Adhyaya 17
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 17

Adhyaya 17

अध्यायेऽस्मिन् ईश्वरः प्रभासक्षेत्रे अर्कस्थले भास्करस्य पूजाविधिं देवीं प्रति उपदिशति। आदित्यः देवतानां आद्यः, चराचरजगतः धारण-निर्माण-प्रलयकर्तेति विश्वव्यवस्थायाः कारणं प्रतिपाद्यते, तेन कर्मकाण्डः ब्रह्माण्डनियमेन सह संबध्यते। ततः शौचक्रमः निरूप्यते—मुख-वस्त्र-देहशुद्धिः, दन्तकाष्ठस्य विधिः (अनुज्ञातवृक्षाः, तेषां फलानि, निषेधाः, आसनं, दन्तधावनमन्त्रः, परित्यागविधिः), मन्त्रयुक्तं स्नानं पवित्रमृदाजलेन च। तर्पण-सन्ध्या-सूर्यार्घ्यदानं च विस्तरेण, पापक्षय-पुण्यवृद्धिफलश्रुत्या सह कथ्यते; ये विस्तीर्णदीक्षाविधिं कर्तुं न शक्नुवन्ति तेषां कृते वेदमार्गः, आवाहन-पूजनार्थं वैदिकमन्त्राः निर्दिश्यन्ते। मण्डलप्रतिष्ठा, अङ्गन्यासः, ग्रह-दिक्पालस्थापन-पूजनं, आदित्यध्यानं च वर्ण्यते। मूर्तिपूजायां अभिषेकद्रव्याणि, उपवीत-वस्त्र-धूप-गन्धानुलेपन-दीप-आरात्रिकादिक्रमः, प्रियपुष्प-गन्ध-दीपाः, अर्पणानर्हवस्तूनि च निर्दिष्टानि; लोभादिदोषनिषेधः प्रसादव्यवहारे च सावधानता उपदिश्यते। अन्ते राहोर्ग्रहणव्याख्या (आवरणरूपं न तु भक्षणम्), गोपनीयताविधानं, तथा श्रवण-पठनफलानि—समाजार्थसमृद्धि-रक्षा-कल्याणप्रदत्वेन—विविधजनसमुदायानां प्रति प्रतिपाद्यन्ते।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । अर्कस्थलस्य देवस्य यथा पूज्यो नरोत्तमैः

ईश्वर उवाच । अथ ते पूजाविधानं कथयामि यशस्विनि । यथा अर्कस्थलदेवः पूज्यते नरोत्तमैः ॥

Verse 2

सर्वेषामेव देवानामादिरादित्य उच्यते । आदिकर्त्ता त्वसौ यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते

सर्वेषां देवतानां मध्ये आदिरादित्य उच्यते । आदिकर्ता स एव यतः, तस्मादादित्य इति स्मृतः ॥

Verse 3

नादित्येन विना रात्रिर्न दिवा न च तर्पणम् । न धर्मो वै न चाधर्मो न संतिष्ठेच्चराचरम्

आदित्यं विना न रात्रिर्न दिवा, न च तर्पणकर्म; न धर्मो नाधर्मोऽपि प्रवर्तते, न च चराचरं जगत् स्थातुं शक्नोति।

Verse 4

आदित्यः पालयेत्सर्वमादित्यः सृजते सदा । आदित्यः संहरेत्सर्वं तस्मादेष त्रयीमयः

आदित्यः सर्वं पालयति, आदित्यः सदा सृजति; आदित्यः सर्वं संहरति—तस्मादेष त्रयीमयः।

Verse 5

आराधनविधिं तस्य भास्करस्य महात्मनः । कथयामि महादेवि वेदोक्तैर्मंत्रविस्तरैः । तं शृणुष्व वरारोहे सर्वपापप्रणाशनम्

तस्य महात्मनः भास्करस्य आराधनविधिं, महादेवि, वेदोक्तैर्मन्त्रविस्तरैः कथयामि। वरारोहे, तं शृणुष्व—सर्वपापप्रणाशनम्।

Verse 6

मूर्त्तिस्थः पूज्यते येन विधानेन महेश्वरि । द्वादशात्मा यथा सूर्यस्तत्ते वक्ष्याम्यशेषतः

महेश्वरि, येन विधानेन मूर्तिस्थः सूर्यः पूज्यते, द्वादशात्मा स यथा—तत्तेऽशेषतः वक्ष्यामि।

Verse 7

मुखशुद्धिं च कृत्वाऽदौ स्नानं कृत्वा विशेषतः । वस्त्रशुद्धिं देह शुद्धिं कृत्वा सूर्यं स्पृशेत्ततः

आदौ मुखशुद्धिं कृत्वा, विशेषतः स्नानं कृत्वा; वस्त्रशुद्धिं देहशुद्धिं च कृत्वा, ततः सूर्यं स्पृशेत्।

Verse 9

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं कथयामि ते । मधूके पुत्रलाभः स्यादर्के नेत्रसुखं प्रिये

दन्तकाष्ठविधानं तु प्रथमं ते कथयामि। मधूकदण्डेन पुत्रलाभः स्यात्, अर्कदण्डेन प्रिये नेत्रसुखं भवेत्॥

Verse 10

रोगक्षयः कदम्बे तु अर्थलाभोऽतिमुक्तके । मरुतां याति सर्वत्र आटरूषकसंभवैः

कदम्बाश्रयणे रोगक्षयः स्यात्, अतिमुक्तकेऽर्थलाभः। आटरूषकसम्भवैः सर्वत्र मरुतां लोकं याति इति फलम्॥

Verse 11

जातिप्रधानतां जातावश्वत्थो यच्छते यशः । श्रियं प्राप्नोति निखिलां शिरीषस्य निषेवणात्

जात्या जातिप्रधानता, अश्वत्थो यच्छति यशः। शिरीषस्य निषेवणात् निखिलां श्रियमाप्नोति॥

Verse 12

प्रियंगुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत् । अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यान्नित्यं प्लक्षनिषेवणात्

प्रियङ्गुं सेवमानस्य सौभाग्यं परमं भवेत्। नित्यं प्लक्षनिषेवणात् अभीप्सितार्थसिद्धिः स्यात्॥

Verse 13

न पाटितं समश्नीयाद्दंतकाष्ठं न सव्रणम् । न चोर्द्धशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्ज्जितम्

न पाटितं समश्नीयात् दन्तकाष्ठं न सव्रणम्। न चोर्ध्वशुष्कं वक्रं वा नैव च त्वग्विवर्जितम्॥

Verse 14

वितस्तिमात्रमश्नीयाद्दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत् । उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनोऽथ वाग्यतः

वितस्तिमात्रं दन्तकाष्ठमश्नीयात्; दीर्घं ह्रस्वं च वर्जयेत्। उदङ्मुखो वा प्राङ्मुखः सुखासीनो भूत्वा वाग्यतः स्यात्॥

Verse 15

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वा समभिमन्त्र्य च । मंत्रेणानेन मतिमानश्नीयाद्दन्तधावनम्

कामं यथेष्टं हृदये निधाय समभिमन्त्र्य च। अनेन मन्त्रेण मतिमान् दन्तधावनमश्नीयात्॥

Verse 16

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते । सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते

वरं दत्त्वाऽभिजानासि कामं चैव वनस्पते। सिद्धिं प्रयच्छ मे नित्यं दन्तकाष्ठ नमोऽस्तु ते॥

Verse 17

त्रीन्वारान्परिजप्यैवं भक्षयेद्दंतधावनम् । पश्चात्प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्

त्रिर्वारं परिजप्यैवं भक्षयेद्दन्तधावनम्। पश्चात् प्रक्षाल्य तत्काष्ठं शुचौ देशे विनिक्षिपेत्॥

Verse 18

दंतकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत् । पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः

दन्तकाष्ठेन देवेशि न जिह्वां परिमार्जयेत्। पृथक्पृथक्तदा कार्यं यदीच्छेद्विपुलं यशः॥

Verse 19

अंगुल्या दंतकाष्ठं च प्रत्यक्षं लवणं च यत् । मृत्तिकाभक्षणं चैव तुल्यं गोमांसभक्षणैः

अङ्गुल्या दन्तशुद्धिं कृत्वा, दन्तकाष्ठस्य च दुरुपयोगं कृत्वा, प्रत्यक्षं लवणं भुञ्जानः, मृत्तिकां च खादन्—एते सर्वे गोमांसभक्षणतुल्यपापफलाः कथिताः।

Verse 20

मुखे पर्युषिते नित्यं भवत्यप्रयतो द्विजः । तस्माच्छुष्कमथार्द्रं वा भक्षयेद्दंतधावनम्

मुखे पर्युषिते सति द्विजो नित्यं अप्रयतः शौचविषये भवति; तस्मात् शुष्कं वा आर्द्रं वा दन्तधावनकाष्ठं भक्षयेत्, मुखं शुद्धये।

