Adhyaya 106

Verse 1

देव्युवाच । एवमद्वैतभावेन यद्ब्रह्म परिकीर्तितम् । तस्य पूजा विधानं मे कथयस्व यथार्थतः

देव्युवाच— एवमद्वैतभावेन यद्ब्रह्म परिकीर्तितम्। तस्य पूजाविधानं मे कथयस्व यथार्थतः॥

Verse 2

क्षेत्रे प्राभासिके देव बालरूपी पितामहः । स कथं पूज्यते लोकैः परब्रह्मस्वरूपवान्

क्षेत्रे प्राभासिके देव, बालरूपी पितामहः। स कथं पूज्यते लोकैः, परब्रह्मस्वरूपवान्॥

Verse 3

के मन्त्राः किं विधानं तद्बाह्मणास्तत्र कीदृशाः । तत्र स्थितानां विप्राणां कथं क्षेत्रफलं भवेत्

के मन्त्राः केन विधिना च? तत्र ब्राह्मणाः कीदृशाः? तत्र स्थितानां विप्राणां कथं क्षेत्रफलं प्राप्यते?

Verse 4

कतिप्रकारास्ते विप्रास्तत्र क्षेत्रनिवासिनः । किमाचारा महादेव किंशीलाः किंपरायणाः

कतिप्रकारास्ते विप्राः क्षेत्रनिवासिनः? किमाचाराः, महादेव, किंशीलाः, किंपरायणाः?

Verse 5

एतद्विस्तरतो ब्रूहि ब्राह्मणानां महोदयम्

एतद्विस्तरतो ब्रूहि—ब्राह्मणानां महोदयम्।

Verse 6

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि सम्यक्प्रश्नविशारदे । शृणुष्वैकमना भूत्वा माहात्म्यं विप्रदैवतम्

ईश्वर उवाच—साधु साधु महादेवि, सम्यक्प्रश्नविशारदे। शृणुष्वैकमना भूत्वा माहात्म्यं विप्रदैवतम्।

Verse 7

यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः । ये केचित्सागरांतायां पृथिव्यां कीर्तिता द्विजाः

यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः। ये केचित्सागरान्तायां पृथिव्यां कीर्तिता द्विजाः।

Verse 8

तद्रूपं मम देवेशि प्रत्यक्षं धरणीतले प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः परोक्षं दिवि देवताः

तद्रूपं मम देवेशि प्रत्यक्षं धरणीतले; प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः, परोक्षं दिवि देवताः।

Verse 9

ब्राह्मणा मत्प्रिया नित्यं ब्राह्मणा मामकी तनुः । यस्तानर्चयते भक्त्या स मामर्चयते सदा

ब्राह्मणा मत्प्रिया नित्यं, ब्राह्मणा मामकी तनुः; यस्तानर्चयते भक्त्या स मामर्चयते सदा।

Verse 11

ये ब्राह्मणाः सोऽहमसंशयं प्रिये तेष्वर्चितेष्वर्चितोऽहं भवेयम् । तेष्वेव तुष्टेष्वहमेव तुष्टो वैरं च तैर्यस्य ममापि वैरम्

ये ब्राह्मणाः सोऽहमसंशयं प्रिये; तेष्वर्चितेष्वर्चितोऽहं भवेयम्। तेष्वेव तुष्टेष्वहमेव तुष्टो; वैरं च तैर्यस्य ममापि वैरम्।

Verse 12

यश्चन्दनैः सागरुगन्धमाल्यै रभ्यर्चयेच्छैलमयीं ममार्चाम् । असौ न मामर्चयतेर्चयन्वै विप्रार्चनादर्चित एव चाहम्

यश्चन्दनैः सागरुगन्धमाल्यैः समभ्यर्चयेच्छैलमयीं ममार्चाम्; असौ न मामर्चयतेऽर्चयन्वै, विप्रार्चनादर्चित एव चाहम्।

Verse 13

यावंतः पृथिवीमध्ये चीर्णवेदव्रता द्विजाः । अचीर्णव्रतवेदा वा तेऽपि पूज्या द्विजाः प्रिये

यावन्तः पृथिवीमध्ये चीर्णवेदव्रता द्विजाः; अचीर्णव्रतवेदा वा तेऽपि पूज्या द्विजाः प्रिये।

