Adhyaya 108

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि वसूनां लिंगमुत्तमम् । सोमेशादीशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे

ईश्वर उवाच—ततः, महादेवि, वसूनां लिङ्गमुत्तमं गच्छेत्। सोमेशात् ईशदिग्भागे पञ्चाशद्धनुषान्तरे तत् स्थितम्॥

Verse 2

स्थितं लिंगं महादेवि चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम् । प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्

महादेवि, अत्र महादेवस्य लिङ्गं स्थितं चतुर्वक्त्रं सुरप्रियम्। प्रत्यूषेश्वरनामानं महापातकनाशनम्॥

Verse 3

दर्शनात्तस्य देवस्य सप्तजन्मान्तरोद्भवम् । पापं प्रणाशमायाति सत्यंसत्यं वरानने

तस्य देवस्य दर्शनात् सप्तजन्मान्तरोद्भवं पापं प्रणाशमायाति—सत्यं सत्यं वरानने॥

Verse 4

देव्युवाच । कोऽसौ प्रत्यूषनामेति कथं लिंगं प्रतिष्ठितम् । कस्य पुत्रः स विख्यात एतन्मे वद शंकर

देव्युवाच—कोऽसौ प्रत्यूषनामेति? कथं लिङ्गं प्रतिष्ठितम्? कस्य पुत्रः स विख्यातः? एतन्मे वद शंकर॥

Verse 5

ईश्वर उवाच । दक्षो ब्रह्मसुतो देवि प्रजापतिरिति स्मृतः । तस्य कन्याः पुरा षष्टिर्ददौ धर्माय वै दश

ईश्वर उवाच—देवि, दक्षो ब्रह्मसुतः प्रजापतिरिति स्मृतः। तस्य पुरा षष्टिः कन्याः; तासु दश धर्माय ददौ॥

Verse 6

तासां मध्ये महादेवि एका विश्वेति विश्रुता । सा धर्माच्च महादेवि अष्टावजनयत्सुतान्

तासां मध्ये, हे महादेवि, एका ‘विश्वा’ इति विख्याता आसीत्। सा च धर्मेण सह, हे महादेवि, अष्टौ सुतान् अजनयत्।

Verse 7

आपो ध्रुवश्च सोमश्च धरश्चैवाऽनलोऽनिलः । प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः

आपः ध्रुवः सोमः धरश्चैव अनलः अनिलः। प्रत्यूषः प्रभासश्च—वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः॥

Verse 8

तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ प्रत्यूष इति विश्रुतः । स पुत्रकामो देवेशि प्रभासं क्षेत्रमागतः

तेषां मध्ये सप्तमोऽसौ ‘प्रत्यूषः’ इति विश्रुतः। स पुत्रकामो, हे देवेशि, प्रभासक्षेत्रम् आगतः॥

Verse 9

स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम् । तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये । ध्यायन्देवं महादेवं शान्तस्तद्गतमानसः

स ज्ञात्वा कामिकं क्षेत्रं प्रतिष्ठाप्य महेश्वरम्। तपश्चचार विपुलं दिव्यं वर्षशतं प्रिये॥ ध्यायन् देवं महादेवं शान्तः तद्गतमानसः॥

Verse 10

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्य भक्त्या निरञ्जनः । ददौ तस्य सुतं देवि देवलं योगिनां वरम्

ततः तुष्टो महादेवः तस्य भक्त्या निरञ्जनः। ददौ तस्य सुतं देवि—देवलं योगिनां वरम्॥

Verse 11

ततः प्रभृति देवेशि तल्लिंगस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याऽभवत्सुतः

ततः प्रभृति देवेशि तल्लिङ्गस्य प्रभावतः । देवलो भगवान्योगी प्रत्यूषस्याभवत्सुतः ॥

Verse 12

अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः

अनेन कारणेनासौ प्रत्यूषेश्वरसंज्ञितः ॥

Verse 13

यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति

यश्चानपत्यः पुरुषस्तं समाराधयिष्यति । तस्यान्ववाये देवेशि संततिर्न विनश्यति ॥

Verse 14

यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम

यः प्रत्यूषे महादेवि प्रत्यूषेश्वरमुत्तमम् । पूजयिष्यति सद्भक्त्या सततं नियतात्मवान् । तस्यैष्यति क्षयं पापमपि ब्रह्मवधोद्भवम् ॥

Verse 15

वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

वृषस्तत्रैव दातव्यः सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः ॥

Verse 16

माघे कृष्णचतुर्द्दश्यां जागृयात्तत्र वै निशि । सर्वेषां दानयज्ञानां फलं जागरणाल्लभेत्

माघे कृष्णचतुर्दश्यां तत्र निशि जागरणं कुर्यात्। तेन जागरणेन सर्वदानयज्ञानां फलं लभते॥

Verse 108

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभाससक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्रत्यूषेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नामाष्टोत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः॥