Verse 21

वर्जिते दिवसे चैव गडूषांश्चैव षोडश । तत्तत्पद्मसुगन्धैर्वा मुखशुद्धिं च कारयेत्

वर्जिते दिवसे दन्तकाष्ठस्य, षोडश गण्डूषान् कुर्यात्; अथवा पद्मसुगन्धादिभिः तत्तत् मुखशुद्धिं कारयेत्।

Verse 22

मुखशुद्धिमकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः । त्रीणि वर्षसहस्राणि स कुष्ठी जायते नरः

मुखशुद्धिं अकृत्वा यो भास्करं स्पृशति द्विजः, स नरः त्रीणि वर्षसहस्राणि कुष्ठी भवति इति निगद्यते।

Verse 23

एवं वस्त्रादि संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत् । शुचौ मनोरमे स्थाने संगृह्यास्त्रेण मृत्तिकाम्

एवं वस्त्रादिकं संशोध्य ततः स्नानं समाचरेत्; शुचौ मनोरमे स्थाने अस्त्रमन्त्रेण संगृह्य मृत्तिकां गृह्णीयात्।

Verse 24

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः । अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्

सानुस्वारोकारयुतो हकारः फट्समन्वितः। अनेनास्त्रेण संगृह्य स्नानं तत्र समाचरेत्॥

Verse 25

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम् । एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु

भागत्रयं तु संशुद्धं तृणपाषाणवर्जितम्। एकमस्त्रेण चालभ्य तथान्यं भास्करेण तु॥

Verse 26

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत् । जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्

अंगैश्चैव तृतीयं तु अभिमंत्र्य सकृत्सकृत्। जप्त्वास्त्रेण क्षिपेद्दिक्षु निर्विघ्नं तु जलं भवेत्॥

Verse 27

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत् । गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः

सूर्यतीर्थ द्वितीयेन तृतीयेन सकृत्सकृत्। गुंठयित्वा ततः स्नायाद्रवितीर्थेन मानवः॥

Verse 28

तूर्यशंख निनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम् । स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः

तूर्यशंखनिनादेन ध्यात्वा देवं दिवाकरम्। स्नात्वा राजोपचारेण पुनराचम्य यत्नतः॥

Verse 29

स्नानं कृत्वा ततो देवि मंत्रराजेन संयुतम् । हरेफौ बिंदु लक्ष्मीश्च तथाऽन्यो दीर्घया सह

स्नानं कृत्वा ततः देवि मन्त्रराजं समाचरेत्—हकाररेफसंयुक्तं बिन्दुयुक्तं श्रीलक्ष्मीयुतं दीर्घमात्रासहिताक्षरसंयुतं सम्यक् विन्यस्तम्।

Verse 30

मात्रया रेफसंयुक्तो हकारो बिंदुना सह । सकारः सविसर्गस्तु मंत्रराजोऽयमुच्यते

मात्रायुक्तो रेफसंयुक्तो हकारो बिन्दुना सह । सकारः सविसर्गश्च—एष मन्त्रराज इति कीर्त्यते ॥

Verse 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

ततः कराग्रजैर्मन्त्रान् सर्वान् तर्पयेत् क्रमात् । तुलनादूर्ध्वदेशे तु सव्येन देवमुनिंस्तथा । अपसव्येन पितॄंश्च हृद्बीजेन प्रतर्पयेत् ॥

Verse 32

यद्गीतं प्रवरं लोके अक्षराणां मनीषिभिः । एकोनविंशं मात्राया अक्षरं तत्प्रकीर्त्तितम्

यदक्षरं मनीषिभिः लोके प्रवरं गीयते । एकोनविंशतिमात्रायुक्तमक्षरं तत् प्रकीर्तितम् ॥

Verse 33

एवं स्नात्वा विधानेन संध्यां वंदेद्विधानतः । ततो विद्वान्क्षिपेत्पश्चाद्भास्करायोदकांजलिम्

एवं विधानेन स्नात्वा सन्ध्यां वन्देत् विधानतः । ततः पश्चाद्विद्वान् भास्करायोदकाञ्जलिं क्षिपेत् ॥

Verse 34

जपेच्च त्र्यक्षरं मंत्र षण्मुखं च यदृच्छया । मंत्रराजेति यः पूर्वं तवाख्यातो मया प्रिये

जपेच्च त्र्यक्षरं मन्त्रं तथा षण्मुखमन्त्रं यथाशक्ति। यन्मन्त्रराज इति पूर्वं मया तव प्रियेऽख्यातम्—

Verse 35

पश्चात्तीर्थेन मंत्रास्तु संहृत्य हृदये न्यसेत् । मंत्रैरात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घं प्रदापयेत्

पश्चात्तीर्थजलेन मन्त्रान् संहृत्य हृदये न्यसेत्। मन्त्रैः स्वात्मानमेकत्र कृत्वा चार्घ्यं प्रदापयेत्॥

Verse 36

रक्तचंदनगंधैस्तु शुचिःस्नातो महीतले । कृत्वा मंडलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः

रक्तचन्दनगन्धैः शुचिः स्नातो महीतले। कृत्वा मण्डलकं वृत्तमेकचित्तो व्यवस्थितः॥

Verse 37

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने । तिलतंदुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु

गृहीत्वा करवीराणि ताम्रे संस्थाप्य भाजने। तिलतण्डुलसंयुक्तं कुशगन्धोदकेन तु॥

Verse 38

रक्तचंदन धूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम् । कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः

रक्तचन्दनधूपेन युक्तमर्घ्योपसाधितम्। कृत्वा शिरसि तत्पात्रं जानुभ्यामवनिं गतः॥

Verse 39

मूलमंत्रेण संयुक्तमर्घ्यं दद्याच्च भानवे । मुच्यते सर्वपापैस्तु यो ह्येवं विनिवेदयेत्

मूलमन्त्रेण संयुक्तमर्घ्यं भानवे दद्यात्। यः एवं विनिवेदयेत् स सर्वपापैः प्रमुच्यते॥

Verse 40

यद्युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च । अयनानां सहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे । तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्य निवेदने

युगादिसहस्रेण व्यतीपातशतेन च। अयनसहस्रेण यत्फलं ज्येष्ठपुष्करे॥ तत्फलं समवाप्नोति सूर्यायार्घ्यनिवेदने॥

Verse 41

दीक्षामंत्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु । फलमर्घेण वै देवि लभते नात्र संशयः

दीक्षामन्त्रविहीनोऽपि भक्त्या संवत्सरेण तु। अर्घ्येन फलमाप्नोति देवि नात्र संशयः॥

Verse 42

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान्विधिनार्घ्यं निवेदयेत् । नासौ संभवते भूमौ प्रलयं याति भास्करे

यः पुनर्दीक्षितो विद्वान् विधिनार्घ्यं निवेदयेत्। नासौ संभवते भूमौ भास्करे प्रलयं याति॥

Verse 43

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम् । अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्

इह जन्मनि सौभाग्यमायुरारोग्यसंपदम्। अचिराल्लभते देवि सभार्यः सुखभाजनम्॥

Verse 44

एवं स्नानविधिः प्रोक्तः सौरः संक्षेपतस्तव । हिताय मानवेन्द्राणां सर्वपापप्रणाशनः

एवं ते संक्षेपतः सौरः स्नानविधिः प्रोक्तः। स मानवेन्द्राणां हितकरः सर्वपापप्रणाशकश्च॥

Verse 45

अथवा वेदमार्गेण कुर्यात्स्नानं द्विजोत्तमः । यद्येवं मन्त्रविस्तारे ह्यशक्तो दीक्षया विना

अथवा वेदमार्गेण स्नानं कुर्याद् द्विजोत्तमः। दीक्षां विना मन्त्रविस्तारे यद्यशक्तो भवेत् तदा॥

Verse 46

ईश्वर उवाच । अथ पूजाविधानं ते कथयामि यशस्विनि । वेदमार्गेण दिव्येन ब्राह्मणानां हिताय वै

ईश्वर उवाच। अथ ते पूजाविधानं कथयामि यशस्विनि। दिव्येन वेदमार्गेण ब्राह्मणानां हिताय वै॥

Verse 47

एवं संभृतसंभारः पुष्पादिप्रगुणीकृतः । तत आवाहयेद्भानुं स्थापयेत्कर्णिकोपरि

एवं संभृतसंभारः पुष्पादीनि प्रगुणीकृत्य। तत आवाहयेद् भानुं स्थापयेत् कर्णिकोपरि॥

Verse 48

उपस्थानं तु वै कृत्वा मंत्रेणानेन सुव्रते । उदुत्यं जातवेदसमिति मंत्रः संपरिकीर्तितः

उपस्थानं तु वै कृत्वा मन्त्रेणानेन सुव्रते। ‘उदुत्यं जातवेदसम्’ इति मन्त्रः संपरिकीर्तितः॥

