Adhyaya 32
Prabhasa KhandaDvaraka MahatmyaAdhyaya 32

Adhyaya 32

अध्यायेऽस्मिन् नारदः हरिप्रियां द्वारकां प्रति तस्याः परमपावनत्वं क्रमशः प्रकाशयति। प्रयागः पुष्करं गौतमी भागीरथी-गङ्गा नर्मदा यमुना सरस्वती सिन्धुश्च, वाराणसी कुरुक्षेत्रं मथुरा अयोध्या च, मेरुः कैलासो हिमालयो विन्ध्यश्च—एते सर्वे तीर्थ-क्षेत्र-नदी-वन-गिरयः द्वारकां प्रति आगत्य तस्याः पादयोः प्रणमन्ति इति दृश्यते। ततः दिव्यवाद्य-जयघोषाः प्रवर्तन्ते, ब्रह्मा महेशः भवानीसहितः इन्द्रादयः देवाः ऋषिगणाश्च समागत्य द्वारकां स्वर्गादपि श्रेष्ठां स्तुवन्ति; चक्रतीर्थं चक्राङ्कित-शिलां च विशेषतः प्रशंसन्ति। ब्रह्मा महेशश्च श्रीकृष्णस्य दर्शनं याचेताम्; द्वारका तौ द्वारकेश्वरं नयति। गोमती-समुद्रस्नानं, पञ्चामृताभिषेक-प्रायाः क्रियाः, तुलसी-धूप-दीप-नैवेद्योपहाराः, गीत-नृत्य-वाद्यसमारम्भश्च सम्यगनुष्ठीयते; तेन भगवान् तुष्टः सन् वरं ददाति—स्वपादेषु स्थिरां स्नेहयुक्तां भक्तिं। अन्ते ब्रह्मणा ईशानेन च स्वयं द्वारकायाः राजाभिषेकवत् अभिषेकः क्रियते; विष्णुपार्षदाः (विश्‍वक्सेनः सुनन्दश्च) प्रादुर्भवन्ति। यः सम्यगर्चनं करोति तस्य द्वारकागमनाभिलाषः जायते—इति दैवीकृपाया लक्षणं प्रतिपाद्यते।

Shlokas

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । नारदस्त्वग्रतो गत्वा प्रणम्याथ हरिप्रियाम् । उवाच ललितां वाचं हर्षयन्द्वारकां पुरीम्

प्रह्लाद उवाच—नारदः प्रथमं पुरतः गत्वा हरिप्रियां प्रणम्य, ललितया मधुरया वाचा द्वारकापुरीं हर्षयामास।

Verse 2

श्रीनारद उवाच । पश्यपश्य महाभागे सर्वे प्राप्ताः सुशोभने । तीर्थक्षेत्राणि देवाश्च ऋषयश्चैव कृत्स्नशः

श्रीनारद उवाच—पश्य पश्य महाभागे सुशोभने; सर्वे समागताः—तीर्थक्षेत्राणि देवाश्च ऋषयश्च कृत्स्नशः।

Verse 3

पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह । द्वारके तव पादाब्जे लुण्ठंते श्रद्धयाद्भुतम्

पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह; द्वारके, तव पादाब्जे श्रद्धयाद्भुतं लुण्ठन्ते नमन्ते च।

Verse 4

इदं तु पुष्करं तीर्थं नमति श्रद्धया शुभे । इयं तु गौतमी पुण्या सर्वतीर्थसमाश्रया

इदं तु पुष्करं तीर्थं श्रद्धया नमति शुभे; इयं तु गौतमी पुण्या सर्वतीर्थसमाश्रया।

Verse 5

सिंहस्थे च गुरौ भद्रे संप्राप्ता सौभगं महत् । किन्तु दुर्जनसंसर्गाद्दग्धा पापाग्निना भृशम्

सिंहस्थे गुरौ भद्रे सा महत्सौभाग्यं समवाप; किन्तु दुर्जनसंसर्गात् पापाग्निना भृशं दग्धा।

Verse 6

तत्रोपायमभिज्ञाय ऋषीणां शृण्वतां तदा । श्रुत्वा कर्णे महच्छब्दं संप्राप्तेयं तवांतिकम्

तत्रोपायं सम्यगवगम्य ऋषीणां शृण्वतां तदा । कर्णे महाशब्दं श्रुत्वा सा तव सन्निधिमाययौ ॥

