Adhyaya 161
अस्मिन्नध्याये प्रभासक्षेत्रे ईश्वरः दिशानिर्देशं करोति। निर्दिष्टदेवालयात् दक्षिणदिशि धनुर्मात्रैः अल्पदूरे स्थितं लिङ्गं “अनन्तेश्वरम्” इति कथ्यते; तदनन्तेन प्रतिष्ठापितं, नागराजसम्बद्धं च, अतः क्षेत्रस्य रक्षणे नागाधिष्ठानं पवित्रतया सह निबध्यते। फाल्गुनशुक्लपक्षे पञ्चम्यां यः आहारेन्द्रियनिग्रही सन् पञ्चोपचारैः पूजयति, तस्य फलश्रुतिः—सर्पदंशभयात् रक्षणं, विषस्य च निर्दिष्टकालपर्यन्तं अप्रवृद्धिः। अनन्तव्रतस्य विधिरपि प्रदर्श्यते—मधु-मधुपायसादिभिः पूजनं, मधुसंयुक्तपायसेन ब्राह्मणभोजनं च; दानातिथिसत्कारौ देवपूजायाः अविभाज्याङ्गत्वेन प्रतिपाद्येते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि तस्य दक्षिणतः स्थितम् । ईशाने लक्ष्मणेशाच्च धनुषां षोडशे प्रिये
ईश्वर उवाच—ततः, महादेवि, तस्य दक्षिणतः स्थितं तदायतनं गच्छेत्। प्रिये, ईशाने लक्ष्मणेशात् धनुषां षोडशे स्थितम्॥
Verse 2
अनन्तेश्वरनामानमनन्तेन प्रतिष्ठितम् । नागराजेन देवेशि ज्ञात्वा क्षेत्रं तु पावनम्
अनन्तेश्वर इति नाम्ना ख्यातं, अनन्तेन प्रतिष्ठापितम्। देवेशि, नागराजेनैतत् क्षेत्रं पावनमिति ज्ञातम्॥
Verse 3
यस्तु तं पूजयेद्देवि पंचम्यां फाल्गुने सिते । पञ्चोपचारविधिना जिताहारो जितेन्द्रियः
देवि, फाल्गुनस्य शुक्लपक्षे पञ्चम्यां यः पञ्चोपचारविधिना जिताहारो जितेन्द्रियः तं पूजयेत्॥
Verse 4
न तं दशंति फणिनो दश वर्षाणि पंच च । विषं न क्रमते देवि देहे त्वचरमेव वा
पञ्चदशवर्षाणि फणिनो न तं दशन्ति; देवि, विषं देहे न क्रमते, न च किञ्चिदपि प्रसर्पति॥
Verse 5
तस्मात्तं पूजयेद्यत्नात्पंचम्यां च विशेषतः
तस्मात् तं यत्नतः पूजयेत्, पञ्चम्यां तु विशेषतः॥
Verse 6
तत्रानंतव्रतं कार्यं मधुपायससंयुतम् । पायसं मधुसंयुक्तं देयं विप्राय भोजनम्
तत्र मधुपायससंयुतम् अनन्तव्रतं कार्यम्। मधुसंयुक्तं पायसं विप्राय भोजनरूपेण देयम्॥
Verse 161
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्येऽनन्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘अनन्तेश्वरमाहात्म्यवर्णनम्’ नामैकषष्ट्युत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।