Verse 14

न ब्राह्मणान्परीक्षेत श्राद्धे क्षेत्रनिवासिनः । सुमहान्परिवादोऽस्य ब्राह्मणानां परीक्षणे

श्राद्धकर्मणि क्षेत्रनिवासिनो ब्राह्मणान् न परीक्षेत; ब्राह्मणपरीक्षणेऽस्य सुमहान् परिवादो दोषश्च जायते।

Verse 15

काणाः खञ्जाश्च कृष्णाश्च दरिद्रा व्याधितास्तथा । सर्वे श्राद्धे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः

काणाः खञ्जाश्च कृष्णाश्च दरिद्रा व्याधितास्तथा—एतेऽपि सर्वे श्राद्धे नियोक्तव्याः, वेदपारगैर्ब्राह्मणैः सह मिश्रिताः।

Verse 16

ब्राह्मणा जातितः पूज्या वेदाभ्यासात्ततः परम् । ततोर्थं हव्यकव्येषु न निन्द्या ब्राह्मणाः क्वचित्

ब्राह्मणा जातितः पूज्याः, वेदाभ्यासात् ततः परम्; अत एव हव्यकव्येषु विशेषतः ब्राह्मणाः क्वचित् न निन्द्याः।

Verse 17

काणान्कुण्टांश्च कुब्जाश्च दरिद्रान्व्याधितानपि । नावमन्येद्द्विजान्प्राज्ञो मम रूपं यतः स्मृतम्

काणान् कुण्टांश्च कुब्जांश्च दरिद्रान् व्याधितानपि—प्राज्ञो द्विजान् नावमन्येत, यतो मम रूपं ते स्मृतम्।

Verse 18

बहवो हि न जानंति नरा ज्ञानबहिष्कृताः । यथाहं द्विजरूपेण चरामि पृथिवीमिमाम्

बहवो हि न जानन्ति नरा ज्ञानबहिष्कृताः, यथा अहं द्विजरूपेण इमां पृथिवीं चरामि।

Verse 19

मद्रूपान्घ्नन्ति ये विप्रान्विकर्म कारयंति च । अप्रेषणे प्रेषयंति दासत्वं कारयन्ति च

ये मद्रूपान् विप्रान् प्रहरन्ति, विकर्माणि कारयन्ति, अप्रेष्येषु प्रेषयन्ति, दासत्वं च कारयन्ति—ते महापापभागिनः।

Verse 20

मृतांस्तान्करपत्रेण यमदूता महाबलाः । निकृंतंति यथा काष्ठं सूत्रमार्गेण शिल्पिनः

मृतान् तान् यमदूता महाबलाः करपत्रैः छिन्दन्ति, यथा शिल्पिनः सूत्रमार्गेण काष्ठं निकृन्तन्ति।

Verse 21

ये चैवाश्लक्ष्णया वाचा तर्जयन्ति नराधमाः । वदंति परुषं क्रोधात्पादेन निहनंति च

ये नराधमाः अश्लक्ष्णया वाचा तर्जयन्ति, क्रोधात् परुषं वदन्ति, पादेन च निघ्नन्ति—

Verse 22

मृतांस्तान्यमलोका हि निहत्य धरणीतले । क्रूरपादेन चाक्रम्य क्रोधसंरक्तलोचनाः

मृतान् तान् यमलोकजा भूमौ निहत्य, क्रूरपादैः आक्रम्य, क्रोधसंरक्तलोचनाः पीडयन्ति।

Verse 24

अब्रह्मण्यास्तु ते बाह्या नित्यं ब्रह्मद्विषो नराः । तेषां घोरा महाकाया वज्रतुंडा भयानकाः । उद्धरंति मुहूर्तेन चक्षुः काका यमाज्ञया

अब्रह्मण्याः ते बाह्याः नित्यं ब्रह्मद्विषो नराः; तेषां घोरा महाकाया वज्रतुण्डा भयानकाः काकाः यमाज्ञया मुहूर्तेन चक्षूंषि उद्धरन्ति।

Verse 25

यस्ताडयति विप्रं वै क्षते कुर्याद्धि शोणितम् । अस्थिभंगं च वा कुर्यात्प्राणैर्वापि वियोजयेत्

यो विप्रं ताडयति, क्षतं कृत्वा शोणितं स्रावयेत्, अस्थिभङ्गं वा कुर्यात्, प्राणैर्वापि वियोजयेत्—

