Adhyaya 152
Prabhasa KhandaPrabhasa Kshetra MahatmyaAdhyaya 152

Adhyaya 152

ईश्वरः भैरवावताराणां क्रमं वर्णयति, ब्रह्मेशात् पश्चिमदिशि धनुर्मितैः परिमाणैः निर्दिष्टं चतुर्थं भैरवस्थानं दर्शयति। तत्र नारदेन प्रतिष्ठापितं लिङ्गं ‘नारदेश्वर’ इति नाम्ना ख्यातं, सर्वपापहरं काम्यफलप्रदं च कथ्यते। कथान्तरे नारदः पूर्वं ब्रह्मलोके सरस्वत्याः दिव्यवीणां तेजोमयीं दृष्ट्वा कौतूहलात् अयथाविधि वादयति। ततो निष्पन्नाः सप्त स्वराः ‘पतितब्राह्मणाः’ इव आख्यायन्ते; ब्रह्मा तदज्ञानकृतदोषं मन्यते, सप्तब्राह्मणहिंसासमं महापातकं च निर्दिश्य तत्क्षणं प्रभासे भैरवप्रसादनार्थं तीर्थयात्रां विधत्ते। नारदः प्रभासं गत्वा ब्रह्मकुण्डं प्राप्य शतं दिव्यवर्षाणि भैरवं पूजयति; शुद्धिं लभते, गीतविद्यायां च कौशलं प्राप्नोति। अन्ते ‘नारदेश्वरभैरव’ इति लिङ्गं लोकविख्यातं महादोषनाशकं, अज्ञानतः वीणास्वरवादिनां शुद्ध्यर्थं गन्तव्यं च उच्यते; माघमासे नियताहारः सन् त्रिकालपूजया रम्यं शुभं स्वर्ग्यं पदं प्राप्नोति।

Shlokas

Verse 1

ईश्वर उवाच । तृतीयो भैरवः प्रोक्तश्चतुर्थं भैरवं शृणु । ब्रह्मेशात्पश्चिमे भागे धनुषां त्रितये स्थितम्

ईश्वर उवाच— तृतीयो भैरवः प्रोक्तः; इदानीं चतुर्थं भैरवं शृणु। ब्रह्मेशात् पश्चिमे भागे धनुषां त्रितये दूरीस्थितः सः।

Verse 2

सर्वपापप्रशमनं सर्व कामप्रदं नृणाम् । नारदेश्वरनामानं स्थापितं नारदेन वै

सर्वपापप्रशमनं सर्वकामप्रदं नृणाम्। नारदेश्वरनामैतत्, नारदेनैव स्थापितम्।

Verse 3

ब्रह्मलोके स्थितः पूर्वं नारदो भगवानृषिः । तत्र दृष्ट्वा महावीणां दिव्यां तंत्र्ययुतै र्युताम्

पूर्वं ब्रह्मलोके स्थितो नारदो भगवानृषिः। तत्र दृष्ट्वा महावीणां दिव्यां तन्त्रीयुतां सहस्रैः।

Verse 4

सरस्वत्या विनिर्मुक्तां ब्रह्मलोके महाप्रभाम् । तेनासौ कौतुकाविष्टो वादयामास तां तदा

सरस्वत्या विनिर्मुक्तां ब्रह्मलोके महाप्रभाम्। तां वीणां कौतुकाविष्टो नारदः तदा वादयामास।

Verse 5

तंत्रीभ्यो वाद्यमानाभ्यो ब्राह्मणाः पतिता भुवि । सप्त स्वरास्ते विख्याता मूर्च्छिताः षड्जकादयः

तन्त्रीभ्यो वाद्यमानाभ्यो ब्राह्मणाः पतिता भुवि। ते सप्त स्वराः प्रसिद्धा मूर्च्छिताः षड्जकादयः।

Verse 6

तान्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुक्त्वा वीणां प्रयत्नतः । पप्रच्छ देवं ब्रह्माणं किमिदं कौतुकं विभो

तान् दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो नारदः प्रयत्नतः । वीणां निक्षिप्य ब्रह्माणं देवं पप्रच्छ—“विभो, किमिदं कौतुकम्?”

Verse 7

वाद्यमानासु तन्त्रीषु पतिता ब्राह्मणा भुवि । क एते ब्राह्मणा देव किं मृता इव शेरते

वाद्यमानासु तन्त्रीषु ब्राह्मणाः पतिता भुवि । “देव, केऽमी ब्राह्मणाः? किं मृताः इव शेरते?”

Verse 8

ब्रह्मोवाच । एते स्वरा महाभाग मूर्च्छिताः पतिता भुवि । अज्ञानवादनेनैव पापं जातं तवाधुना

ब्रह्मोवाच—एते स्वरा महाभाग मूर्च्छिताः पतिता भुवि । अज्ञानवादनेनैव पापं जातं तवाधुना ॥

Verse 9

सप्तब्राह्मणविध्वंसपातकं ते समा गतम् । तस्माच्छीघ्रं व्रज मुने प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

सप्तब्राह्मणविध्वंसपातकं ते समागतम् । तस्माच्छीघ्रं व्रज मुने प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम् ॥

Verse 10

समाराधय देवेशं सर्वपापविशुद्धये । इत्युक्तो नारदस्तत्र संतप्य च मुहुर्मुहुः

समाराधय देवेशं सर्वपापविशुद्धये । इत्युक्तो नारदस्तत्र संतप्तोऽभूद् मुहुर्मुहुः ॥

Verse 11

कृत्वा विषादं बहुशः प्रभासं क्षेत्रमागतः । तत्रैव ब्रह्मकुण्डं तु समासाद्य प्रयत्नतः

बहुशो विषादं कृत्वा स प्रभासक्षेत्रमागतः। तत्रैव प्रयत्नतः ब्रह्मकुण्डं समाससाद॥

Verse 12

भैरवं पूजयामास दिव्याब्दानां शतं प्रिये । ततो निष्कल्मषो भूत्वा गीतज्ञश्चाभवत्तथा

भैरवं पूजयामास दिव्याब्दानां शतं प्रिये। ततो निष्कल्मषो भूत्वा गीतज्ञश्चाभवत् तथा॥

Verse 13

ततः प्रभृति तल्लिंगं नारदेश्वरभैरवम् । ख्यातं लोके महादेवि सर्वपातकनाशनम्

ततः प्रभृति तल्लिङ्गं नारदेश्वरभैरवम्। ख्यातं लोके महादेवि सर्वपातकनाशनम्॥

Verse 14

अज्ञानाद्वादयेद्यस्तु वीणां चैव तथा स्वरान् । स तत्पातकशुद्ध्यर्थं तत्र गच्छेन्महेश्वरि

अज्ञानाद् वादयेद्यस्तु वीणां चैव तथा स्वरान्। स तत्पातकशुद्ध्यर्थं तत्र गच्छेन्महेश्वरि॥

Verse 15

माघे मासि जिताहारस्त्रिकालं योऽर्चयेत्ततः । नारदेशं भैरवं स स्वर्गरामामनोहरः

माघे मासि जिताहारस्त्रिकालं योऽर्चयेत्ततः। नारदेशं भैरवं स स्वर्गरामामनोहरः॥