
ईश्वरः देवीं प्रति वदति—समीपे स्थितां देवतास्थलीं ‘एकल्लवीरिका’ इति निर्दिश्य, प्रभासक्षेत्रे प्राचीनं कारणकथां निवेदयति। सूर्यवंशीयो राजा दशरथः प्रभासं समागत्य घोरं तपः करोति; शङ्करं तुष्ट्यर्थं लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य विधिवत् पूजनं चकार, ततः पराक्रान्तपुत्रप्राप्तये प्रार्थयामास। देवः तस्मै पुत्रं ददौ—राम इति नाम्ना त्रैलोक्यविख्यातं, यस्य यशः देवाः, गन्धर्वाः, दैत्यासुराः, मुनयश्च (वाल्मीक्यादयः) गायत इति। अन्ते विधिनिर्देशः फलश्रुतिश्च—तस्य लिङ्गस्य प्रभावात् राजा महायशाः अभवत्; तथा कार्त्तिकमासे, विशेषतः कार्त्तिकीव्रते, दीपपूजां नैवेद्यादिभिः सम्यगर्चयन् भक्तोऽपि यशस्वी भवतीति।
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीमेकल्लवीरिकाम् । एकल्लवीरायाम्ये तु नातिदूरे व्यवस्थिताम्
ईश्वर उवाच—ततो, महादेवि, एकल्लवीरायाः दक्षिणे नातिदूरे स्थितां देवीमेकल्लवीरिकां गच्छेत्।
Verse 2
पूर्वं दशरथो योऽसौ सूर्यवंशविभूषणः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपश्चक्रे सुदुश्चरम्
पूर्वं दशरथो नाम सूर्यवंशविभूषणः प्रभासक्षेत्रमासाद्य सुदुश्चरं तपश्चकार।
Verse 3
लिंगं तत्र प्रतिष्ठाप्य तोषयामास शांकरम् । स देवं प्रार्थयामास पुत्रं चैवामितौजसम्
तत्र लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य शङ्करं तोषयामास; ततः स देवं प्रार्थयामासामितौजसं पुत्रं च।
Verse 4
ददौ तस्य तदा पुत्रं देवं त्रैलोक्यपूजितम् । रामेति नाम यस्यासीत्त्रैलोक्ये प्रथितं यशः
तदा स तस्मै त्रैलोक्यपूजितं दिव्यं पुत्रं ददौ; यस्य नाम राम इति, त्रैलोक्ये च प्रथितं यशः।
Verse 5
यस्याद्यापीह गायन्ति भूर्भुवःस्वर्नि वासिनः । देवदैत्यासुराः सर्वे वाल्मीक्याद्या महर्षयः
यस्याद्यापि भूर्भुवःस्वर्निवासिनो गायन्ति; देवदैत्यासुराः सर्वे, वाल्मीक्याद्या महर्षयश्च।
Verse 6
तल्लिंगस्य प्रभावेन प्राप्तं राज्ञा महद्यशः । कार्तिक्यां कार्तिके मासि विधिना यस्तमर्चयेत् । दीपपूजोपहारेण यशस्वी सोऽपि जायते
तल्लिङ्गस्य प्रभावेन राज्ञा महद्यशः प्राप्तम्। यः कार्तिकमासे कार्तिक्यां विधिना दीपपूजोपहारेण तमर्चयेत्, सोऽपि यशस्वी जायते।
Verse 171
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दशरथेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘दशरथेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नामैकसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।