Adhyaya 135
अस्मिन्नध्याये प्रभासक्षेत्रे स्थिताया रक्षादेव्याः माहात्म्यं निरूप्यते। द्वापरयुगे सा शीतला इति प्रसिद्धा, कलियुगे तु ‘कलिदुःखान्तकारिणी’ इति पुनर्नाम्ना ख्याता—कलिदुःखानां शमनकर्त्रीति। ईश्वरः तस्याः सन्निधिं स्तौति, बालरोगान् विशेषतः विस्फोटादिदोषान् तथा तदनुबन्धक्लेशान् प्रशमयितुं भक्तानां साधनक्रमं च कथयति। देव्याः देवालये दर्शनं कृत्वा, मसूरचूर्णेन मितं शान्त्यर्थं नैवेद्यं सिद्ध्य, बालकल्याणाय शीतलायै समर्पयेत्। ततः श्राद्धादिकर्म, ब्राह्मणभोजनं च कृत्वा पुण्यवृद्धिं कुर्यात्। कर्पूर-पुष्प-कस्तूरी-चन्दनादिसुगन्धान्, घृतपायसं च नैवेद्यरूपेण निवेदयेत्; अनन्तरं दम्पती समर्पितवस्त्रादीनि परिधापयेतामिति विधानम्। शुक्लनवम्यां बिल्वमालां समर्पयन् ‘सर्वसिद्धिं’ लभते—इति फलश्रुत्या अध्यायस्य परमो निष्कर्षः प्रदर्श्यते।
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितां पश्येद्देवीं दुःखांतकारिणीम् । शीतलेति पुरा ख्याता युगे द्वापरसंज्ञिते । कलौ पुनः समाख्यातां कलिदुःखान्तकारिणीम्
ईश्वर उवाच—तत्रैव संस्थितां देवीं दुःखान्तकारिणीं पश्येत्। द्वापरयुगे सा पुरा ‘शीतला’ इति ख्याता; कलौ पुनः ‘कलिदुःखान्तकारिणी’ इति समाख्याता॥
Verse 2
शीतलं कुरुते देहं बालानां रोगवर्जितम् । पूजिता भक्तिभावेन तेन सा शीतला स्मृता
भक्तिभावेन पूजिता सा बालानां देहं शीतलं करोति, रोगवर्जितं च। तेनैव सा ‘शीतला’ इति स्मृता॥
Verse 3
विस्फोटानां प्रशांत्यर्थं बालानां चैव कारणात् । मानेन मापितान्कृत्वा मसूरांस्तत्र कुट्टयेत्
विस्फोटानां प्रशान्त्यर्थं बालानां हितकारणात्। मानेन मापितान् मसूरान् कृत्वा तत्र कुट्टयेत्॥
Verse 4
शीतलापुरतो दत्त्वा बालाः सन्तु निरामयाः । विस्फोटचर्चिकादीनां वातादीनां शमो भवेत्
शीतलापुरतः दत्त्वा बालाः सन्तु निरामयाः। विस्फोटचर्चिकादीनां वातादीनां शमो भवेत्॥
Verse 5
श्राद्धं तत्रैव कुर्वीत ब्राह्मणांस्तत्र भोजयेत्
तत्रैव श्राद्धं कुर्वीत, तत्रैव ब्राह्मणान् भोजयेत्॥
Verse 6
कर्पूरं कुसुमं चैव मृगनाभिं सुचन्दनम् । पुष्पाणि च सुगन्धानि नैवेद्यं घृतपायसम् । निवेद्य देव्यै तत्सर्वं दंपत्योः परिधापयेत्
देव्यै कर्पूरं कुसुमं मृगनाभिं सुचन्दनं सुगन्धिपुष्पाणि च घृतपायसात्मकं नैवेद्यं च समर्पयेत्। तत्सर्वं निवेद्य पश्चाद् दम्पत्योः परिधापयेत्।
Verse 7
नवम्यां शुक्लपक्षे तु मालां विल्वमयीं शुभाम् । भक्त्या निवेद्य तां देव्यै सर्वसिद्धिमवाप्नुयात्
शुक्लपक्षस्य नवम्यां शुभां विल्वमयीं मालां भक्त्या देव्यै निवेदयेत्। एवं कृत्वा स सर्वसिद्धिमवाप्नुयात्।
Verse 135
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये दुःखान्तकारिणीतिलागौरीमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चत्रिंदुत्तरशततमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये ‘दुःखान्तकारिणी-तिलागौरीमाहात्म्यवर्णनम्’ इति नाम पञ्चत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।