Adhyaya 27

Verse 1

ईश्वर उवाच । स्थित्वा द्वादशिजागरे क्रतु समे दुःखापहे पुण्यदे रम्यं भागवतं शृणोति पुरुषः कृत्वा हरेः पूजनम् । पुण्यं वाजिमखस्य कोटिगुणितं संप्राप्य भक्तोत्तमश्छित्त्वा पाशसमूह पक्षनिचयं प्राप्नोति कृष्णालयम्

ईश्वर उवाच—द्वादश्यां जागरं कृत्वा, क्रतुसमं दुःखापहं पुण्यदं च; हरेः पूजनानन्तरं रम्यं भागवतं शृण्वन् भक्तोत्तमः अश्वमेधपुण्यं कोटिगुणितं प्राप्य, पाशसमूहं छित्त्वा कृष्णालयं प्राप्नोति।

Verse 2

हत्यापापसमूहकोटिनिचयैर्गुर्वंगनाकोटिभिःस्तेयैर्लक्षगुणैर्गुरोर्वधकरैः संवेष्टितो यद्यपि । श्रुत्वा भागवतं छिनत्ति सकलं कृत्वा हरेर्जागरं मुक्तिं याति नरेन्द्र निर्मलवपुर्भित्त्वा रवेर्मंडलम्

नरेन्द्र, हत्यापापकोटिनिचयैः, गुरुपत्नीगमनकोटिभिः, लक्षगुणितैः स्तेयैः, गुरोर्वधकर्मणा च संवेष्टितोऽपि; सम्पूर्णं भागवतं श्रुत्वा हरेर्जागरं कृत्वा तत्सकलं छिनत्ति, निर्मलवपुः सन् रवेर्मण्डलं भित्त्वा मुक्तिं याति।

Verse 3

एकादशी द्वादशिसंप्रविष्टा कृता नभस्ये श्रवणेन युक्ता । विशेषतः सोमसुतेन संगमे करोति मुक्तिं प्रपितामहानाम्

एकादशीव्रतं द्वादश्यां प्रविष्टं यदा क्रियते, नभस्ये मासि श्रवणनक्षत्रयुक्तं च; विशेषतः सोमसुतसंगमस्थले तत् प्रपितामहानामपि मोक्षं करोति।

Verse 4

यद्दीयते द्वादशिवासरे शुभे विष्णुं समुद्दिश्य तथा पितॄणाम् । पर्य्याप्तमिष्ठैः क्रतुतीर्थदानैर्भक्त्या प्रदत्तं खलु मेरुतुल्यम्

द्वादशीवासरे शुभे विष्णुं पितॄंश्च समुद्दिश्य यद्दीयते, तत् भक्त्या प्रदत्तं क्रतुतीर्थदानादिफलैः पर्य्याप्तमपि मेरुतुल्यं पुण्यं भवति।

Verse 5

महानदीं प्राप्य दिनं च विष्णोस्तोयांजलिं यस्तुपितॄन्ददाति । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं यच्छन्ति कामान्पितरः सुतृप्ताः

महानदीं प्राप्य विष्णोर्दिने यः पितॄन् तोयाञ्जलिं ददाति, तेन श्राद्धं सहस्रसंवत्सरसमं कृतं भवति; सुतृप्ताः पितरः कामान् ददति।

Verse 6

शरणागतानां परिपालनेन ह्यन्नप्रदानेन शृणुष्व पुत्र । ऋणप्रदाने द्विजदेवतानां तद्वै फलं जागरणेन् विष्णोः

शरणागतपरिपालनेन, अन्नप्रदानेन, द्विजदेवतार्णप्रदानेन च यत्फलं, तत्फलं विष्णोर्जागरणेनैव लभ्यते—शृणुष्व पुत्र।

Verse 7

यः स्वर्णधेनुं मधुनीरधेनुं कृष्णाजिनं रौप्यसुवर्णमेरु । ब्रह्मांडदानं प्रददाति याति स वै फलं जागरणेन विष्णोः

स्वर्णधेनुं मधुनीरधेनुं कृष्णाजिनं रौप्यसुवर्णमेरुं वा, ब्रह्माण्डदानं वा यः प्रददाति, स विष्णोर्जागरणेनैव तत्समं फलं प्राप्नोति।

Verse 8

सत्येन शौचेन दमेन यत्फलं क्षमादयादानबलेन षण्मुख । दशाश्वमेधैर्बहुदक्षिणैश्च तेषां फलं जागरणेन विष्णोः

हे षण्मुख! सत्यशौचदमक्षमानादिदानबलैः यत्फलं लभ्यते, बहुदक्षिणैर्दशाश्वमेधैश्च यत्फलम्—तत्सर्वं विष्णोर्जागरणेनैव प्राप्यते।

