Adhyaya 47
पुलस्त्यः राजानं प्रसिद्धं गौतमाश्रमं गन्तुमुपदिशति—यत्र पूर्वं धर्मात्मा मुनिर्गौतमः तपश्चचार। स भक्त्या महादेवं समाराधयामास; तस्य प्रभावात् भूमिं भित्त्वा महालिङ्गं प्रादुरभवत्, तत्रैव शैवसन्निधेः विशेषप्रकाशं सूचयन्। ततः आकाशवाणी लिङ्गपूजां विधाय वरं वृणु इति न्यवेदयत्। गौतमो वरं याचते—आश्रमस्थाने नित्यं देवसन्निधिः स्यात्, तथा ये भक्त्या शिवं तत्र पश्यन्ति ते ब्रह्मलोकं प्राप्नुयुः। विशेषतः माघकृष्णपक्षे चतुर्दश्यां दर्शनात् परा गतिरिति निर्दिश्यते। अनन्तरं समीपस्थकुण्डस्य माहात्म्यं कथ्यते—तत्र स्नानं कुलोद्धारकं भवति। तत्र श्राद्धं, विशेषेण इन्दुसंक्षये, गयाश्राद्धसमं पुण्यं ददाति; तिलदानं च बीजसंख्यानुसारं दीर्घं स्वर्गवासं प्रयच्छति। गोदावरीसिंहस्थस्नानादिफलैः सह तुलनया, अस्य तीर्थस्य पुण्यगणना व्यापकधर्मकालेन सह प्रतिष्ठाप्यते।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपूर्णं गौतमाश्रमम् । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं गौतमेन महात्मना
पुलस्त्य उवाच—ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ सुपूर्णं गौतमाश्रमम्। यत्र पूर्वं महात्मना गौतमेन तपस्तप्तम्॥
Verse 2
पुराऽसीद्गौतमो नाम मुनिः परमधार्मिकः । स भक्त्याऽराधयामास देवदेवं महेश्वरम्
पुरा गौतमो नाम मुनिः परमधार्मिकः। स भक्त्या देवदेवं महेश्वरमाराधयामास॥
Verse 3
भक्त्याऽराधयमानस्य निर्भिद्य धरणीतलम् । समुत्तस्थौ महल्लिंगं परं माहेश्वरं नृप
भक्त्याराधयमानस्य धरणीतलं निर्भिद्य। समुत्तस्थौ महल्लिङ्गं परं माहेश्वरं नृप॥
Verse 4
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । पूजयैतन्महल्लिंगं त्वद्भक्त्या समुपस्थितम् । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते
एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी। “पूजयैतन्महल्लिङ्गं त्वद्भक्त्या समुपस्थितम्। वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्तते”॥
Verse 5
गौतम उवाच । अत्राश्रमपदे देव त्वया शम्भो जगत्पते । सदा कार्यं हि सान्निध्यं यदि तुष्टो मम प्रभो
गौतम उवाच—अत्राश्रमपदे देव, त्वया शम्भो जगत्पते; यदि मे प्रभो तुष्टोऽसि, सदा सान्निध्यं विधीयताम्।
Verse 6
यस्त्वां पश्यति सद्भक्त्या ब्रह्मलोकं स गच्छतु
यस्त्वां सद्भक्त्या पश्यति, स ब्रह्मलोकं गच्छतु।
Verse 7
आकाशवाण्युवाच । माघमासे चतुर्द्दश्यां योऽत्र मां वीक्षयिष्यति । कृष्णायां ब्राह्मणश्रेष्ठ स यास्यति परां गतिम्
आकाशवाणी उवाच—माघमासे कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां योऽत्र मां वीक्षयिष्यति; ब्राह्मणश्रेष्ठ, स परां गतिं यास्यति।
Verse 8
एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम महीपते । तत्रास्ति कुण्डमपरं पवित्रं जलपूरितम् । तत्र स्नातो नरः सद्यः कुलं तारयतेऽखिलम्
एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम, महीपते। तत्रापरं कुण्डं पवित्रं जलपूरितम्; तत्र स्नातो नरः सद्यः कुलं तारयतेऽखिलम्।
Verse 9
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं विशेषादिन्दुसंक्षये । गयाश्राद्धफलं तस्य सकलं जायते ध्रुवम्
यस्तत्र श्राद्धं कुरुते विशेषादिन्दुसंक्षये, तस्य गयाश्राद्धफलं सकलं ध्रुवं जायते।
Verse 10
तत्र दानं प्रशंसंति तिलानां मुनिपुंगवाः । तिलसंख्यानि वर्षाणि दानात्स्वर्गे वसेन्नृप
तत्र मुनिपुङ्गवाः तिलदानं प्रशंसन्ति। तिलसंख्यकवर्षाणि दानात् स्वर्गे वसति, हे नृप॥
Verse 11
अर्बुदे गौतमी यात्रा सिंहस्थे च बृहस्पतौ । अमायां सोमवारेण द्विषड्गोदावरीफलम्
अर्बुदे गौतमीतीर्थयात्रा सिंहस्थे बृहस्पतौ। अमावास्यां सोमवारेण कृताऽयं द्विषड्गोदावरीफलप्रदा॥
Verse 12
षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यवगाहने । सकृद्गोदावरीस्नानात्सिंहस्थे च बृहस्पतौ
षष्टिवर्षसहस्राणि भागीरथ्यवगाहनफलम्। सिंहस्थे बृहस्पतौ गोदावर्यां सकृद् स्नानात् तत्पुण्यं प्रकीर्तितम्॥
Verse 47
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशातिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे तृतीयेऽर्बुदखण्डे गौतमाश्रमतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
इति श्रीस्कान्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां प्रभासखण्डे सप्तमे, अर्बुदखण्डे तृतीये, ‘गौतमाश्रमतीर्थमाहात्म्यवर्णन’नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः समाप्तः॥