Adhyaya 51

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

पुलस्त्य उवाच । ततः गच्छेत् नृपश्रेष्ठ चन्द्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नॄणां निशानाथेन निर्मितम् ॥

Verse 2

प्रतिज्ञातं यदा राजन्ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः । राहुणा कृतवैरेण च्छिन्ने शिरसि विष्णुना

राजन्, यदा चन्द्रसूर्ययोर्ग्रहणे प्रतिज्ञातं, राहुणा कृतवैरेण विष्णुना च्छिन्नशिरसि सति ॥

Verse 3

तदा भयान्वितश्चन्द्रो मत्वा दैत्यं दुरासदम् । पीयूषभक्षणोद्युक्तं ततश्चार्बुदमभ्यगात्

तदा चन्द्रो भयान्वितः दैत्यं दुरासदं मत्वा, पीयूषभक्षणोद्युक्तं, ततः अर्बुदं अभ्यगात् ॥

Verse 4

तत्र भित्त्वा गिरेः शृंगे कृत्वा विवरमुत्तमम् । प्रविष्टस्तस्य मध्ये तु तपस्तेपे सुदुश्चरम्

तत्र गिरिशृङ्गं भित्त्वा विवरमुत्तमं कृत्वा तन्मध्ये प्रविश्य सुदुश्चरं तपस्तेपे।

Verse 5

ततः कालेन महता तुष्टस्तस्य महेश्वरः । अब्रवीद्वृणु भद्रं ते वरं यत्ते हृदिस्थितम्

ततः कालेन महता तुष्टो महेश्वरस्तमब्रवीत्—भद्रं ते, वरं वृणु यत्ते हृदिस्थितम्।

Verse 6

चंद्र उवाच । प्रतिज्ञातं सुरश्रेष्ठ राहुणा ग्रहणं मम । बलवानेष दुर्धर्षः प्रकृत्या सिंहिकासुतः

चन्द्र उवाच—सुरश्रेष्ठ, राहुणा मम ग्रहणं प्रतिज्ञातम्; एष बलवान् दुर्धर्षः, प्रकृत्या सिंहिकासुतः।

Verse 7

सांप्रतं भक्षितं तेन पीयूषं सुरसत्तम । अहं मध्ये धृतश्चापि राहुणाऽसौ दुरासदः

सांप्रतमसौ सुरसत्तम पीयूषं भक्षितवान्; अहं च राहुणा दुरासदेन मध्ये धृतोऽस्मि।

Verse 8

पीयमानेऽमृते देव देवैः पूर्वं पराजितैः । दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः

पीयमानेऽमृते देव, देवैः पूर्वं पराजितैः; दैवतं रूपमास्थाय दानवोऽसौ समागतः।

Verse 9

अपिबच्चामृतं राहुस्तेनास्य मृत्युवर्जितम् । अमृतं चाक्षयं जातं शिरो देवभयप्रदम्

अपिबद् राहुरमृतं तेन स मृत्युवर्जितः । अमृतं चाक्षयं जातं शिरश्च देवभयप्रदम् ॥

Verse 10

ततो देवैः कृतं साम ग्रहमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत्

ततो देवैः कृतं साम ग्रहणमध्ये प्रतिष्ठितः । प्रतिज्ञाते ग्रहेऽस्माकं ततो मे भयमाविशत् ॥

Verse 11

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृंगं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन

भयात्तस्य सुरश्रेष्ठ भित्त्वा शृङ्गं गिरेरिदम् । कृतं श्वभ्रमगाधं च तपोऽर्थं सुरसत्तम । तस्मादत्र प्रसादं मे कुरु कामनिषूदन ॥

Verse 12

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम्

भगवानुवाच । अवध्यः सर्वदेवानामजेयः स महाबलः । करिष्यति ग्रहं नूनं राहुः कोपपरायणः । परं तव निशानाथ करिष्येऽहं प्रतिक्रियाम् ॥

Verse 13

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यंति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः

ग्रहणे तव संप्राप्ते स्नानदानादिकाः क्रियाः । करिष्यन्ति जना लोके सम्यक्छ्रेयःसमन्विताः ॥

Verse 14

ताभिस्तव न संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति । अक्षयं सुकृतं तेषां कृतं कर्म भविष्यति

ताभिरनुष्ठानैस्तव न कश्चिदपि संतापः स्वल्पोऽप्येवं भविष्यति। तेषां च कृतकर्मणां सुकृतमक्षयं पुण्यं भविष्यति॥

Verse 15

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम् । एतद्भिन्नं त्वया यस्मात्तपोऽर्थं शिखरं गिरेः । चन्द्रोद्भेदमिति ख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति

ग्रहणे तव संजाते मम वाक्यादसंशयम्। यतोऽर्थं तपसः शिखरं गिरेस्त्वया भिन्नम्, तस्मादिदं तीर्थं लोके ‘चन्द्रोद्भेद’ इति ख्यातं भविष्यति॥

Verse 16

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति । न तस्य पुनरेवात्र जन्म लोके भविष्यति

ग्रहणे तव संप्राप्ते योऽत्र स्नानं करिष्यति। न तस्य पुनरेवात्र लोके जन्म भविष्यति॥

Verse 17

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत् । तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य चंद्र भविष्यति

यो वा सोमदिने स्नानं दर्शनं तत्र चाचरेत्। तव लोके ध्रुवं वासस्तस्य, हे चन्द्र, भविष्यति॥

Verse 18

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चांतर्दधे हरः । चन्द्रोऽपि प्रययौ हृष्टः स्वस्थानं नृपसत्तम

एवमुक्त्वा स भगवान् हरस्ततः चान्तर्दधे। चन्द्रोऽपि हृष्टः स्वस्थानं प्रययौ, हे नृपसत्तम॥

Verse 51

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकपंचाशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे ‘चन्द्रोद्भेदतीर्थमाहात्म्यवर्णनम्’ नामैकपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।