Verse 7

नमस्करोति देवि त्वां द्वारके गौतमी शुभा । पश्यपश्य महापुण्या इयं भागीरथी शुभा

नमस्करोति देवि त्वां द्वारके गौतमी शुभा । पश्य पश्य महापुण्या इयं भागीरथी शुभा ॥

Verse 8

नमस्करोति ते पादौ संहृष्टा च पुनःपुनः । पश्येमां नर्मदां रम्यां प्रणतां तव पादयोः

नमस्करोति ते पादौ संहृष्टा च पुनःपुनः । पश्येमां नर्मदां रम्यां प्रणतां तव पादयोः ॥

Verse 9

यमुना चन्द्रभागेयमियं प्राचीसरस्वती । सरयूर्गंडकी प्राप्ता गोमती पूर्ववाहिनी

यमुना चन्द्रभागेयमियं प्राचीसरस्वती । सरयूर्गण्डकी प्राप्ता गोमती पूर्ववाहिनी ॥

Verse 10

शोणः सिन्धुनदी चैता अन्याश्च सरितां वराः । कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः

शोणः सिन्धुनदी चैता अन्याश्च सरितां वराः । कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेरीप्रमुखाः सरिद्वराः ॥

Verse 11

सीताचक्षुर्नदी भद्रा नमंत्येताः पदांबुजम् । द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः

सीता चक्षुर्नदी भद्रा नमन्त्येताः पदाम्बुजम् । द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः ॥

Verse 12

मन्दाकिनी महापुण्या भोगवत्यादिसंयुता । पश्याश्चर्यमिदं भद्रे वाराणसी विमुक्तिदा

मन्दाकिनी महापुण्या भोगवत्यादिसंयुता । पश्याश्चर्यमिदं भद्रे वाराणसी विमुक्तिदा ॥

Verse 13

भक्त्या ते च पदांभोजं शिरस्याधाय वर्तते । कुरुक्षेत्रं महापुण्यं नमति त्वामहर्निशम्

भक्त्या ते च पदाम्भोजं शिरस्याधाय वर्तते । कुरुक्षेत्रं महापुण्यं नमति त्वामहर्निशम् ॥

Verse 14

द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः । अयोध्याऽवंतिकामायास्ता नमंति पदांबुजम्

द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः । अयोध्याऽवन्तिकामायास्ता नमन्ति पदाम्बुजम् ॥

Verse 15

कांची गया विशाला च विरजा लुठति क्षितौ । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पतितं तव पादयोः । विराजते प्रभासं च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम्

काञ्ची गया विशाला च विरजा लुठति क्षितौ । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पतितं तव पादयोः । विराजते प्रभासं च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम् ॥

Verse 16

भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि । द्वारके प्रणमंति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि । द्वारके प्रणमन्ति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः ॥

Verse 17

पश्येमान्सागरान्सप्त पतितस्तांब पादयोः । पश्यारण्यानि सर्वाणि नैमिषं प्रणतं पुरः

पश्येमान् सागरान् सप्त पतितास्तांबपादयोः । पश्यारण्यानि सर्वाणि नैमिषं प्रणतं पुरः ॥

Verse 18

धनुष्कं च दशारण्यं दंडकारण्यमर्बुदम् । नारायणाश्रमं पश्य द्वारके प्रणतं तथा

धनुष्कं च दशारण्यं दण्डकारण्यमर्बुदम् । नारायणाश्रमं पश्य द्वारके प्रणतं तथा ॥

Verse 19

अयं मेरुश्च कैलासो मन्दराद्याः सहस्रशः । हिमाद्रिर्विंध्यशैलश्च श्रीशैलाद्याः प्रहर्षिताः । एते ह्यृषिगणाः सर्वे नमंतिस्म पुनःपुनः

अयं मेरुश्च कैलासो मन्दराद्याः सहस्रशः । हिमाद्रिर्विंध्यशैलश्च श्रीशैलाद्याः प्रहर्षिताः । एते ह्यृषिगणाः सर्वे नमन्तिस्म पुनःपुनः ॥

Verse 20

गंगाद्याः सागराः शैला नृत्यंति पुरतस्तव । ऋषिदेवगणाः सर्वे सर्वे गर्जंति नामभिः

गङ्गाद्याः सरितः सागराः शैलाः नृत्यन्ति पुरतस्तव । ऋषिदेवगणाः सर्वे सर्वे गर्जन्ति नामभिः ॥

