्रत ॥
Verse 6
राम उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । दर्शयस्व स्वकं लिंगं यज्ञे वज्रेण छादितम्
राम उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव यदि देयो वरो मम । दर्शयस्व स्वकं लिङ्गं यज्ञे वज्रेण छादितम् ॥
Verse 7
घृणा मे महती जाता हत्वेमान्क्षत्रियान्बहून् । दर्शनात्तव लिंगस्य येन मे नश्यते घृणा
घृणा मे महती जाता हत्वेमान् क्षत्रियान् बहून् । दर्शनात् तव लिङ्गस्य येन मे नश्यते घृणा ॥
Verse 8
तथा मे पातकं सर्वं प्रसादात्तव शंकर
तथा मे पातकं सर्वं प्रसादात् तव शङ्कर ॥
Verse 9
शंकर उवाच । मम लिंगं सहस्राक्ष उत्थितं तु पुनःपुनः । वज्रेणाच्छादयत्येव भयेन महता वृतः
शङ्कर उवाच । मम लिङ्गं सहस्राक्ष उत्थितं तु पुनःपुनः । वज्रेणाच्छादयत्येव भयेन महता वृतः ॥
Verse 10
न तेऽहं दर्शनं यास्ये लिंगरूपी कदाचन
न तेऽहं दर्शनं यास्ये लिङ्गरूपी कदाचन।
Verse 11
यन्मां वदसि घृणया वृतोऽहं पातकेन तु । तत्तेऽहं नाशयिष्यामि स्पर्शनात्तु द्विजोत्तम
यन्मां वदसि घृणया वृतोऽहं पातकेन तु। तत्तेऽहं नाशयिष्यामि स्पर्शनात्तु द्विजोत्तम॥
Verse 12
अस्मिञ्जलाश्रये पुण्ये जलमध्ये महामते । उत्थास्यति महालिंगं तस्य त्वं दर्शनं कुरु
अस्मिञ्जलाश्रये पुण्ये जलमध्ये महामते। उत्थास्यति महालिङ्गं तस्य त्वं दर्शनं कुरु॥
Verse 13
गमिष्यति घृणा सर्वा निष्पापस्त्वं भविष्यसि । उक्त्वैवमुदतिष्ठच्च जलमध्याद्वरानने
गमिष्यति घृणा सर्वा निष्पापस्त्वं भविष्यसि। उक्त्वैवमुदतिष्ठच्च जलमध्याद्वरानने॥
Verse 14
जलप्रभासनामास्य ततो जातं धरातले । तस्यालं स्पर्शनाद्देवि शिवलोकं व्रजेन्नरः
जलप्रभासनामास्य ततो जातं धरातले। तस्यालं स्पर्शनाद्देवि शिवलोकं व्रजेन्नरः॥
Verse 15
एकं भोजयते योऽत्र ब्राह्मणं शंसितव्रतम् । भोजितोऽहं भवेत्तेन सपत्नीको न संशयः
योऽत्र शंसितव्रतं ब्राह्मणमेकमपि भोजयति, तेनाहं सपत्नीकोऽपि भोजितो भवामि—न संशयः।
Verse 16
एषा जलप्रभासस्य संभूतिस्ते मयोदिता । श्रुता पापोपशमनी सर्वकामफलप्रदा
एषा जलप्रभासस्य संभूतिस्ते मयोदिता; श्रुता पापोपशमनी सर्वकामफलप्रदा।
Verse 196
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये जलप्रभासमाहात्म्यवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीति-साहस्र्यां संहितायां, सप्तमे प्रभासखण्डे, प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये, ‘जलप्रभासमाहात्म्यवर्णन’नाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।