Verse 26

ब्रह्मघ्नः स तु विज्ञेयो न तस्मै निष्कृतिः स्मृता । पञ्चाशत्कोटिसंख्येषु नरकेष्वनुपूर्वशः

स तु ब्रह्मघ्न इति विज्ञेयः; तस्मै निष्कृतिः न स्मृता। पञ्चाशत्कोटिसंख्येषु नरकेष्वनुपूर्वशः पतति।

Verse 27

स बहूनि सहस्राणि वर्षाणि पच्यते भृशम् । तस्माद्विप्रो वरारोहे नमस्कार्यो नृभिः सदा

स बहूनि सहस्राणि वर्षाणि भृशं पच्यते। तस्माद् वरारोहे, विप्रो नृभिः सदा नमस्कार्यः।

Verse 28

अन्नपानप्रदानैस्तु पूज्या हि सततं द्विजाः । सर्वेषां चैव दानानां विप्राः सर्वेऽधिकारिणः

अन्नपानप्रदानैः द्विजाः सततं पूज्याः। सर्वेषां दानानां मध्ये विप्राः सर्वेऽधिकारिणः।

Verse 29

नान्यः समर्थो देवेशि गृह्णन्यात्यधमां गतिम् । तपसा पावितो देवि ब्राह्मणो धृतकिल्विषः

देवेशि, अन्यः कोऽपि न समर्थः; दानग्राही अत्यधमां गतिं गच्छेत्। देवि, तपसा पावितो ब्राह्मणो धृतकिल्विषोऽपि (तपसा) धार्यते।

Verse 30

न सीदेत्प्रतिगृह्णानः पृथिवीमनुसागराम् । नास्ति किंचिन्महादेवि दुष्कृतं ब्राह्मणस्य तु

सागरपर्यन्तां पृथिवीं प्रतिगृह्णन्नपि न सीदेत्। हे महादेवि, ब्राह्मणस्य तु किञ्चिदपि दुष्कृतं न लिप्यते॥

Verse 31

यस्तु स्थितः सदाऽध्यात्मे नित्यं सद्भावभावितः । ब्राह्मणो हि महद्भूतं जन्मना सह जायते

यस्तु सदाऽध्यात्मनि स्थितो नित्यं सद्भावेन भावितः। स ब्राह्मणो हि जन्मना सह महत्त्वमेव जायते॥

Verse 32

लोके लोकेश्वराश्चापि सर्वे ब्राह्मणपूजकाः । ततस्तान्नावमन्येत यदीच्छेज्जीवितं चिरम्

लोकेश्वराः सर्वेऽपि लोके ब्राह्मणपूजकाः। तस्मात्तान्नावमन्येत् यदीच्छेज्जीवितं चिरम्॥

Verse 33

ब्राह्मणाः कुपिता हन्युर्भस्मीकुर्युः स्वतेजसा । लोकानन्यान्सृजेयुश्च लोकपालांस्तथाऽपरान्

कुपिता ब्राह्मणाः स्वतेजसा हन्युः भस्मीकुर्युः। अन्यान् लोकान् सृजेयुश्च तथा लोकपालान् अपरान्॥

Verse 34

अपेयः सागरो यैश्च कृतः कोपान्महात्मभिः । येषां कोपाग्निरद्यापि दंडके नोपशाम्यति

यैर्महात्मभिः कोपात् सागरोऽपेयः कृतः पुरा। येषां कोपाग्निरद्यापि दण्डके नोपशाम्यति॥

Verse 35

एते स्वर्गस्य नेतारो देवदेवाः सनातनाः । एभिश्चापि कृतः पंथा देवयानः स उच्यते

एते स्वर्गस्य नेतारो देवदेवाः सनातनाः। एभिरपि कृतः पन्था देवयानः स उच्यते॥

Verse 36

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषु सर्वं प्रतिष्ठितम् । ते वै लोकानिमान्सर्वान्पारयंति परस्परम्

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषु सर्वं प्रतिष्ठितम्। ते वै लोकानिमान् सर्वान् पारयन्ति परस्परम्॥

Verse 37

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः शंसितव्रताः । विद्यास्नाता व्रतस्नाता अनपाश्रित्य जीविनः

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः शंसितव्रताः। विद्यास्नाता व्रतस्नाता अनपाश्रित्य जीविनः॥