Verse 21

श्रीप्रह्लाद उवाच । इत्येवं वदतस्तस्य द्वारका हृष्टमानसा । नृत्यतो मुदितान्वीक्ष्य सर्वान्प्रेम्णाभिनंद्य च । उवाच ललिता वाचं गौतमीं स्पृश्य पाणिना

श्रीप्रह्लाद उवाच—एवं वदति तस्मिन् द्वारका हृष्टमानसा बभूव। नृत्यतो मुदितान् सर्वान् दृष्ट्वा प्रेम्णाभिनन्द्य, गौतमीं पाणिना स्पृष्ट्वा ललितां वाचमुवाच।

Verse 22

भागीरथीप्रयागादीन्क्षेत्रादीनथ सर्वशः । द्वारका मधुरालापैः सर्वानानंदयत्तदा

भागीरथीं प्रयागादीन् क्षेत्राणि चान्यानि सर्वशः। द्वारका मधुरालापैः सर्वान् तदा आनन्दयामास।

Verse 23

अथाश्चर्यमभूत्तत्र सर्वानंदविवर्द्धनम् । अथ तावत्तदाऽकाशे गीतवाद्यजयस्वनाः

अथ तत्र सर्वानन्दविवर्धनम् आश्चर्यमभवत्। तावत्तदा आकाशे गीतवाद्यजयस्वनाः समुत्थिताः।

Verse 24

गर्जनानि सुपुण्यानि हरिशब्दैः पृथक्पृथक् । अपश्यन्वै तदा सर्वे ब्रह्माद्या देवनायकाः

गर्जनानि च सुपुण्यानि हरिशब्दैः पृथक्पृथक्। तदा सर्वे ब्रह्माद्या देवनायकाः तदद्भुतम् अपश्यन्।

Verse 25

महेशः स्वगणैः सार्द्धं भवान्या समदृश्यत । इन्द्रस्तु त्रिदशैः सार्द्धं यक्षगन्धर्वकिन्नरैः

महेशः स्वगणैः सार्धं भवान्या सह समदृश्यत। इन्द्रोऽपि त्रिदशैः सार्धं यक्षगन्धर्वकिन्नरैः सह प्रादुरभवत्।

Verse 26

मरुद्भिर्लोकपालैश्चा नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । सिद्धविद्याधराः सर्वे वस्वादित्याश्च सग्रहाः

मरुद्भिः सह लोकपालैश्च सर्वे प्रहृष्टाः नृत्यमानाः; सिद्धा विद्याधराश्च सर्वे वसवोऽदित्याश्च सगणाः समागताः।

Verse 27

भृग्वाद्याः सनकाद्याश्च नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । ब्रह्माणं च नमस्कृत्य सप्तस्वर्गस्थिताः सुराः

भृग्वाद्याः सनकाद्याश्च प्रहृष्टा नृत्यमानाः; ब्रह्माणं नमस्कृत्य सप्तस्वर्गस्थिताः सुराः अपि प्रणेमुः।

Verse 28

ऊचुस्ते द्वारकां दृष्ट्वा ब्रह्मेशानादयस्तदा । हर्षविह्वलितात्मानो वीक्ष्याऽन्योन्यं च विस्मिताः

द्वारकां दृष्ट्वा तदा ब्रह्मेशानादयः ऊचुः; हर्षविह्वलितात्मानः परस्परं वीक्ष्य विस्मिताः।

Verse 29

देवा ऊचुः । सेयं वै द्वारका देवी वहते यत्र गोमती । यत्राऽस्ते भगवान्कृष्णः सेयं पुण्या विराजते

देवा ऊचुः—एषा वै द्वारका देवी यत्र गोमती वहति; यत्र भगवान् कृष्णः आस्ते, सा एषा पुण्या विराजते।

Verse 30

सर्वक्षेत्रोत्तमा या च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । स्वर्गादप्यधिका भूमौ द्वारकेयं प्रकाशते

या सर्वक्षेत्रोत्तमा च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा; सा द्वारका भूमौ स्वर्गादप्यधिका प्रकाशते।

Verse 31

एतद्वै चक्रतीर्थं च यच्छिला चक्र चिह्निता । मुक्तिदा पापिनां लोके म्लेच्छदेशेऽपि पूजिता