Verse 49

अग्निं दूतेति मंत्रेण अनेनावाह्य भामिनि । आकृष्णेन रजसा मंत्रेणानेन वाऽर्चयेत्

अनेन ‘अग्निं दूतेति’ मन्त्रेण, भामिनि, अग्निमावाह्य; ततः ‘आकृष्णेन रजसा’ इत्यनेन मन्त्रेणापि यथाविधि अर्चयेत्।

Verse 50

हंसः शुचिषदिति मंत्रेणानेन पूजयेत् । अपत्येतेति मन्त्रेण सूर्यं देवि प्रपूजयेत्

‘हंसः शुचिषदिति’ मन्त्रेण पूजनं कुर्यात्; तथा ‘अपत्येतेति’ मन्त्रेण, देवि, सूर्यं विशेषेण प्रपूजयेत्।

Verse 51

अदृश्रमस्य चैतेन सूर्यं देवि समर्च्चयेत् । तरणिर्विश्वदर्शेति अनेन सततं जपम्

‘अदृश्रमस्य…’ इत्यनेन मन्त्रेण, देवि, सूर्यं सम्यगर्चयेत्; ‘तरणिर्विश्वदर्शी…’ इत्यनेन च सततं जपं कुर्यात्।

Verse 52

चित्रं देवानामुदेति भद्रां देवो सदार्चयेत् । विभूतिमर्च्चयेन्नित्यं येना पावक चक्षसा

‘चित्रं देवानामुदेति…’ इत्यनेन मन्त्रेण साधकः सदा भद्रां देवतां समर्चयेत्; तथा ‘येन पावकचक्षसा…’ इत्यनेन मन्त्रेण नित्यं विभूतिमर्चयेत्।

Verse 53

विद्यामेपिरजस्पृथ्वित्यनेन विमलां सदा । अमोघां पूजयेन्नित्यं मंत्रेणानेन सुव्रते

‘विद्यामेपी रजः पृथ्वि…’ इत्यनेन मन्त्रेण विमलां सदा पूजयेत्; तथा, सुव्रते, अनेनैव मन्त्रेण अमोघां नित्यं पूजयेत्।

Verse 54

सप्त त्वा हरितोऽनेन सिद्धिदां सर्वकर्मसु । विद्युतामर्चयेद्देवं सप्त त्वा हरितेन च

“सप्त त्वा हरितोऽनेन” इत्यनेन मन्त्रेण सर्वकर्मसिद्धिदां सिद्धिदां देवीं पूजयेत्। तथा “सप्त त्वा हरितेन” इत्यनेन विद्युतां देवतामपि समर्चयेत्।

Verse 55

नवमीं पूजयेद्देवीं सततं सर्वतोमुखीम् । मन्त्रेणानेन वै देवि उद्वयन्तमितीह वै

सर्वतोमुखीं नवमीं देवीं सततं पूजयेत्। “उद्वयन्तम्” इत्यादिना प्रारभ्यमाणेनानेन मन्त्रेण, हे देवि, तामेव समर्चयेत्।

Verse 56

उद्यन्नद्य मित्रमहः प्रथममक्षरं जपेत् । द्वितीयं पूजयेद्देवि शुकेषु मे हरिमेति वै

“उद्यन्नद्य मित्रमहः” इत्यनेन मन्त्रेण प्रथमं बीजाक्षरं जपेत्। द्वितीयं तु, हे देवि, “शुकेषु मे हरिम्” इत्यनेन पूजयेत्।

Verse 57

उदगादयमादित्यो ह्यनेनापि तृतीयकम् । तत्सवितुर्वरेण्येति चतुर्थं परिकीर्तितम्

“उदगादयमादित्यः” इत्यनेन मन्त्रेण तृतीयं बीजमपि विन्यसेत्। “तत्सवितुर्वरेण्यम्” इत्यनेन चतुर्थं परिकीर्तितम्।

Verse 58

महाहिवो महायेति पञ्चमं परिकीर्तितम् । हिरण्यगर्भः समवर्तत षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्

“महाहिवो महायेति” इत्यनेन पञ्चमं बीजं परिकीर्तितम्। “हिरण्यगर्भः समवर्तत” इत्यनेन षष्ठं बीजं प्रकीर्तितम्।

Verse 59

सविता पश्चातात्सविता सप्तमं वरवर्णिनि । एवं बीजानि विन्यस्य आदित्यं स्थापयेच्छुभे

“सविता पश्चातात् सविता…” इत्यनेन, वरवर्णिनि, सप्तमं बीजं दद्यात्। एवं बीजानि विन्यस्य, शुभे, आदित्यं स्थापयेत्॥

Verse 60

आदित्यं स्थापयित्वा तु पश्चादङ्गानि विन्यसेत्

आदित्यं स्थापयित्वा तु, पश्चादङ्गानि क्रमशो विन्यसेत्॥

Verse 61

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत् । नैरृत्यां तु शिखां चैव कवचं वायुगोचरे

आग्नेय्यां हृदयं न्यस्य, ऐशान्यां तु शिरो न्यसेत्। नैरृत्यां शिखां न्यस्य, वायव्ये कवचं न्यसेत्॥

Verse 62

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य स्वबीजेन तु कर्णिकाम् । अमोसि प्राणितेनेति अनेन हृदयं यजेत्

अस्त्रं दिशासु विन्यस्य, स्वबीजेन तु कर्णिकाम्। ‘अमोसि प्राणितेनेति’ अनेन हृदयं यजेत्॥

Verse 63

शिरस्तु पूजयेद्देवि आयुष्यं वर्चसेति वै । गायत्र्या तु शिखां पूज्य नैरृत्यां तु व्यवस्थिताम्

शिरस्तु पूजयेद्देवि ‘आयुष्यं वर्चसे’ इति वै। गायत्र्या तु शिखां पूज्यां, नैरृत्यां व्यवस्थिताम्॥

Verse 64

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । धन्वन्नागा धन्वनेति अनेनास्त्रं सदाऽर्चयेत्

जीमूतस्येव भवति प्रत्येकं कवचं यजेत् । ‘धन्वन्नागा धन्वने’त्यनेन मन्त्रेणास्त्रं सदाऽर्चयेत् ॥

Verse 65

नेत्रं तु पूजयेद्देवि अश्विना तेजसेति च । ह्यतः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा

नेत्रं तु पूजयेद्देवि ‘अश्विना तेजसे’ति च । ततः पूर्वतः सोमं दक्षिणेन बुधं तथा ॥

Verse 66

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम्

पश्चिमेन गुरुं न्यस्य उत्तरेण च भार्गवम् । आग्नेय्यां मङ्गलं न्यस्य नैरृत्यां तु शनैश्चरम् ॥

Verse 67

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । आप्यायस्वेति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत्

वायव्यां तु न्यसेद्राहुं केतुमीशानगोचरे । ‘आप्यायस्वे’ति मन्त्रेण देवि सोमं सदार्चयेत् ॥

Verse 68

उद्बुध्यध्वं महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । बृहस्पतेति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम्

‘उद्बुध्यध्वम्’ इति महादेवि बुधं तत्र सदार्चयेत् । ‘बृहस्पते’ति मन्त्रेण पूजयेत्सततं गुरुम् ॥

Verse 69

शुक्रः शुशुक्वानिति च भार्गवं देवि पूजयेत् । अग्निर्मूर्द्धेति मन्त्रेण सदा मंगलमर्चयेत्

देवि, ‘शुक्रः शुशुक्वान्’ इति मन्त्रेण भार्गवं (शुक्रम्) पूजयेत्। ‘अग्निर्मूर्ध्नि’ इति मन्त्रेण च सदा मङ्गलं (कुजम्) अर्चयेत्।

Verse 70

शमग्निरितिमन्त्रेण पूजयेद्भास्करात्मजम् । कयानश्चित्रेतिमन्त्रेण देवि राहुं सदाऽर्चयेत्

‘शमग्निरिति’ मन्त्रेण भास्करात्मजं पूजयेत्। ‘कयानश्चित्रेति’ मन्त्रेण, देवि, राहुं सदा अर्चयेत्।

Verse 71

केतुं कृण्वेति केतुं वै सततं पूजयेद्बुधः । बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं दक्षिणेन यमं तथा

‘केतुं कृण्वेति’ मन्त्रेण केतुं वै सततं पूजयेत् बुधः। बाह्यतः पूर्वतः शुक्रं, दक्षिणेन यमं तथा।

Verse 72

ऐशान्यामीश्वरं विंद्यादाग्नेय्यामग्निरुच्यते । नैऋतेति विरूपाक्षं पवनं वायुगोचरे

ऐशान्यां दिशि ईश्वरं विद्यात्; आग्नेय्यां अग्निरुच्यते। नैऋत्यां विरूपाक्षः; वायुगोचरे पवनः।

