Adhyaya 173
शैवसिद्धान्तविषये ईश्वरः देवीं प्रति प्राभासक्षेत्रे एकस्मिन् प्रदेशे स्थितानां चतुर्णां लिङ्गानां संक्षिप्तां तीर्थयात्रां उपदिशति। सावित्र्याः पश्चिमे दिशासूचकचिह्नैः निर्दिष्टे स्थाने पूर्वभागे द्वे लिङ्गे तथा पश्चिमभागे द्वे लिङ्गे, स्वस्वाभिमुखतया प्रतिष्ठिते इति वर्ण्यते। तेषां नामानि क्रमशः—कुशकेश्वरः प्रथमः, गर्गेश्वरः द्वितीयः, पुष्करेश्वरः तृतीयः, मैत्रेयेश्वरः चतुर्थः। भक्त्या संयमेन च एतानि लिङ्गानि यो भक्तः पश्यति, स सर्वपापैः प्रमुच्यते, शिवस्य परमं पदं प्राप्नोति इति फलश्रुतिः। ततः शुक्लपक्षस्य चतुर्दश्यां विशेषतः वैशाखे, यत्नेन स्नानं कृत्वा ब्राह्मणान् भोजयेत्, यथाशक्ति सुवर्णवस्त्रादिदानं च कुर्यात्। एतैः कृत्यैः सह दर्शनं सम्पन्नं स्यात्, एवं यात्रायाः पूर्णता धर्मसमन्विता निगद्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि लिंगानां च चतुष्टयम् । एकस्थानस्थितानां तु सावित्र्यास्तत्र पश्चिमे
ईश्वर उवाच—ततो हे महादेवि, लिङ्गानां चतुष्टयं गच्छेत्; एकस्मिन्नेव स्थाने स्थितानां तु, सावित्र्याः पश्चिमदिशि तत्र।
Verse 2
लिंगानां द्वितयं पूर्वे पश्चिमे सम्मुखद्वयम् । कुशकेश्वरनामेति लिंगं वै प्रथमं स्मृतम्
लिङ्गानां द्वितयं पूर्वदिशि, पश्चिमे तु सम्मुखद्वयम्; प्रथमं लिङ्गं ‘कुशकेश्वर’नाम्ना वै स्मृतम्।
Verse 3
गर्गेश्वरं द्वितीयं तु तृतीयं पुष्करेश्वरम् । मैत्रेयेश्वरनामेति चतुर्थं समुदाहृतम्
द्वितीयं तु ‘गर्गेश्वरं’, तृतीयं ‘पुष्करेश्वरम्’; चतुर्थं ‘मैत्रेयेश्वर’नामेति समुदाहृतम्।
Verse 4
एतानि यस्तु लिंगानि पश्येद्भक्त्या जितेन्द्रियः । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्गच्छेच्छिवपुरं महत्
एतानि लिङ्गानि यो भक्त्या पश्येत्, जितेन्द्रियः सन्; स सर्वपातकैर्मुक्तः, महच्छिवपुरं गच्छेत्।
Verse 5
शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां वैशाखे तु विशेषतः । स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत्
वैशाखे शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां विशेषतः; स्नानं कृत्वा प्रयत्नेन तत्र ब्राह्मणान् भोजयेत्।
Verse 6
तेभ्यो दद्याद्यथाशक्त्या काञ्चनं वसनानि च । एवं कृते भवेद्यात्रा परिपूर्णा सुरेश्वरि
तेभ्यो यथाशक्ति काञ्चनं वसनानि च दद्यात्। एवं कृते, सुरेश्वरि, यात्रा परिपूर्णा भवति॥
Verse 173
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुशकादिलिंगचतुष्टयमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिसप्तत्युत्तरततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘कुशकादिलिङ्गचतुष्टयमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम त्रिसप्तत्युत्तरततमोऽध्यायः समाप्तः॥