Verse 38

आशीविषा इव क्रुद्धा उपचर्या हि ब्राह्मणाः । तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः सागरानपि

आशीविषा इव क्रुद्धा उपचर्या हि ब्राह्मणाः। तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः सागरानपि॥

Verse 39

ब्राह्मणेषु च तुष्टुषु तुष्यंते सर्वदेवताः । ते गतिः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः

ब्राह्मणेषु च तुष्टेषु तुष्यन्ते सर्वदेवताः। ते गतिः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः॥

Verse 40

आदिमध्यावसानानां ज्ञानानां छिन्नसंशयाः । परापरविशेषज्ञा नेतारः परमां गतिम् । अवध्या ब्राह्मणास्तस्मात्पापेष्वपि रताः सदा

आदिमध्यावसानज्ञानविषये छिन्नसंशयाः परापरभेदविज्ञा जनान् परमां गतिं नयन्ति। तस्माद् ब्राह्मणाः पापेष्वपि सदा रताः सन्तोऽप्यवध्याः।

Verse 41

यश्च सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं चापि तत्समम् । सोऽग्निः सोऽर्को महातेजा विषं भवति कोपितः

यः सर्वमिदं हन्यात् ब्राह्मणं चापि तत्समम्, स तेजोऽग्निरिवार्क इव महत् कोपितं विषत्वं याति।

Verse 42

भूतानामग्रभुग्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः । न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित्

भूतानामग्रभुग्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः। स न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित्।

Verse 43

वरिष्ठमग्निहोत्राद्धि ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् । विप्राणां वपुराश्रित्य सर्वास्तिष्ठंति देवताः

अग्निहोत्रादपि वरिष्ठं ब्राह्मणस्य मुखे हुतम्। विप्राणां वपुराश्रित्य सर्वास्तिष्ठन्ति देवताः।

Verse 44

अतः पूज्यास्तु ते विप्रा अलाभे प्रतिमादयः

अतः पूज्यास्तु ते विप्रा; तेषामलाभे प्रतिमादयः पूज्याः।

Verse 45

अविद्यो वा सविद्यो वा ब्राह्मणो मम दैवतम् । प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाग्निर्दैवतं महत्

अविद्यो वा सविद्यो वा ब्राह्मणो मम दैवतम्। प्रणीतोऽप्रणीतो वा यथाग्निर्दैवतं महत्॥

Verse 46

स्मशानेष्वपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हव्यकव्यव्यपेतोऽपि ब्राह्मणो नैव दुष्यति

श्मशानेष्वपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति। हव्यकव्यव्यपेतोऽपि ब्राह्मणो नैव दुष्यति॥

Verse 47

महापातकवर्ज्यं हि पूज्यो विप्रो वरानने । सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः सर्वथा दैवतं महत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षेदापद्गतं द्विजम्

महापातकवर्ज्यं हि पूज्यो विप्रो वरानने। सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः सर्वथा दैवतं महत्। तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षेदापद्गतं द्विजम्॥

Verse 48

एवं विप्रा महादेवि पूज्याः सर्वत्र मानवैः । किं पुनः संजितात्मानो विशेषात्क्षेत्रवासिनः

एवं विप्रा महादेवि पूज्याः सर्वत्र मानवैः। किं पुनः संजितात्मानो विशेषात्क्षेत्रवासिनः॥

Verse 49

अथ क्षेत्रस्थितानां च चतुराश्रमवासिनाम् । विप्राणां वृत्तितो भेदं प्रवक्ष्याम्यानुपूर्व्यशः

अथ क्षेत्रस्थितानां च चतुराश्रमवासिनाम्। विप्राणां वृत्तितो भेदं प्रवक्ष्याम्यानुपूर्व्यशः॥

Verse 50

क्षेत्रस्य संन्यासविधिं ये जानंति द्विजातयः । वृत्तिभेदं क्रमाच्चैव ते क्षेत्रफलभागिनः

क्षेत्रस्य संन्यासविधिं ये जानन्ति द्विजातयः। वृत्तिभेदं क्रमाच्चैव ते क्षेत्रफलभागिनः॥

Verse 51

यथा क्षेत्रे निवसता वर्तितव्यं द्विजातिना । प्राजापत्यादिभेदेन तच्छृणु त्वं वरानने