एतदेव चक्रतीर्थं यत्र शिला चक्रचिह्निता। लोके पापिनामपि मुक्तिदा, म्लेच्छदेशेष्वपि पूजिता॥

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मादीनागतान्दृष्ट्वा विस्मिता नारदादयः । क्षेत्राणि तीर्थमुख्यानि विस्मितानि सरिद्वराः । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाः सर्वाणि सर्वशः

प्रह्लाद उवाच। ब्रह्मादीनागतान् दृष्ट्वा विस्मिता नारदादयः। क्षेत्राणि तीर्थमुख्यानि सरिद्वराश्च विस्मिताः। प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाः सर्वाणि सर्वशः॥

Verse 33

ब्रह्मादीनां च तीर्थानां दृष्ट्वा यात्रां मनोहराम् । द्वारकां प्रति विप्रेन्द्रा विस्मिता द्वारकौकसः

ब्रह्मादीनां च तीर्थानां दृष्ट्वा यात्रां मनोहराम्। द्वारकां प्रति विप्रेन्द्रा विस्मिता द्वारकौकसः॥

Verse 34

दृष्ट्वा देवगणाः सर्वे द्वारकां प्रति मंदिरे । गीतवाद्यादि निर्घोषैर्नृत्यमानाः प्रहर्षिताः

दृष्ट्वा देवगणाः सर्वे द्वारकां प्रति मन्दिरे। गीतवाद्यादिनिर्घोषैर्नृत्यमानाः प्रहर्षिताः॥

Verse 35

वदन्तो जयशब्दांश्च सेयं कृष्णप्रियेति च । दृष्ट्वा ब्रह्ममहेशानौ द्वारकां प्रीतमानसौ

जयशब्दान् वदन्तश्च ‘सेयं कृष्णप्रिया’ इति। दृष्ट्वा ब्रह्ममहेशानौ द्वारकां प्रीतमानसौ॥

Verse 36

त्यक्त्वा च वाहने श्रेष्ठे दण्डवत्पतितौ भुवि । ऊचतुश्च तदा देवौ द्वारकां प्रति हर्षितौ

श्रेष्ठे वाहने त्यक्त्वा देवौ दण्डवत् भुवि पेततुः । ततः हर्षसमायुक्तौ द्वारकां प्रति ऊचतुः ॥

Verse 37

श्रेष्ठा त्वमम्ब सर्वेभ्योऽस्मदादिभ्योऽपि सर्वतः । यतस्त्वां न त्यजेत्साक्षाद्भगवान्विष्णुरव्ययः

अम्ब त्वं सर्वतः श्रेष्ठा सर्वेभ्योऽस्मदादिभ्यः । यतस्त्वां न त्यजेत् साक्षाद् भगवान् विष्णुरव्ययः ॥

Verse 38

अतो दर्शय देवेशं कृष्णं कंसविनाशनम् । यद्दर्शनान्महासिद्धिः सर्वेषां च भविष्यति

अतः दर्शय नः देवेशं कृष्णं कंसविनाशनम् । यद्दर्शनात् महासिद्धिः सर्वेषां सम्प्रजायते ॥

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा प्रययौ देवी तीर्थक्षेत्रादिसंयुता । ब्रह्मेशानौ पुरस्कृत्य हृष्टौ दृष्ट्वा महोत्सवान्

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा देवी प्रययौ तीर्थक्षेत्रादिसंयुता । ब्रह्मेशानौ पुरस्कृत्य हृष्टा दृष्ट्वा महोत्सवान् ॥

Verse 40

गीतवाद्यपताकैश्च दिव्योपायनपाणिभिः । प्राप्योवाच ततो देवान्द्वारका हर्षविह्वला

गीतवाद्यपताकाभिः दिव्योपायनपाणिभिः । द्वारका हर्षविह्वला प्राप्य देवान् ततोऽब्रवीत् ॥

Verse 41

पश्यतां पश्यतां देवाः सोऽयं वै द्वारकेश्वरः । प्राप्य संदर्शनं यस्य मुक्तानां यत्फलं भवेत् । न विद्यते सहस्रेषु ब्रह्मांडेषु च यत्फलम्

पश्यत पश्यत देवाः—एष एव द्वारकेश्वरः। यस्य साक्षाद्दर्शनप्राप्त्या मुक्तानां यत्फलं भवेत्, तादृशं फलं सहस्रेषु ब्रह्माण्डेष्वपि न विद्यते।