Verse 73

तमुष्टवाम इति वै ह्यनेनेन्द्रमथार्चयेत् । उदीरतामवरेति सदा वैवस्वतं यजेत्

‘तमुष्टवाम’ इति मन्त्रेण ह्यनेन इन्द्रम् अथ अर्चयेत्। ‘उदीरतामवरेति’ मन्त्रेण सदा वैवस्वतं यजेत्।

Verse 74

तत्त्वायामीति मन्त्रेण वरुणं देवि पूजयेत् । इन्द्रासोमावत इति मन्त्रेण धनदं यजेत्

“तत्त्वायामीति” मन्त्रेण देवि वरुणं समर्चयेत् । “इन्द्रासोमावत इति” मन्त्रेण धनदं (कुबेरं) यजेत् ॥

Verse 75

पावकं पूजयेद्देवि अग्निमीऌए पुरोहितम् । रक्षोहणं वाजिनेति विरूपाक्षं सदार्चयेत्

देवि “अग्निमीळे पुरोहितम्” इति मन्त्रेण पावकं पूजयेत् । “रक्षोहणं वाजिनेति” मन्त्रेण विरूपाक्षं सदार्चयेत् ॥

Verse 76

वायवायाहि मन्त्रेण वायुं देवि सदार्चयेत् । यथाक्रममिमान्देवि सर्वान्वै पूजयेद्बुधः

“वायवायाहि” मन्त्रेण देवि वायुं सदार्चयेत् । एवमेव यथाक्रमं सर्वान् एतान् बुधः पूजयेत् ॥

Verse 77

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम्

बाह्यतः पूर्वतो देवि इन्द्रादीनां समन्ततः । रक्तवर्णं महातेजं सितपद्मोपरि स्थितम् ॥

Verse 78

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम्

सर्वलक्षणसंयुक्तं सर्वाभरणभूषितम् । द्विभुजं चैकवक्त्रं च सौम्यपञ्चकधृक्करम् ॥

Verse 79

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

वर्तुलं तेजोमयं बिम्बं मध्यस्थितं रक्तवस्त्रधारिणम्—एतदेव आदित्यस्य रूपं सर्वलोकेषु पूजितम्। एवं ध्यात्वा नित्यं स्थण्डिले मण्डलाश्रये संपूजयेत्।

Verse 80

देव्युवाच । मण्डलस्थः सुरश्रेष्ठ विधिना येन भास्करः । पूज्यते मानवैर्भक्त्या स विधिः कथितस्त्वया

देव्युवाच—हे सुरश्रेष्ठ, मण्डलस्थो भास्करो येन विधिना मानवैर्भक्त्या पूज्यते, स विधिस्त्वया कथितः।

Verse 81

पूजयेद्विधिना येन भास्करं पद्मसंभवम् । मूर्त्तिस्थं सर्वगं देवं तन्मे कथय शंकर

पद्मसंभवं भास्करं मूर्तिस्थं सर्वगं देवं येन विधिना पूजयेत्, तत् मे कथय शंकर।

Verse 82

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि साधु पृष्टोऽस्मि सुवते । शृणुष्वैकमना देवि मूर्तिथं येन पूजयेत्

ईश्वर उवाच—साधु साधु महादेवि, साधु पृष्टोऽस्मि सुव्रते। शृणुष्वैकमना देवि, मूर्तिस्थं येन पूजयेत्।

Verse 83

इषेत्वेति च मन्त्रेण उत्तमांगं सदार्चयेत् । अग्निमीऌएति मन्त्रेण पूजयेद्दक्षिणं करम्

“इषेत्वेति” मन्त्रेणोत्तमाङ्गं सदार्चयेत्; “अग्निमीळेति” मन्त्रेण दक्षिणं करं पूजयेत्।

Verse 84

अग्न आयाहि मन्त्रेण पादौ देवस्य पूजयेत् । आजिघ्रेति च मन्त्रेण पूजयेत्पुष्पमालया

‘अग्न आयाहि’ इति मन्त्रेण देवस्य पादौ पूजयेत्। ‘आजिघ्रेति’ मन्त्रेण पुष्पमालया च पूजयेत्॥

Verse 85

योगेयोगेति मन्त्रेण मुक्तपुष्पांजलिं क्षिपेत् । समुद्रागच्छ यत्प्रोक्तमनेन स्नापयेद्रविम्

‘योगे योगे’ इति मन्त्रेण मुक्तपुष्पाञ्जलिं क्षिपेत्। ‘समुद्रागच्छ’ इति प्रोक्तेनानेन रविं स्नापयेत्॥

Verse 86

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मन्त्रेण क्षालयेद्विधिवद्रविम्

‘इमं मे गंगे’ इति प्रोक्तेनापि, भामिनि। ‘समुद्रज्ये’ इति मन्त्रेण विधिवद्रविं क्षालयेत्॥

Verse 87

सिनीवालीति मन्त्रेण स्नापयेच्छंखवारिणा । यज्ञं यज्ञेति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्

‘सिनीवाली’ इति मन्त्रेण शङ्खवारिणा स्नापयेत्। ‘यज्ञं यज्ञे’ इति मन्त्रेण कषायैः परिरक्षयेत्॥

Verse 88

स्नापयेत्पयसा देवि आप्यायस्वेति मंत्रतः । दधिक्राव्णेति वै दध्ना स्नापयेद्विधिवद्रविम्

देवि, ‘आप्यायस्व’ इति मन्त्रतः पयसा स्नापयेत्। ‘दधिक्राव्णे’ इति मन्त्रेण दध्ना च विधिवद्रविं स्नापयेत्॥

Verse 89

इमं मे गंगेति यत्प्रोक्तमनेनापि च भामिनि । समुद्रज्येति मंत्रेण स्नानमौषधिभिः स्मृतम्

हे भामिनि, ‘इमं मे गङ्गे’ इति यन्मन्त्रेणोक्तं, तथा ‘समुद्रज्ये’ इति मन्त्रेणापि; औषधिभिः सह स्नानं विधीयते स्मृतम्।

Verse 90

उद्वर्तयेत्ततो भानुं द्विपदाभिर्वरानने । मानस्तोकेति मंत्रेण युगपत्स्नानमाचरेत्

ततः वरानने, द्विपदाभिः श्लोकैर्भानुमुद्वर्तयेत्; ‘मानस्तोके’ इति मन्त्रेण युगपत् स्नानकर्म समाचरेत्।

Verse 91

विष्णोरराटमन्त्रेण स्नापयेद्गंधवारिणा । सौवर्णेन तु मंत्रेण अर्घ्यं पाद्यं निवेदयेत्

‘विष्णोरराट’ इति मन्त्रेण गन्धवारिणा स्नापयेत्; ‘सौवर्ण’ इति मन्त्रेणार्घ्यं पाद्यं च निवेदयेत्।

Verse 92

इदं विष्णुर्विचक्रमे मंत्रेणार्घ्यं प्रदापयेत् । वेदोसीति च मंत्रेण उपवीतं प्रदापयेत्

‘इदं विष्णुर्विचक्रमे’ इति मन्त्रेणार्घ्यं प्रदापयेत्; ‘वेदोऽसि’ इति मन्त्रेणोपवीतं प्रदापयेत्।

Verse 93

बृहस्पतेति मंत्रेण दद्याद्वस्त्राणि भानवे । येन श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालां प्रपूजयेत्

‘बृहस्पते’ इति मन्त्रेण भानवे वस्त्राणि दद्यात्; ततः श्रियं प्रकुर्वाणः पुष्पमालया सम्यक् प्रपूजयेत्।

Verse 94

धूरसीति च मंत्रेण धूपं दद्यात्सगुग्गलम् । समिद्धोंजनमंत्रेण अंजनं तु प्रदापयेत्

“धूरसीति” मन्त्रेण सगुग्गुलं धूपं दद्यात्; “समिद्धोञ्जन” मन्त्रेण तु अञ्जनं प्रदापयेत्।

Verse 95

युंजान इति मंत्रेण भानुं रोचनमालभेत् । आरार्त्तिकं च वै कुर्याद्दीर्घायुत्वाय वै पुनः

“युञ्जान” इति मन्त्रेण भानौ रोचनां आलभेत्; दीर्घायुत्वाय पुनः आरार्त्तिकं च कुर्यात्।

Verse 96

सहस्रशीर्षा पुरुषः सूर्यं शिरसि पूजयेत् । शंभवायेति मंत्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्

“सहस्रशीर्षा पुरुषः” इति मन्त्रेण सूर्यं शिरसि पूजयेत्; “शंभवाय” इति मन्त्रेण रवेर्नेत्रे परामृशेत्।

Verse 97

विश्वतश्चक्षुरित्येवं भानोर्देहं समालभेत् । श्रीश्च ते लक्ष्मीश्चेति सर्वांगे पूजयेद्रविम्