यथा क्षेत्रे निवसता वर्तितव्यं द्विजातिना। प्राजापत्यादिभेदेन तच्छृणु त्वं वरानने॥

Verse 52

प्राजापत्या महीपालाः कपोता ग्रंथिकास्तथा । कुटिकाश्चाथ वैतालाः पद्महंसा वरानने

प्राजापत्या महीपालाः कपोता ग्रंथिकास्तथा। कुटिकाश्चाथ वैतालाः पद्महंसा वरानने॥

Verse 53

धृतराष्ट्रा बकाः कंका गोपालाश्चैव भामिनि । त्रुटिका मठराश्चैव गुटिका दंडिकाः परे

धृतराष्ट्रा बकाः कंका गोपालाश्चैव भामिनि। त्रुटिका मठराश्चैव गुटिका दंडिकाः परे॥

Verse 54

क्षेत्रस्थानामिमे भेदा वृत्तिं तेषां शृणुष्व च

क्षेत्रस्थानामिमे भेदा वृत्तिं तेषां शृणुष्व च॥

Verse 55

अहिंसा गुरुशुश्रूषा स्वाध्यायः शौचसंयमः । सत्यमस्तेयमेतद्धि प्राजापत्यं व्रतं स्मृतम्

अहिंसा गुरुशुश्रूषा स्वाध्यायः शौचसंयमः । सत्यमस्तेयमेतद्धि प्राजापत्यं व्रतं स्मृतम् ॥

Verse 56

क्षयपुष्ट्यर्थविद्वेषकर्मभिः शांतिकादिभिः । पालयंति महीं यस्मान्महीपालास्ततः स्मृताः

क्षयपुष्ट्यर्थविद्वेषकर्मभिः शांतिकादिभिः । पालयंति महीं यस्मान्महीपालास्ततः स्मृताः ॥

Verse 57

पतिता ये कणा भूमौ संहरंति कपोतवत् । उद्धृत्याजीवनं येषां कपोतास्ते तु साधकाः

पतिता ये कणा भूमौ संहरंति कपोतवत् । उद्धृत्याजीवनं येषां कपोतास्ते तु साधकाः ॥

Verse 58

गृहं कृत्वा तु सद्ग्रंथाः सहसैव त्यजंति ये । कुटिका साधकास्ते वै शिवाराधनतत्पराः

गृहं कृत्वा तु सद्ग्रंथाः सहसैव त्यजंति ये । कुटिका साधकास्ते वै शिवाराधनतत्पराः ॥

Verse 59

तीर्थासक्ताः सपत्नीका यथालब्धोपजीविनः । महासाहसयुक्तास्ते वैतालाख्यास्तु साधकाः

तीर्थासक्ताः सपत्नीका यथालब्धोपजीविनः । महासाहसयुक्तास्ते वैतालाख्यास्तु साधकाः ॥

Verse 60

संयताः कामनासक्ता राज्यकामार्थसाधकाः । पद्मास्ते साधकाः ख्याता भिक्षाचर्यारताः सदा

संयताः कामनासक्ताः राज्यकामार्थसाधकाः। पद्मा इति ते साधकाः ख्याता भिक्षाचर्यारताः सदा॥

Verse 61

ज्ञानयोगसमायुक्ता द्वैताचाररताश्च ये । हंसास्ते साधकाः ख्याताः स्वयमुत्पन्नसंविदः

ज्ञानयोगसमायुक्ता द्वैताचाररताश्च ये। हंसा इति ते साधकाः ख्याता स्वयमुत्पन्नसंविदः॥

Verse 62

ब्रह्मचर्येण सत्त्वेन तथाऽलुब्धतयापि वा । जितं जगद्धारयन्तो धृतराष्ट्रा मतास्तु ये

ब्रह्मचर्येण सत्त्वेन तथाऽलुब्धतयापि वा। जितं जगद्धारयन्तो धृतराष्ट्रा मतास्तु ये॥

Verse 63

गूढाश्चरंति ये ज्ञानं व्रतं धर्ममथापि वा । स्वार्थैकागतनिष्ठास्तु बकास्ते साधका मताः

गूढाश्चरन्ति ये ज्ञानं व्रतं धर्ममथापि वा। स्वार्थैकागतनिष्ठास्तु बकाः ते साधका मताः॥