Verse 42

ततो देवगणाः सर्वे क्षेत्रतीर्थादिसंयुताः । पश्चिमाभिमुखं दृष्ट्वा कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे प्रहृष्टाः समुपागताः

ततः सर्वे देवगणाः क्षेत्रतीर्थादिसंयुताः। पश्चिमाभिमुखं कृष्णं क्लेशविनाशनं दृष्ट्वा, प्रहृष्टाः समुपागत्य युगपत् सर्वे प्रणेमुः।

Verse 43

गीतवाद्यप्रघोषैश्च नृत्यमानाः समंततः । जयशब्दं नमःशब्दं गर्जंतो हरिनामभिः

गीतवाद्यप्रघोषैश्च समन्ततः नृत्यमानाः। जयशब्दं नमःशब्दं च गर्जन्तो हरिनामभिः।

Verse 44

ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि । दृष्ट्वा कृष्णं प्रणेमुस्ते भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि। कृष्णं दृष्ट्वा ते भक्त्या प्रणेमुः, उत्थाय पुनःपुनः।

Verse 45

प्रयागादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । ऋषयो देवगंधर्वाः शुकाद्याः सनकादयः । वीक्ष्य वक्त्रं महाविष्णोः प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः

प्रयागादीनि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितोऽमलाः। ऋषयो देवगन्धर्वाः शुकाद्याः सनकादयः। महाविष्णोर्वक्त्रं वीक्ष्य, मुहुर्मुहुः प्रणेमुः।

Verse 46

कृष्णकृष्णेति कृष्णेति जय कृष्णेति वादिनः । स्नात्वा तु गोमतीनीरे तीरे चैव महोदधेः । कमलासनः संहृष्टः श्रीमत्कृष्णमपूजयत्

“कृष्ण कृष्ण” इति “जय कृष्ण” इति च वदन्तः प्रचक्रामुः। कमलासनः ब्रह्मा गोमतीतीरे महोदधितीरे च स्नात्वा संहृष्टः श्रीमत्कृष्णमपूजयत्।

Verse 47

स्वर्धेनुपयसा स्नाप्य दिव्यैश्चा मृतपंचकैः । भवश्चाथ भवानी च पूजयामास भक्तितः

स्वर्धेनोः पयसा दिव्यैश्च पञ्चामृतैः स्नापयित्वा, भवो भवानी च ततः भक्त्या तं प्रभुं पूजयामासतुः।

Verse 48

इन्द्रो देवगणाः सर्वे योगिनः सनकादयः । ऋषयो नारदाद्याश्च गंगाद्याश्च सरिद्वराः

इन्द्रो देवगणाः सर्वे योगिनः सनकादयः। ऋषयो नारदाद्याश्च गङ्गाद्याश्च सरिद्वराः समागमन्।

Verse 49

अमूल्याभरणैर्भक्त्या महारत्नविनिर्मितैः । दिव्यैर्माल्यैरनेकैश्च नन्दनादिसमुद्भवैः

अमूल्यैर्भक्त्या महारत्नविनिर्मितैराभरणैः, नन्दनादिसमुद्भवैश्चानेकैर्दिव्यैर्माल्यैः समर्पयामासुः।

Verse 50

प्रियया श्रीतुलस्या वै श्रीमत्कृष्णमपूजयन् । धूपैर्नीराजनैर्दिव्यैः कर्पूरैश्च पृथक्पृथक्

प्रियया श्रीतुलस्या सह श्रीमत्कृष्णमपूजयन्। धूपैर्नीराजनैर्दिव्यैः कर्पूरैश्च पृथक्पृथक् समर्पयामासुः।

Verse 51

नैवेद्यैर्विविधैः पुष्पैर्दिव्यैः कर्पूरवासितैः । सकर्पूरैश्च तांबूलैः प्रियैश्चोपायनैस्तथा

नानाविधैर्नैवेद्यैर्दिव्यैः कर्पूरवासितैः पुष्पैः, सकर्पूरैस्ताम्बूलैः प्रियैश्चोपायनैस्तथा तं समर्चयन्।

Verse 52

महामांगलिकैः सर्वैः सुदिव्यैर्मंगलाऽर्तिकैः । संपूज्यैवं महाविष्णुं कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रहृष्टा ननृतुः सर्वे गीतवाद्यप्रहर्षिताः