“विश्वतश्चक्षुः” इति मन्त्रेण भानोर्देहं समालभेत्; “श्रीश्च ते लक्ष्मीश्च” इति मन्त्रेण रविं सर्वाङ्गे पूजयेत्।

Verse 98

ईश्वर उवाच अथ मेरोर्महादेवि अष्टशृंगस्य सुव्रते । पूजाविधानमंत्रांस्ते कथयामि समासतः

ईश्वर उवाच—अथ मेरोर् महादेवि अष्टशृङ्गस्य सुव्रते, पूजाविधानमन्त्रान् ते कथयामि समासतः।

Verse 99

अष्टशृंगं महादेवि अनेन विधिनाऽर्चयेत् । प्रथमं पूजयेन्मध्ये मंत्रेणानेन सुव्रते

हे महादेवि, अनेनैव विधिना अष्टशृङ्गं समर्चयेत्। हे सुव्रते, प्रथमं मध्येऽनेन मन्त्रेण पूजयेत्॥

Verse 100

महाहिवोमहायेति नानापुष्पकदंबकैः । त्रातारमिंद्रमंत्रेण पूर्वशृंगं सदार्चयेत्

नानापुष्पकदम्बकैः ‘महाहिवो महायेति’ मन्त्रं जपन् पूर्वशृङ्गं सदार्चयेत्। ‘त्रातारमिन्द्रम्’ इति इन्द्रमन्त्रेण तं रक्षकं प्रभुं समुपासीत॥

Verse 101

तमुष्टवामेति मंत्रेण पूजयेत्सुरसुन्दरि । अग्निमीऌए पुरोहितमाग्नेयं शृंगमर्चयेत्

हे सुरसुन्दरि, ‘तमुष्टवाम्’ इति मन्त्रेण पूजयेत्। तथा ‘अग्निमीळे पुरोहितम्’ इति मन्त्रेण आग्नेयं शृङ्गं समर्चयेत्॥

Verse 102

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवानेन पूजयेत् । यमाय त्वा मखाय त्वा दक्षिणं शृंगमर्च येत्

आग्नेय्या चैव गायत्र्या अथवा अनेनैव पूजयेत्। ‘यमाय त्वा मखाय त्वा’ इति मन्त्रेण दक्षिणं शृङ्गमर्चयेत्॥

Verse 103

उदीरतामवरेप्यथवानेन पूजयेत् । आयं गौरिति मंत्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्

‘उदीरताम्’ इति मन्त्रेण अथवा अनेनैव पूजयेत्। ‘आयं गौः’ इति मन्त्रेण नैरृत्यं शृङ्गमर्चयेत्॥

Verse 104

रक्षोहणं वाजिनं वा पूजयेदसुरांतिकम् । इंद्रासोमा च यो मंत्रो ह्यथवा तेन पूजयेत्

रक्षोहणरूपेण वा वाजिनरूपेण वा असुरान्तकरूपेण वा तं देवशिखरं पूजयेत्। अथवा “इन्द्रासोमा…” इत्यादिमन्त्रेण यथोचितं तेनैव पूजनं कुर्यात्।

Verse 105

अभि त्वा सूर नोन्विति चैशानं शृंगमर्चयेत् । येनेदं भूतमिति वा अथवानेन पूजयेत्

“अभि त्वा सूर नोन्विति” इति मन्त्रेण ईशानं शृङ्गं समर्चयेत्। अथवा “येनेदं भूतम्” इति मन्त्रेण, अथवा अनेन निर्दिष्टेन विधिना पूजनं कुर्यात्।

Verse 106

नमोस्तु सर्पेभ्य इति मेरुपीठं सदाऽर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्त्ततेति पुनर्मध्ये सदार्चयेत्

“नमोऽस्तु सर्पेभ्यः” इति मन्त्रेण मेरुपीठं सदा समर्चयेत्। पुनश्च मध्ये “हिरण्यगर्भः समवर्तत…” इति मन्त्रेण सदा पूजनं कुर्यात्।

Verse 107

सविता पश्चातादिति वै पूजयेत्पुष्प मालया । त्रिकालमर्चयेद्देवि प्रदद्यादर्घ्यमादरात्

“सविता पश्चातात्…” इति मन्त्रेण पुष्पमालया सह पूजनं कुर्यात्। हे देवि, त्रिकालं देवं समर्चयेत्, आदरात् अर्घ्यं च प्रदद्यात्।

Verse 108

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां पूर्वाह्ने चैव पूजयेत् । मध्याह्ने पूजयेद्देवि तद्विष्णोः परमं पदम्

पूर्वाह्ने “माता रुद्राणां दुहिता वसूनाम्…” इति मन्त्रेण पूजनं कुर्यात्। मध्याह्ने, हे देवि, “तद्विष्णोः परमं पदम्…” इति मन्त्रेण पूजयेत्।

Verse 109

हंसः शुचिषदिति वा अपराह्णे सदार्चयेत् । एवं भानुं ग्रहैः सार्द्ध पूजयेद्वरवर्णिनि

अपराह्णे ‘हंसः शुचिषद्’ इति मन्त्रेण नित्यं समर्चयेत्। एवं वरवर्णिनि, भानुं ग्रहैः सह सम्यक् पूजयेत्॥

Verse 110

देव्युवाच । यानि पुष्पाणि चेष्टानि सदा भास्करपूजने । कानि चोक्तानि देवेश कथयस्व प्रसादतः

देव्युवाच—देवेश, भास्करपूजने नित्यं यानि पुष्पाणि चेष्टानि। कानि चोक्तानि, तत् मे प्रसादतः कथय॥

Verse 111

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पुष्पा ध्यायमनुत्तमम् । येन चार्कस्थले देवि शीघ्रं तुष्यति पूजितः

ईश्वर उवाच—शृणु देवि, प्रवक्ष्यामि पुष्पाध्यायमनुत्तमम्। येन चार्कस्थले देवि, पूजितः शीघ्रं तुष्यति॥

Verse 112

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत्सांनिध्यकारिका । मल्लिकायाश्च कुसुमैर्भोगवाञ्जायते नरः

मालतीकुसुमैः पूजा भवेत् सान्निध्यकारिका। मल्लिकाकुसुमैश्चैव भोगवान् जायते नरः॥

Verse 113

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः । कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते

सौभाग्यं पुंडरीकैस्तु भवत्यर्थश्च शाश्वतः। कदंबपुष्पैर्देवेशि परमैश्वर्यमश्नुते॥

Verse 114

भवत्यक्षयमन्नं च बकुलै रर्चने रवेः । मदारपुष्पकैः पूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी

बकुलपुष्पैः रवेरर्चनेऽक्षयमन्नं भवति; मदारपुष्पकैः कृतपूजा सर्वकुष्ठविनाशिनी भवति।

Verse 115

बिल्वस्य पत्रकुसुमैमहतीं श्रियमश्नुते । अर्कस्रजा भवत्यर्थः सर्वकामफलप्रदः

बिल्वपत्रकुसुमैः महतीं श्रियमश्नुते; अर्कस्रजा तु सर्वकामफलप्रदः अर्थः समुत्पद्यते।

Verse 116

प्रदद्याद्रूपिणीं कन्यां पूजितो बकुलस्रजा । किंशुकैरर्चितो देवि न पीडयति भास्करः

बकुलस्रजा पूजितो रविः रूपिणीं कन्यां प्रदद्यात्; किंशुकैः अर्चितो देवि भास्करो न पीडयति।

Verse 117

अगस्तिकुसुमैस्तद्वदानुकूल्यं प्रयच्छ ति । करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्

अगस्तिकुसुमैस्तद्वत् सूर्यः अनुकूल्यं प्रयच्छति; करवीरैस्तु देवेशि सूर्यस्यानुचरो भवेत्।

Verse 119

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत् । बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्यं नैव जायते

शतपत्रस्रजा देवि सूर्यसालोक्यतां व्रजेत्; बकपुष्पैर्महादेवि दारिद्र्यं नैव जायते।

Verse 120

यः सूर्यायतनं भक्त्या गैरिकेणोपलेपयेत् । प्राप्नुयान्महतीं लक्ष्मीं रोगैश्चापि प्रमुच्यते

यः भक्त्या सूर्यायतनं गैरिकेणोपलेपयेत्, स महतीं लक्ष्मीं प्राप्नुयात्, रोगैश्चापि प्रमुच्यते।

Verse 121

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम् । प्रलयं यांति ते सर्वे मृदा यद्युपलेपयेत्

अष्टादशेह कुष्ठानि ये चान्ये व्याधयो नृणाम्, ते सर्वे प्रलयं यान्ति, यद्यत्र मृदा उपलेपयेत्।

Verse 122

विलेपनानां सर्वेषां कुंकुमं रक्तचंदनम् । पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि वरानने