Verse 64

जलाश्रयं समाश्रित्य स्थिता उत्कृष्टसिद्धये । बिसशृंगाटकाहारास्ते कंकाः साधकाः स्मृताः

जलाश्रयं समाश्रित्य स्थिता उत्कृष्टसिद्धये। बिसशृंगाटकाहाराः ते कंकाः साधकाः स्मृताः॥

Verse 65

गोभिः सार्द्धं व्रजंत्यत्र गोष्ठे च निवसंति ये । पंचगव्यरसा ये वै गोपालास्ते तु साधकाः

येऽत्र गोभिः सह व्रजन्ति गोष्ठे च निवसन्ति, ये च पञ्चगव्यरसैरेव जीवन्ति—ते गोपालाः साधकाः खलु कथ्यन्ते।

Verse 66

कृच्छ्रचांद्रायणैश्चैव क्षपयंति स्वकं वपुः । त्रुटिमात्राशनास्ते तु त्रुटिकाः साधका मताः

कृच्छ्रचन्द्रायणादिभिर्दुस्तपैस्ते स्वकं वपुः क्षपयन्ति; त्रुटिमात्राशनाः साधकास्ते ‘त्रुटिकाः’ इति मताः।

Verse 67

कृत्वा कुशमयीं पत्नीं मठे ये गृहमेधिनः । भैक्षवृत्तिरताः शुद्धा मठरास्ते तु साधकाः

मठे निवसन्तो ये गृहमेधिनः कुशमयीं पत्नीं कृत्वा भैक्षवृत्तिरताः शुद्धाश्च—ते ‘मठराः’ साधकाः कथ्यन्ते।

Verse 68

ग्रासमात्रसमानाभिर्गुटिकाभिरथाष्टभिः । कन्दमूलफलोत्थाभिर्गुटिकास्ते द्विजातयः

ग्रासमात्रसमाना अष्टौ गुटिकाः कन्दमूलफलोत्थाः ये भुञ्जते द्विजातयः—ते ‘गुटिकाः’ इति कीर्तिताः।

Verse 69

स्वदेहदण्डनैर्युक्ता रात्रौ वीरासने स्थिताः । दंडिनस्ते समाख्याताः सर्वमेतत्तवोदितम्

स्वदेहदण्डनयुक्ता रात्रौ वीरासने स्थिताः; ते ‘दण्डिनः’ इति समाख्याताः—सर्वमेतत्तवोदितम्।

Verse 70

सामान्योऽपि विशेषश्च वृत्तिनो गृहिणोऽपि वा । तेषां भेदो मया ख्याताः सम्यक्क्षेत्रनिवासिनाम्

सामान्याः केचन विशेषाश्च, वृत्त्या भिक्षवो गृहिणोऽपि वा—सम्यक् क्षेत्रनिवासिनां तेषां भेदान् मया यथावत् प्रकाशिताः।

Verse 71

एवमादिधर्मयुक्ताः प्रभासक्षेत्रवासिनः । तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः

एवं आदिधर्मयुक्ताः प्रभासक्षेत्रवासिनः; तैः पूज्यो भगवान् देवो बालरूपी पितामहः।

Verse 72

महापातकिनो ये तु ये तु विप्रैर्बहिष्कृताः । न च ते संस्पृशेयुर्वै ब्रह्माणं बालरूपिणम्

महापातकिनो ये तु, ये च विप्रैर्बहिष्कृताः; ते वै न संस्पृशेयुः ब्रह्माणं बालरूपिणम्।

Verse 73

ब्रह्मचारी सदा दांतो जितक्रोधो जितेंद्रियः । एवं ते ब्राह्मणाः ख्याताः क्षेत्रमध्यनिवासिनः

ब्रह्मचारी सदा दान्तो जितक्रोधो जितेन्द्रियः; एवं ते ब्राह्मणाः ख्याताः क्षेत्रमध्यनिवासिनः।

Verse 74

तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः । ये वेदाध्ययने युक्तास्तैः प्रपूज्यः पितामहः

तैः पूज्यो भगवान् देवो बालरूपी पितामहः; ये वेदाध्ययने युक्ताः तैः प्रपूज्यः पितामहः।

Verse 106

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां ब्राह्मणप्रशंसा वर्णनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्राप्रसङ्गे ब्राह्मणप्रशंसावर्णनं नाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः समाप्तः।