एवं सर्वैर्महामाङ्गलिकैः सुदिव्यैर्मङ्गलार्तिकैश्च महाविष्णुं कृष्णं क्लेशविनाशनं सम्यक् संपूज्य, गीतवाद्यप्रहर्षिताः सर्वे प्रहृष्टा ननृतुः।

Verse 53

पुरतः कृष्णदेवस्य ह्यप्सरोभिः समन्विताः । ब्रह्मा च ब्रह्मपुत्राश्च ततः सेन्द्रा मरुद्गणाः

कृष्णदेवस्य पुरतः अप्सरोभिः समन्विताः ब्रह्मा च ब्रह्मपुत्राश्च स्थिताः; ततः सेन्द्रा मरुद्गणाश्च समाययुः।

Verse 54

ब्रह्मादीन्नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान्कमलेक्षणः । वारयामास हस्तेन प्रीतः प्राह सुरान्विभुः

ब्रह्मादीन् नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान् कमलेक्षणः प्रीतः हस्तेन वारयामास; ततः सुरान् प्रति विभुः प्राह।

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । भोभो ब्रह्मन्महेशान हे भवानि महेश्वरि । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि नारदः सनकादयः । प्रीतोऽहं भवता सम्यक्सर्वान्कामानवाप्स्यथ

श्रीभगवानुवाच— भो भो ब्रह्मन् महेशान, हे भवानि महेश्वरि। क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि, नारदः सनकादयः। भवद्भिः सम्यक् प्रीतोऽहं; सर्वान् कामानवाप्स्यथ॥

Verse 56

प्रह्लाद उवाच । तदाभिलषितांल्लब्ध्वा स र्वान्कामवरानथ । भक्त्या परमया श्रीमत्कृष्णं प्रोचुः प्रहर्षिताः

प्रह्लाद उवाच—तदाभिलषितान् सर्वान् कामवरान् लब्ध्वा ते परमानया भक्त्या परिपूर्णाः प्रहर्षिताः श्रीमत्कृष्णं प्रोचुः।

Verse 57

देवा ऊचुः । प्राप्तः कामवरोऽस्माभिः सर्वतः कृपया विभो । सप्रेमा त्वत्पदांभोजे भक्तिर्भव्याऽनपायिनी

देवा ऊचुः—विभो, सर्वतः कृपया अस्माभिः कामवरोऽयं प्राप्तः। त्वत्पदाम्भोजे सप्रेमा भव्याऽनपायिनी भक्तिरस्मासु भवतु।

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तथैव पूजयामासू रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम् । अथ ब्रह्ममहेशानौ सर्वेषां शृण्व तामिदम्

प्रह्लाद उवाच—तथैव ते रुक्मिणीं कृष्णवल्लभां पूजयामासुः। अथ ब्रह्ममहेशानौ सर्वेषां सन्निधौ इदं वचनं प्रोचतुः—शृणुत।

Verse 59

श्रद्धया परया युक्तौ द्वारकां प्रत्यवोचतुः । त्वं देवि सर्वतीर्थानां क्षेत्राणामुत्तमोत्तमा

श्रद्धया परया युक्तौ तौ द्वारकां प्रत्यवोचताम्—देवि, सर्वतीर्थक्षेत्राणां मध्ये त्वम् उत्तमोत्तमा।

Verse 60

पर्वतानां यथा मेरुः सिन्धूनां सागरो यथा । प्राणो यथा शरीराणामिन्द्रियाणां तु वै मनः

यथा पर्वतेषु मेरुः, यथा सिन्धुषु सागरः; यथा शरीराणां प्राणः, तथा इन्द्रियाणां वै मनः।

Verse 61

तेजस्विनां यथा वह्निस्तत्त्वानां चैत्त्य ईज्यते । यथा ग्रहर्क्षताराणां सोमो वै ज्योतिषां धुवम् । एषां प्रकाशपुंजानां यथा सूर्य्यः प्रकाशते

तेजस्विनां यथा वह्निः प्रधानः, तत्त्वानां च यथा चैत्यं पूज्यते। यथा ग्रहर्क्षताराणां मध्ये सोमो ज्योतिषां ध्रुवं, तथा एषां प्रकाशपुञ्जानां मध्ये सूर्यः प्रकाशते॥