विलेपनानां सर्वेषां कुङ्कुमं रक्तचन्दनम् उत्तमम्; पुष्पाणां करवीराणि प्रशस्तानि, वरानने।

Verse 123

नातः परतरं किंचिद्भास्वतस्तुष्टिकारकम् । यादृशं कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः

नातः परतरं किञ्चिद् भास्वतस्तुष्टिकारकम्; यथा कुङ्कुमं जाती शतपत्रं तथाऽगुरुः।

Verse 124

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम् । उपलिप्यालयं यस्तु कुर्यान्मंडलकं शुभम्

किं तस्य न भवेल्लोके यश्चैभिश्चार्चयेद्रविम्? उपलिप्य आलयं यस्तु कुर्यान्मण्डलकं शुभम्।

Verse 125

एकेनास्य भवेदर्थो द्वाभ्यामारोग्यमश्नुते । त्रिभिस्तु सर्वविद्यावांश्चतुर्भिर्भोगवान्भवेत्

एकेन मण्डलेनास्य अर्थसमृद्धिर्भवति; द्वाभ्यामारोग्यं प्राप्नोति। त्रिभिः सर्वविद्यावान् भवति; चतुर्भिर्भोगसम्पन्नो भवेत्॥

Verse 126

पंचभिर्विपुलं धान्यं षड्भिरायुर्बलं यशः । सप्तमण्डलतारी स्यान्मंडलाधिपतिर्नरः

पञ्चभिर्विपुलं धान्यं लभते; षड्भिरायुर्बलं यशश्च। सप्तभिर्मण्डलतारी स्यात्—नरो मण्डलाधिपतिरिव भवेत्॥

Verse 127

घृतदीपप्रदानेन चक्षुष्माञ्जायते नरः । कटुतैलस्य दीपेन स्वं शत्रुं जयते नरः

घृतपूर्णदीपदानात् नरः सुदृष्टिसम्पन्नो जायते। कटुतैलदीपप्रदानेन नरः स्वशत्रुं जयति॥

Verse 128

तैलदीपप्रदानेन सूर्यलोके महीयते । मधूकतैलदीपेन सौभाग्यं परमं लभेत्

तैलदीपप्रदानेन स सूर्यलोके महिमानं प्राप्नोति। मधूकतैलदीपदानेन परमं सौभाग्यं लभेत्॥

Verse 129

पुष्पाणां प्रवरा जाती धूपानां विजयः परः । गन्धानां कुंकुमं श्रेष्ठं लेपानां रक्तचंदनम्

पुष्पेषु प्रवरा जाती; धूपेषु ‘विजयः’ परः। गन्धेषु कुंकुमं श्रेष्ठं; लेपेषु रक्तचन्दनम् उत्तमम्॥

Verse 130

दीपदाने घृतं श्रेष्ठं नैवेद्ये मोदकः परम् । एतैस्तुष्यति देवेशः सांनिध्यं चाधिगच्छति

दीपदानाय घृतं श्रेष्ठं, नैवेद्याय च मोदकः परमो मतः। एतैः प्रसन्नो देवेशः साधकाय सान्निध्यं ददाति।

Verse 131

एवं संपूज्य विधि वत्कृत्वा पितृप्रदक्षिणाम् । प्रणम्य शिरसा देवं तत्र चार्कस्थलं प्रिये

एवं विधिवत् संपूज्य पितृप्रदक्षिणां कृत्वा। शिरसा देवं प्रणम्य, ततः प्रिये, अर्कस्थलं गच्छेत्।

Verse 132

सुखासीनस्ततः पश्येद्रवेरभिमुखे स्थितः । एकं सिद्धार्थकं कृत्वा हस्ते पानीयसंयुतम्

ततः सुखासीनो रवेरभिमुखे स्थितः पश्येत्। एकं सिद्धार्थकं कृत्वा, हस्ते पानीयसंयुतं धारयेत्।

Verse 133

कामं यथेष्टं हृदये कृत्वार्कस्थलसन्निधौ । पिबेत्सतोयं तद्देवि ह्यस्पृष्टं दशनैः सकृत्

अर्कस्थलसन्निधौ हृदये यथेष्टं कामं कृत्वा, देवि। तत् सतोयं सकृद् पिबेत्, दशनैरस्पृष्टं भवेत्।

Verse 134

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत् । ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा

एवं कृत्वा नरो देवि कोटियात्राफलं लभेत्। ब्रह्मा विष्णुर्महादेवो ज्वलनो धनदस्तथा॥

Verse 135

भानुमाश्रित्य सर्वे ते मोदन्ते दिवि सुव्रते । तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन

भानुमाश्रित्य सर्वे ते दिवि देवाः सुव्रते मोदन्ते। तस्माद्भानुसमं देवं नाहं पश्यामि कञ्चन॥

Verse 136

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम् । कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने

इति कृत्वा महादेवि पुनर्भानौ प्रदक्षिणम्। कुर्यान्मन्त्रेण देवेशि सप्तकृत्वो वरानने॥

Verse 137

तमुष्टवाम इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता । एतोन्विन्द्रं स्तवामेति द्वितीया परिकीर्तिता

‘तमुष्टवाम’ इति ऋक्प्रथमा परिकीर्तिता। ‘एतोन्विन्द्रं स्तवाम’ इति द्वितीया परिकीर्तिता॥

Verse 138

इंद्र शुद्धो न आगहि तृतीया परिकीर्तिता । इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं चतुर्थी परिकीर्तिता

‘इन्द्र शुद्धो न आगहि’ इति तृतीया परिकीर्तिता। ‘इन्द्रं शुद्धो हि नो रयिं’ इति चतुर्थी परिकीर्तिता॥

Verse 139

अस्य वामस्येति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता । त्रिभिष्ट्वं देव इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता

‘अस्य वामस्य’ इति शुभे पञ्चमी परिकीर्तिता। ‘त्रिभिष्ट्वं देव’ इति वै षष्ठी च परिकीर्तिता॥

Verse 141

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम्

तानि ते कथयाम्यद्य दश सामानि सुन्दरि । हुंकारः प्रणवोद्गीथः प्रस्तावश्च चतुष्टयम् ॥

Verse 142

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम्

पञ्चमं प्रहरो यत्र षष्ठमारण्यकं तथा । निधनं सप्तमं साम्नां सप्तसिद्धिमिति स्मृतम् ॥

Verse 143

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम्

पञ्चविध्यमिति प्रोक्तं ह्रींकारप्रणवेन तु । अष्टमं च तथा साध्यं नवमं वामदेवकम् ॥

Verse 144

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः

ज्येष्ठं तु दशमं साम वेधसे प्रियमुत्तमम् । एतेषां देवि साम्नां वै जाप्यं कार्यं विधानतः ॥

Verse 145

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता

ज्येष्ठसामपरं चैव द्वितीयं गदतः शृणु । न च श्राव्यं द्वितीयं तु जप्तव्यं मुक्तिमिच्छता ॥

Verse 146

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना । जाप्यस्य विनियोगोऽस्य लक्षणं च निबोध मे । स्तोभसारं श्वासलीनमोंकारादि स्मृतं बुधैः

तज्जाप्यं परमं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना। अस्य जाप्यस्य विनियोगं लक्षणं च मत्तो निबोध। स्तोभाक्षरसारं श्वासलीनं प्रणवादिपूर्वकं—इति बुधैः स्मृतम्।

Verse 147

ऊर्भानुश्च तथा धर्मं धर्मः सत्यं ह्यृत तथा । धर्मं ये धर्मवद्धर्मे धर्मे वै निधनं गताः

ऊर्भानुश्च तथा धर्मो, धर्मः सत्यं ह्यृतं तथा। ये धर्मवद्धर्मनिष्ठा धर्मे चरन्ति सर्वदा, धर्म एव निधनं यान्ति—ते धर्मजं फलमाप्नुयुः।

Verse 148

यदेभिश्च यजेच्छब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः । जाप्यं चैतत्परं प्रोक्तं स्वयं देवेन भानुना

यदेभिश्च ‘यजेत्’ शब्दैरुचितं सामगैर्द्विजैः। तच्चैतत् परमं जाप्यं स्वयं देवेन भानुना प्रोक्तम्।

Verse 149

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु । सर्वरोगविनिर्मुक्तो मुच्यते ब्रह्महत्यया

एतद्वै जप्यमानस्तु पुनरावर्तते न तु। सर्वरोगविनिर्मुक्तो ब्रह्महत्यापि मुच्यते।

Verse 150

आज्यदोहाद्यदोहेति ज्येष्ठसाम्नोऽपि लक्षणम्

‘आज्यदोहाद्यदोहेति’—एतदपि ज्येष्ठसाम्नो लक्षणं निगद्यते।

Verse 151

इति संपूज्य देवेशं ततः कुर्यात्परां स्तुतिम् । ऋग्भिर्वे पंचभिश्चैव शृणुष्वैकमनास्तु ताः

