Adhyaya 57
पुलस्त्य ऋषिः राजानं प्रति अवियुक्तवनस्य माहात्म्यं कथयति। अस्य वनस्य विशेषः फलः—यः कश्चिद् तत्र पश्यति वा निवसति, स प्रियवस्तुभ्यः प्रियजनैश्च न वियुज्यते। एतत् तत्त्वं पुरावृत्तेन कारणकथनेन दृढीकृतम्। नहुषेन्द्रत्वापहरणेन शची दुःखिता सती तत्र वनं प्रविशति। तस्य वनस्य तत्प्रभावात् पूर्वं वियुक्तोऽपि शतक्रतुरिन्द्रः पुनरागत्य शच्याः सह संयोगं प्राप्नोति; तेन क्षेत्रस्य ‘अवियुक्त’ इति कीर्तिः प्रतिष्ठिता। ततः शची वरं ददाति—यः कश्चित् स्त्री वा पुरुषो वा प्रियसम्बन्धिभ्यः वियुक्तः सन् तत्रैकां रात्रिं वसति, स पुनः सङ्गं सहवासं च लभते। अत्र फलदानस्य (फलार्पणस्य) महत् पुण्यं विप्रैः प्रशस्यते, विशेषतः सन्तानार्थिनीनां स्त्रीणां वन्ध्यात्वनिवृत्तिः कथ्यते, ‘पुत्रफल’प्राप्तिश्च। इति स्कन्दमहापुराणे प्रभासखण्डे अर्बुदखण्डस्य सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । अवियुक्तवनं गच्छेत्ततः पार्थिवसत्तम । यस्मिन्दृष्टे नरोभीष्टैर्न वियुज्येत कर्हिचित्
पुलस्त्य उवाच । ततः पार्थिवसत्तम, अवियुक्तवनं गच्छेत्; यस्मिन् दृष्टे नरोऽभीष्टैः कर्हिचिन्न वियुज्येत ॥
Verse 2
तत्र पूर्वं शची राजन्प्रविष्टा दुःखसंयुता । नहुषेण हृते राज्ये देवेन्द्रस्य महात्मनः
तत्र पूर्वं शची राजन् दुःखसंयुता प्रविष्टा । नहुषेण हृते राज्ये महात्मनो देवेन्द्रस्य ॥
Verse 3
तत्प्रभावात्पुनः प्राप्तो वियुक्तोऽपि शतक्रतुः । ततस्तस्य वरो दत्तो वनस्य हि तया नृप
तत्प्रभावात् पुनः प्राप्तो वियुक्तोऽपि शतक्रतुः । ततस्तया वनस्य हि वरो दत्तो नृप ॥
Verse 4
नरो वा यदि वा नारी वियुक्ताऽत्र वने शुभे । प्रियैर्निवास एकस्मिन्रात्रिमेकां वसिष्यति
नरो वा यदि वा नारी प्रियवियोगपीडितः/पीडिता, अस्मिन् शुभे वने प्रियैः सहैकस्मिन्निवासे एकां रात्रिं वसन् पुनः प्रियसंयोगं प्राप्नोति।
Verse 5
स तेन लभते संगं भूय एव यथा मया । प्रियैः स लभते वासमेकरात्रं वसन्नृप
तेन कर्मणा/व्रतेन स भूय एव संगं लभते, यथा मया लब्धम्। हे नृप, एकरात्रं तत्र वसन् स प्रियैः सह वासं प्राप्नोति।
Verse 6
फलदानं प्रशंसंति तत्र ब्राह्मणसत्तमाः । वंध्यानां च विशेषेण यतः पुत्रफलं लभेत्
तत्र ब्राह्मणसत्तमाः फलदानस्य प्रशंसां कुर्वन्ति। वन्ध्यानां तु विशेषेण, यतः तेन पुत्रफलप्राप्तिर्भवेत्।
Verse 57
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डेऽवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां, सप्तमे प्रभासखण्डे, तृतीयेऽर्बुदखण्डे, ‘अवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्’ नाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।