Adhyaya 185
अस्मिन्नध्याये प्रभासक्षेत्रे महादेवीं प्रति ईश्वरः देवमातुः सरस्वत्याः देशविशेषावतारं निरूपयति। सा लोके ‘सरस्वती’ इति ख्याता, नैऋत्यदिशि स्थिताऽपि गौरीरूपधारिणी, पादुकासनसंस्था च वर्ण्यते; तस्या रूपे ‘वडवा’प्रतीकस्यापि निर्देशः क्रियते। देवाः वडवानलभयात् मातृवत् रक्ष्यन्ते, अत एव विद्वद्भिः ‘देवमाता’ इति नाम निश्चीयते इति कारणं व्याख्यायते। माघमासस्य तृतीयायां तिथौ यः संयमी पुरुषः अथवा शीलवती संयता नारी तां पूजयति, स इष्टान् कामान् प्राप्नोतीति कालविधानं कथ्यते। ततः अतिथिसत्काररूपं पुण्यं निर्दिश्यते—पायसेन शर्करादिभिः सह दम्पत्योः भोजनं कृत्वा महतीं गौरीभोजनक्रियाफलसदृशं फलं लभ्यते। अन्ते अस्मिन्नेव स्थाने सुचरित्राय ब्राह्मणाय सुवर्णपादुकादानं कर्तव्यमिति दानविधिः प्रतिपाद्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवमातरमव्ययाम् । मंकीशान्नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रिताम् । देवमाता सरस्वत्या नाम लोकेषु गीयते
ईश्वर उवाच—ततः, हे महादेवि, मंकीशात् नैरृते भागे गौरीरूपसमाश्रितां देवमातरम् अव्ययां गच्छेत्; सा सरस्वती ‘देवमाता’ इति लोकेषु गीयते।
Verse 2
पादुकासनसंस्था च तत्र देवी सरस्वती । गौरीरूपेण सा तत्र वडवाश्रितविग्रहा
तत्र देवी सरस्वती पादुकासनसंस्था; सा तत्रैव गौरीरूपेण वडवाश्रितविग्रहा विराजते।
Verse 3
मातृवद्रक्षिता देवा वडवानलभीतितः । देवमातेति लोकेऽस्मिं स्ततः सा विबुधैः कृता
मातृवत् सा देवान् वडवानलभीतितः रक्षिता; अतः लोकेऽस्मिन् विबुधैः सा ‘देवमाता’ इति स्तुता प्रतिष्ठापिता च।
Verse 4
माघे मासे तृतीयायां यस्तामर्चयते नरः । नारी वा संयता साध्वी सर्वान्कामानवाप्नुयात्
माघमासे तृतीयायां यः तामर्चयते नरः; नारी वा संयता साध्वी, स सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्।
Verse 5
दंपती भोज येद्यस्तु पायसैः शर्करादिभिः । गौरीसहस्रभोज्यस्य दत्तस्य फलमाप्नुयात्
यस्तु दंपती भोजयेत् पायसैः शर्करादिभिः, स गौरीसहस्रभोज्यदत्तफलम् अवाप्नुयात्।
Verse 6
सुवर्णपादुका देया तत्र विप्राय शीलिने
तत्र शीलवते विप्राय सुवर्णनिर्मिते पादुके दानरूपेण प्रदेयाः।