एवं देवेशं सम्यक् संपूज्य ततः परां स्तुतिं कुर्यात्। ऋग्भिः पञ्चभिरेव ताः शृणुष्वैकमनाः॥

Verse 152

उक्षाणं पृश्निमिति वै प्रथमा परिकीर्तिता । चत्वारि वाक्परीति वै द्वितीया परिकीर्तिता

‘उक्षाणं पृश्निम्’ इति वै प्रथमा ऋक् परिकीर्तिता। ‘चत्वारि वाक्परी’ इति वै द्वितीया परिकीर्तिता॥

Verse 153

इंद्रं मित्रं तृतीया तु ऋक्चैव परिकीर्तिता । कृष्णं नियानं हि तथा चतुर्थी परिकीर्तिता

‘इन्द्रं मित्रम्’ इति तृतीया ऋक् चैव परिकीर्तिता। ‘कृष्णं नियानम्’ इति तथा चतुर्थी परिकीर्तिता॥

Verse 154

द्वादशप्रथम इति पंचमी परिकीर्तिता । यो रत्नवाहीत्यनया किरीटं योजयेद्रवेः

‘द्वादशप्रथम’ इति पञ्चमी ऋक् परिकीर्तिता। ‘यो रत्नवाही’ इत्यनया रवेर् किरीटं योजयेत्॥

Verse 155

गतेहनामित्यनया अव्यंगं भास्करं न्यसेत् । अनेन विधिना देवि पूजयेद्विधिवद्रविम्

‘गतेहनाम्’ इत्यनया अव्यङ्गं भास्करं न्यसेत्। अनेन विधिना देवि विधिवद् रविं पूजयेत्॥

Verse 156

इत्येष ते मया ख्यातः प्रतिमापूजने विधिः

इति ते मया प्रतिमापूजनस्य विधिः सम्यक् प्रख्यातः।

Verse 157

अनेनविधिना यस्तु सततं पूजयेद्रविम् । स प्राप्नोत्यधिकान्कामानिह लोके परत्र च

ଅନେନ ବିଧିନା ଯଃ ସତତଂ ରବିଂ ପୂଜୟେତ୍, ସ ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚାଧିକାନ୍ କାମାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି।

Verse 158

पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम् । कन्यार्थी लभते कन्यां विद्यार्थी वेदविद्भवेत्

ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ରଂ ଲଭତେ, ଧନାର୍ଥୀ ଧନଂ ଲଭତେ। କନ୍ୟାର୍ଥୀ କନ୍ୟାଂ ଲଭତେ, ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବେଦବିଦ୍ ଭବେତ୍।

Verse 159

निष्कामः पूजयेद्यस्तु स मोक्षं याति वै ध्रुवम् । अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्यादर्कसूर्यप्रभावतः

ନିଷ୍କାମଃ ଯଃ ପୂଜୟେତ୍, ସ ଧ୍ରୁବଂ ମୋକ୍ଷଂ ଯାତି। ଅସ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ ମାହାତ୍ମ୍ୟାଦର୍କସୂର୍ୟପ୍ରଭାବତଃ।

Verse 160

अन्यत्र ब्राह्मणानां च कोटिना यत्फलं लभेत् । अर्कस्थले तथैकेन भोजितेन तु तत्फलम्

ଅନ୍ୟତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ କୋଟିନା ଯତ୍ ଫଲଂ ଲଭେତ୍, ଅର୍କସ୍ଥଲେ ତଥୈକେନ ଭୋଜିତେନ ତୁ ତତ୍ଫଲମ୍।

Verse 161

स्नानं दानं जपो होमः सूर्यपर्वणि यत्कृतम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं सूर्यकोटिप्रभावतः

सूर्यपर्वणि यत्किञ्चित् स्नानं दानं जपो होमः कृतं भवेत् । तत्सर्वं सूर्यकोटिप्रभावतः कोटिगुणितं भवति ॥

Verse 162

माघमासे नरो यस्तु सप्तम्यां रविवासरे । कृष्णपक्षे महादेवि जागरं श्रद्धयाऽचरेत् । अर्कस्थलसमीपे तु स याति परमां गतिम्

माघमासे नरो यस्तु कृष्णपक्षे रविवासरे । सप्तम्यां श्रद्धया जागरं कृत्वा महादेवि । अर्कस्थलसमीपे स परमां गतिमाप्नुयात् ॥

Verse 163

गोशतस्य प्रदत्तस्य कुरुक्षेत्रे च यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात्

कुरुक्षेत्रे गोशतप्रदानस्य यत्फलं परिकीर्तितम् । तदेव फलमाप्नोति तत्रार्कस्थलदर्शनात् ॥

Verse 164

अर्कस्थलः पूजनीयस्तत्र स्थाने निवासिभिः । जपापुष्पैरर्कपुष्पै रोगिभिस्तु विशेषतः

अर्कस्थलः पूजनीयः तत्रस्थैर्निवासिभिः सदा । जपापुष्पैरर्कपुष्पैः रोगिभिश्च विशेषतः ॥

Verse 165

न च पत्रोर्णकुसुमैर्न चैवोन्मत्तसंभवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैरर्चनीयो दिवाकरः

न च पत्रोर्णकुसुमैः न चोन्मत्तसमुद्भवैः । न चाम्रातकजैः पुष्पैः दिवाकरः समर्चनीयः ॥

Verse 166

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते । अप्रत्यग्रं बहिर्यस्मात्तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

आम्रातकस्य कुसुमं निर्माल्यमिव दृश्यते; बहिरप्रत्यग्रत्वात् तस्मात् तत् परिवर्जयेत्।

Verse 167

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम् । न च पर्य्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता

नाविज्ञातं प्रदातव्यं न म्लानं न च दूषितम्; न च पर्युषितं माल्यं दातव्यं भूतिमिच्छता।

Verse 168

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात्पुष्पलोभतः । पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च

देवमुल्लोचयेद्यस्तु तत्क्षणात् पुष्पलोभतः; पुष्पाणि च सुगन्धानि भोजकेनेतराणि च।

Verse 169

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः । महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः

ब्रह्महत्यामवाप्नोति भोजको लोभमोहितः; महारौरवमासाद्य पच्यते शाश्वतीः समाः।

Verse 170

हन्त ते कीर्त्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम् । प्रदानाद्देवदेवस्य येन धूपेन यत्फलम्

हन्त ते कीर्तयिष्यामि धूपदानविधिं परम्; देवदेवस्य धूपप्रदानात् यत्फलं तत् (अपि) वक्ष्ये।

Verse 171

सदार्चने च धूपेन सामीप्यं कुरुते रविः । प्रदद्यात्सकलं कामं यद्यदिच्छति मानवः

सततार्चनेन धूपेन रविः स्वसामीप्यं प्रयच्छति। मानवो यद्यदिच्छति तत्तत्सकलं कामं स प्रददाति॥

Verse 172

तथैवागुरुधूपेन निधिं दद्यादभीप्सितम् । आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यदा गुग्गलं दहेत्

तथैवागरुधूपेनाभीप्सितं निधिं दद्यात्। आरोग्यार्थी धनार्थी च नित्यं गुग्गुलुं दहेत्॥

Verse 173

पिंडातधूपदानेन सदा तुष्यति भानुमान् । आरोग्यं च स्वयं दद्यात्सौख्यं च परमं भवेत्

पिण्डातधूपदानेन भानुमान् सदा तुष्यति। स एव आरोग्यं दद्यात्, परमं सौख्यं च जायते॥

Verse 174

श्रीवासकस्य धूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत् । रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्

श्रीवासकधूपेन वाणिज्यं सकलं लभेत्। रसं सर्जरसं चैव दहतोऽर्थागमो भवेत्॥

Verse 175

देवदारुं च दहतो भवत्यन्नमथाक्षयम् । विलेपनं कुंकुमेन सर्वकामफलप्रदम्

देवदारुं दहतोऽन्नमक्षयं भवति निश्चयम्। कुंकुमविलेपनं च सर्वकामफलप्रदम्॥

Verse 176

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात् । चंदनस्य प्रलेपेन श्रियमायुश्च विंदति

इह लोके सुखी भूत्वा अक्षयं स्वर्गमाप्नुयात्। चन्दनप्रलेपेन श्रीमायुश्चावाप्नुयात्॥

Verse 177

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः । अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्

रक्तचन्दनलेपेन सर्वं दद्याद्दिवाकरः। अपि रोगशतैर्ग्रस्तः क्षेममारोग्यमाप्नुयात्॥

Verse 178

गतिगंधं च सौभाग्यं परमं विंदते नरः । कस्तूरिकामर्दनकैरैश्वर्यमतुलं लभेत्

गतिगन्धं च सौभाग्यं परमं विन्दते नरः। कस्तूरिकामर्दनकैः ऐश्वर्यमतुलं लभेत्॥

Verse 179

कर्पूरसंयुतैर्गंधैः क्ष्माधिपाधिपतिभवेत् । चतुःसमेन गंधेन सर्वा न्कामानवाप्नुयात्

कर्पूरसंयुतैर्गन्धैः क्ष्माधिपाधिपतिर्भवेत्। चतुःसमेन गन्धेन सर्वान्कामानवाप्नुयात्॥

Verse 180

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम् । सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि

एतत्ते कथितं देवि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्। सविस्तरं मया ख्यातं किमन्यत्परिपृच्छसि॥

Verse 181

देव्युवाच । यद्येवं भगवान्सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः । स कथं ग्रस्यते देव सैंहिकेयेन राहुणा

देव्युवाच—यद्येवं भगवान् सूर्यः सर्वतेजस्विनां वरः, तर्हि देव, स कथं सैंहिकेयेन राहुणा ग्रस्यते?