Verse 62

यथा नः सर्वदेवानां महाविष्णुरयं महान् । तथैव सर्वतीर्थानां पूज्येयं द्वारका शुभा

यथा नः सर्वदेवानां मध्ये महान् महाविष्णुरयं परः, तथैव सर्वतीर्थानां मध्ये शुभा द्वारका पूज्येयं॥

Verse 63

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवानां क्षेत्रादीनां च सत्तमाः । आधिपत्ये सुरेशानौ द्वारकामभिषेचतुः

प्रह्लाद उवाच— इत्युक्त्वा सर्वदेवानां क्षेत्रादीनां च सत्तमाः। आधिपत्ये सुरेशानौ द्वारकामभिषेचतुः॥

Verse 64

ब्रह्मेशानौ तथा देवाः प्रजेशा ऋषयोऽमलाः । तीर्थानां क्षेत्रराजानां महाराजत्वकारणम्

ब्रह्मेशानौ तथा देवाः प्रजेशा ऋषयोऽमलाः। तीर्थानां क्षेत्रराजानां महाराजत्वकारणम्॥

Verse 65

चक्रुर्महाभिषेकं तु द्वारकायाः प्रहर्षिताः । वादयन्तो विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे

चक्रुर्महाभिषेकं तु द्वारकायाः प्रहर्षिताः। वादयन्तो विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे॥

Verse 66

दिव्यैः पञ्चामृतैस्तोयैः सर्वतीर्थसमुद्भवैः । पुण्यैश्चाकाशगंगाया दिग्गजानां करोद्धृतैः

दिव्यैः पञ्चामृततोयैः सर्वतीर्थसमुद्भवैः, पुण्यैश्चाकाशगङ्गाजलैर्दिग्गजानां करोत्थितैः।

Verse 67

अथ वासांसि दिव्यानि दत्त्वा चाऽचमनं तथा । चर्चितां चन्दनैर्दिव्यैर्दिव्याभरणभूषिताम्

अथ दिव्यानि वासांसि दत्त्वा चाचमनं तथा, दिव्यचन्दनचर्चितां दिव्याभरणभूषिताम्।

Verse 68

पूजां च चक्रिरे पुष्पैश्चंदनादिसमुद्भवैः । तदा जाता महादिव्या पुरुषाः पार्षदा हरेः

पुष्पैश्चन्दनादिसम्भूतैः पूजां च चक्रिरे तदा; जाता महादिव्याः पुरुषाः पार्षदा हरेः।

Verse 69

विष्वक्सेनसुनंदाद्या द्योतयन्तो दिशो दश । जयशब्दं नमःशब्दं वदंतः पुष्पवर्षिणः

विष्वक्सेनसुनन्दाद्या द्योतयन्तो दिशो दश, जयशब्दं नमःशब्दं वदन्तः पुष्पवर्षिणः।

Verse 70

गीतवादित्रघोषेण नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । किरीटकुण्डलैर्हारैर्वैजयंत्या विभूषिताः

गीतवादित्रघोषेण नृत्यमानाः प्रहर्षिताः, किरीटकुण्डलैर्हारैर्वैजयन्त्या विभूषिताः।

Verse 71

श्यामाश्चतुर्भुजाः पीतवस्त्रमाल्यैर्विभूषिताः । स्वप्रभा दीप्यमानौ ते दृष्ट्वा ब्रह्ममहेश्वरौ

श्यामवर्णौ चतुर्भुजौ पीतवस्त्रमाल्यैर्विभूषितौ । स्वप्रभया दीप्यमानौ तौ दृष्ट्वा ब्रह्ममहेश्वरौ विस्मयं जग्मतुः ॥

Verse 72

नारदं सनकादींश्च महाभागवतानृषीन् । तेऽपि तानपि संहृष्टाः प्रहर्षागतसंभ्रमाः

नारदः सनकाद्याश्च महाभागवता ऋषयः । तेऽपि तान् दृष्ट्वा संहृष्टाः प्रहर्षोत्थसंभ्रमाः ॥

Verse 73

ववंदिरे ततो ऽन्योऽन्यं हृष्टा आलिंगनादिभिः । ऋषयोऽन्ये च देवाश्च प्रणेमुर्विष्णुपार्षदान्

ववन्दिरे ततोऽन्योन्यं हृष्टा आलिङ्गनादिभिः । ऋषयोऽन्ये च देवाश्च प्रणेमुर्विष्णुपार्षदान् ॥