Verse 9

स्नानेन यत्प्राप्य नदीं वीरष्ठां यत्पिंडदानेन पितुर्गयायाम् । यद्धेमदानात्कुरुजांगले च तत्स्यात्फलं जागरणेन विष्णोः

स्नानेन यत्फलं वीरष्ठानद्यां, गयायां पितुः पिण्डदानेन यत्, कुरुजाङ्गले च हेमदानात् यत्—तत्सर्वं विष्णोर्जागरणेनैव स्यात्।

Verse 10

हत्यायुतानां यदि संचितानिस्तेयानि रुक्मस्य तथामितानि । निहंत्यनेकानि पुराकृतानि श्रीजागरे ये प्रपठंति गीतम्

हत्यायुतानां संचितानां तथा रुक्मस्तेयामितानामपि—पुराकृतान्यनेकानि पापानि निहन्ति ये श्रीजागरे गीतं प्रपठन्ति।

Verse 11

मार्गं न ते सौरपुरस्य दूतान्वनांतरं षण्मुख किंचिदन्यत् । स्वप्ने न पश्यंति च ते मनुष्या येषां गता जागरणेन निद्रा

येषां जागरणेन निद्रा गता, ते मनुष्याः स्वप्नेऽपि न पश्यन्ति सौरपुरस्य दूतान्; षण्मुख! न च किंचिदन्यद्भयङ्करं वनान्तरमार्गम्।

Verse 12

काषायवस्त्रैश्च जटाभरैश्च पूर्ताग्निहोत्रैः किमु चान्य मन्त्रैः । धर्मार्थकामवरमोक्षकरीं च भद्रामेकां भजस्व कलिकालविनाशिनीं च

काषायवस्त्रैर्जटाभरैः पूर्तैः अग्निहोत्रैर्वा किमु चान्यमन्त्रैः? धर्मार्थकामवरमोक्षकरीं भद्रामेकां कलिकालविनाशिनीं च तामेव भजस्व।

Verse 13

इत्युक्तपूर्वं किल नारदेन श्रेयोर्थबुद्ध्या विनतासुताय । कृष्णात्परं नान्यदिहास्ति दैवं व्रतं तदह्नः परमं न किंचित्

इति पूर्वमेव नारदेन विनतासुताय श्रेयोऽर्थबुद्ध्या प्रोक्तम्—इह कृष्णात्परं दैवं नान्यदस्ति, तदह्नो व्रतादपि परमं व्रतं न किंचित्।

Verse 14

भोभोः सुराः शृणुत नारद इत्यवोचद्भोभोः खगेन्द्रऋषिसिद्धमुनीन्द्रसंघाः । उत्क्षिप्य बाहुमथ भक्तजनेन चोक्तं नैकादशीव्रतसमं व्रतमस्ति किंचित्

‘भो भोः सुराः शृणुत’ इति नारदः प्रोवाच; ‘भो भोः खगेन्द्र-ऋषि-सिद्ध-मुनीन्द्रसंघाः शृणुत’ इति च। ततः बाहुमुत्क्षिप्य भक्तजनोक्तं जगाद—‘नैकादशीव्रतसमं व्रतमस्ति किंचित्।’

Verse 15

पक्षीन्द्र पापपुरुषा न हरिं भजंति तद्भक्तिशास्त्रनिरता न कलौ भवंति । कुर्वंति मूढमनसो दशमीविमिश्रामेकादशीं शुभदिनं च परित्यजंति

हे पक्षीन्द्र, पापपुरुषा न हरिं भजन्ति, न च कलौ तद्भक्तिशास्त्रनिरता भवन्ति। मूढमनसः दशमीविमिश्रामेकादशीं शुभदिनं च परित्यजन्ति।

Verse 16

आर्त्तः सदा चैव सदा च रोगी पापी सदा चैव सदा च दुःखी । सदा कुलघ्नोऽथ सदा च नारकी विद्धं मुरारेर्दिनमाश्रयेत्तु यः

यः मुरारेर्दिनं ‘विद्धम्’ आश्रयते, स सदा आर्त्तः, सदा रोगी, सदा पापी, सदा दुःखी; सदा कुलघ्नः, सदा च नारकी भवति।

Verse 27

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहिताया सप्तमे प्रभासखंडे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये द्वादशीजागरणस्य सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनंनाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थे द्वारकामाहात्म्ये ‘द्वादशीजागरणस्य सर्वतोवरेण्यत्ववर्णनम्’ नाम सप्तविंशतितमोऽध्यायः समाप्तः।