Verse 182

ईश्वर उवाच । शृणु दैवि प्रवक्ष्यामि सर्व पापप्रणाशनम् । कारणं ग्रहणस्यापि भ्रांतेर्विच्छेदकारकम्

ईश्वर उवाच—शृणु दैवि, प्रवक्ष्यामि सर्वपापप्रणाशनम्; ग्रहणस्यापि कारणं, भ्रान्तेर्विच्छेदकारकम्।

Verse 183

राहुरादित्यबिंबस्याधस्तात्तिष्ठति भामिनि । अमृतार्थी विमानस्थो यावत्संस्रवतेऽमृतम्

भामिनि, राहुरादित्यबिम्बस्याधस्तात् तिष्ठति; विमानस्थोऽमृतार्थी, यावत् संस्रवतेऽमृतम्।

Verse 184

बिंबेनांतरितो देवि आदित्यग्रहणं हि तत् । न कश्चिद्ग्रसितुं शक्त आदित्यो दहति ध्रुवम्

देवि, बिम्बेनान्तरितो यदादित्यः, तदेवादित्यग्रहणं कथ्यते; न कश्चिदादित्यं ग्रसितुं शक्तः, आदित्यो ध्रुवं दहति।

Verse 185

आदित्यदेहजाः सर्वे तथान्ये देवदानवाः

आदित्यदेहजाः सर्वे देवदानवाश्च, तथान्येऽपि (भूतगणाः) समुत्पन्नाः।

Verse 186

आदिकर्त्ता स्वयं यस्मादादित्यस्तेन चोच्यते । प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः

यतः स एव आदिकर्ता, तस्माद् ‘आदित्य’ इति कथ्यते। प्रभासे संस्थितो देवः सर्वपातकनाशनः॥

Verse 187

भुक्तिमुक्तिप्रदो देवो व्याधिदुष्कृतनाशकृत् । तत्र सिद्धाः पुरा देवि लोकपाला महर्षयः

स देवो भुक्तिमुक्तिप्रदः, व्याधिदुष्कृतनाशकृत्। तत्र पुरा देवि सिद्धा लोकपाला महर्षयश्च सिद्धिं गताः॥

Verse 188

सिद्धा विद्या धरा यक्षा गंधर्वा मुनयस्तथा । धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा

सिद्धा विद्याधरा यक्षा गन्धर्वा मुनयस्तथा। धनदोऽपि तथा भीष्मो ययातिर्गालवस्तथा॥

Verse 189

सांबश्चैव तथा देवि परां सिद्धिमितो गताः । इदं रहस्यं देवेशि सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्

साम्बश्चैव देवि इतः परां सिद्धिमगात्। देवेशि इदं रहस्यं सूर्यमाहात्म्यमुत्तमम्॥

Verse 190

न देयं दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः । न नास्तिकेऽश्रद्दधाने न क्रूरं वा कथंचन

दुष्टबुद्धीनां पापिनां च विशेषतः न देयम्। न नास्तिकायाश्रद्दधानाय न क्रूराय कथंचन॥

Verse 191

इमां कथामनुब्रूयात्तथा नाऽसूयके शिवे । इदं पुत्राय शिष्याय धर्मिणे न्यायवर्तिने

इमां पुण्यकथां शिवेऽनसूयके भक्तायैव सम्यगनुब्रूयात्। इदं तु पुत्राय शिष्याय वा धर्मिणे न्यायवर्तिने प्रदेयम्॥

Verse 192

कथनीयं महाब्रह्म सूर्यभक्ताय सुव्रते । अर्कस्थलस्य देवस्य माहात्म्यमिदमुत्तमम्

महाब्रह्मन्, सूर्यभक्ताय सुव्रताय कथनीयं हि। अर्कस्थलदेवस्येदमुत्तमं माहात्म्यं प्रकाशनीयम्॥

Verse 193

यः श्राद्धे श्रावयेद्देवि ब्राह्मणान्संशितव्रतान् । तस्यानंतं भवेद्देवि यद्दानं पुरुषस्य वै

देवि, यः श्राद्धकाले ब्राह्मणान् संशितव्रतान् इमां कथां श्रावयेत्। तस्य पुरुषस्य दानपुण्यं देवि अनन्तं भवति वै॥

Verse 194

यातुधाना न हिंसंति तच्छ्राद्धं भयविह्वलाः

तच्छ्राद्धं भयविह्वला यातुधाना न हिंसन्ति।

Verse 195

पंक्तिपावनतां यांति येऽपि वै पंक्तिदूषकाः । सुतवाञ्जन्मवांश्च स्यात्सर्वकाममनोरमः

येऽपि वै पंक्तिदूषकाः, तेऽपि पंक्तिपावनतां यान्ति। सुतवान् जन्मवान् च स्यात्, सर्वकाममनोरमः॥

Verse 196

प्रवासिभिर्बंधुवर्गैः संयुज्येत सदा नरः । नष्टैः संयुज्यते चार्थैरपरैश्चापि चिंतितैः

प्रवासिभिर्बन्धुवर्गैः सदा नरः पुनः समागच्छति। नष्टैश्चार्थैः तथा चिरचिन्तितैरन्यैश्च लाभैः पुनः संयुज्यते॥

Verse 197

रक्ष्यते यागिनीभिश्च प्रियैश्च न वियुज्यते । उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा शृणुयाद्ब्राह्मणः सदा । सर्वान्कामांश्च लभते नात्र कार्या विचारणा

यागिनीभिः स रक्ष्यते प्रियैश्च न वियुज्यते। उपस्पृश्य शुचिर्भूत्वा ब्राह्मणः सदा शृणुयात्; सर्वान् कामान् लभते—नात्र विचारणा॥

Verse 198

वैश्यः समृद्धिमतुलां क्षत्रियः पृथिवीपतिः । वणिजश्चापि वाणिज्यमखंडं शतसंख्यया । लभेयुः कीर्तनादस्याः सूर्योत्पत्तेर्वरानने

वरानने, अस्याः सूर्योत्पत्तेः कीर्तनात् वैश्यः अतुलां समृद्धिं लभते। क्षत्रियः पृथिवीपतिः भवति; वणिजोऽपि शतसंख्यया अखण्डं वाणिज्यं प्राप्नुयात्॥

Verse 199

शूद्राश्चैवाभिलषितान्कामान्प्राप्स्यंति भामिनि । अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयम्

भामिनि, शूद्राश्चैवाभिलषितान् कामान् प्राप्स्यन्ति। अपमृत्युभयं घोरं मृत्युतोऽपि महाभयं नश्यति॥

Verse 200

नश्यते नात्र संदेहो राजद्वारकृतं च यत् । सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते

नात्र संदेहः—राजद्वारकृतं यत् पापं तदपि नश्यति। सर्वकामसमृद्धात्मा सूर्यलोके महीयते॥

Verse 201

इत्येतत्कथितं देवि माहात्म्यं सूर्यदैवतम् । अर्कस्थलप्रसंगेन किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

इति देवि अर्कस्थलप्रसङ्गेन सूर्यदैवतस्य माहात्म्यं मया कथितम्। इदानीं किं पुनरन्यच्छ्रोतुमिच्छसि?

Verse 202

स्थानं शाश्वतमोजसां गतिरपां दीपो दिशामक्षयः सिद्धेर्द्वारमपावभेदि जगतां साधारणं लोचनम् । हैमं पुष्करमंतरिक्षसरसो दीप्तं दिवः कुण्डलं कालोन्मानविभावनाक्षतलयं बिंबं रवेः पातु वः

शाश्वतं तेजसां स्थानं, अपां गतिराश्रयः; दिशामक्षयदीपोऽयं, सिद्धिद्वारं मलापहः। जगतां साधारणं नेत्रं, हेमपुष्करसंनिभम्; अंतरिक्षसरसि दीप्तं, दिवः कुण्डलभूषणम्। कालोन्मानप्रकाशकं, अक्षतलयभेदनं—रवेर्बिंबं वः पातु।