Verse 74

अथ ते समुपागम्य द्वारकां विष्णुपार्षदाः । नत्वाऽथ द्वारकानाथं द्वारकां वै तथैव च

अथ ते समुपागम्य द्वारकां विष्णुपार्षदाः । नत्वाऽथ द्वारकानाथं द्वारकां वै तथैव च ॥

Verse 75

संपूज्य श्रद्धया भक्त्या निःश्रेयसवनोद्भवैः । कुसुमैर्विविधैर्दिव्यैस्तुलस्या तद्वनोत्थया

संपूज्य श्रद्धया भक्त्या निःश्रेयसवनोद्भवैः । कुसुमैर्विविधैर्दिव्यैस्तुलस्या तद्वनोत्थया ॥

Verse 76

तदुत्पन्नैः फलैर्दिव्यैर्धूपैर्नीराजनैः प्रभुम् । विविधैश्चान्नतांबूलैर्दत्त्वा कृष्णमतोषयन्

तत्रोत्पन्नैर्दिव्यफलैर्धूपैर्नीराजनैश्च प्रभुं विविधैश्चान्नताम्बूलैर्दत्त्वा श्रीकृष्णं तुष्टिमानयन्।

Verse 77

क्षेत्रतीर्थादिराजानां महाराजस्त्वमीश्वरि । इति सर्वे वदन्तस्तु द्वारकां च ववंदिरे

क्षेत्रतीर्थादिराजानां महाराजस्त्वमीश्वरि—इति सर्वे वदन्तो द्वारकां च प्रणेमिरे।

Verse 78

एतस्मिन्नंतरे विप्रा देवदुन्दुभिनिस्वनाः । अश्रूयंत महाशब्दा अभवन्पुष्पवृष्टयः

एतस्मिन्नन्तरे विप्रा देवदुन्दुभिनिस्वना अश्रूयन्त; महाशब्दा अभवन्, पुष्पवृष्टयश्च पपातुः।

Verse 79

अथाऽसीन्महदाश्चर्य्यं शृण्वन्तु ऋषिसत्तमाः । कुरुक्षेत्रं प्रयागं च सव्यदक्षिणपार्श्वयोः

अथासीन्महदाश्चर्यं शृण्वन्तु ऋषिसत्तमाः; कुरुक्षेत्रं प्रयागं च सव्यदक्षिणपार्श्वयोः प्रादुरभूताम्।

Verse 80

स्थित्वा जगृहतुर्द्दिव्ये श्वेतच्छत्रे मनोहरे । द्वारकायस्तथा शुभ्रे चामरव्यजने शुभे

स्थित्वा जगृहतुर्दिव्ये मनोहरॆ श्वेतच्छत्रे; द्वारकायै तथा शुभ्रे शुभे चामरव्यजने अपि।

Verse 81

अयोध्या मथुरा माया वाराणसी जयस्वनैः । स्तुवंत्यन्यास्तथान्यानि सर्वक्षेत्राणि सर्वशः

अयोध्या मथुरा माया वाराणसी जयस्वनैः । स्तुवन्त्यः साṃ तथा अन्यानि सर्वक्षेत्राणि सर्वशः ॥

Verse 82

तीर्थानि सरितः सर्वा द्वारकाया मुखांबुजम् । पश्यतः परमानंदं लेभिरे देवमानवाः

तीर्थानि सरितः सर्वा द्वारकाया मुखाम्बुजम् । पश्यन्तः परमानन्दं लेभिरे देवमानवाः ॥

Verse 83

आहुश्च पार्षदा विष्णोर्धन्यान्येतानि सर्वशः । दृष्ट्वा तु द्वारकां पुण्यां सर्वलोकैकमण्डनाम्

आहुः च पार्षदा विष्णोः धन्यान्येतानि सर्वशः । दृष्ट्वा तु द्वारकां पुण्यां सर्वलोकैकमण्डनाम् ॥

Verse 84

वेदयज्ञतपोजाप्यैः सम्यगाराधितो हरिः । प्रसीदेद्यस्य तस्य स्याद्द्वारकागमने मतिः

वेदयज्ञतपोजाप्यैः सम्यगाराधितो हरिः । प्रसीदेद्यस्य तस्य स्याद् द्वारकागमने मतिः ॥