Adhyaya 22

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ श्रीमातां देववंदिताम् । सर्वकामप्रदां नृणामिहलोके परत्र च

पुलस्त्य उवाच—ततो गच्छेत् नृपश्रेष्ठ, श्रीमातां देववन्दिताम्; सर्वकामप्रदां नृणाम् इह लोके परत्र च।

Verse 2

या च सर्वमयी शक्तिर्यया व्याप्तमिदं जगत् । सा तस्मिन्पर्वते साक्षात्स्वयं वासमरोचयत्

या सर्वमयी शक्तिः यया व्याप्तमिदं जगत्; सा तस्मिन् पर्वते साक्षात् स्वयं वासम् अरोचयत्।

Verse 3

पुरा देवयुगे राजा कलिंगोनाम दानवः । जरामरणहीनोसौ देवानां च भयंकरः

पुरा देवयुगे कलिङ्गो नाम दानवराजोऽभूत्। स जरामरणवर्जितः सन् देवानामपि भयंकरो बभूव॥

Verse 4

तेन सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । बलप्रभावतः स्वर्गो जितस्तेन सुराधिपः । ब्रह्मलोकमनुप्राप्तो देवैः सर्वैः समन्वितः

तेन सर्वमिदं त्रैलोक्यं सचराचरं व्याप्तम्। बलप्रभावतः स्वर्गो जितः सुराधिपश्च पराजितः; ततः सर्वैर्देवैः सह ब्रह्मलोकं प्राप॥

Verse 5

तेन दैत्येन सर्वेऽपि त्रासिताः सुरमानवाः । कलिंगोनाम दैत्यः स स्वयमिन्द्रो बभूव ह

तेन दैत्येन सर्वेऽपि सुरमानवाः त्रासिताः। कलिङ्गो नाम स दैत्यः स्वयमेवेन्द्रो बभूव ह॥

Verse 6

वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः । तेन सर्वे कृता दैत्या यथायोग्यं नराधिप

वसवो मरुतः साध्या विश्वेदेवाः सुरर्षयः। तेन सर्वे दैत्यकर्मणि नियोजिताः यथायोग्यं नराधिप॥

Verse 7

यज्ञभागान्स्वयं सर्वे बुभुजुस्ते च दानवाः । तपोऽर्थे च ततो देवा गताः सर्वेऽर्बुदाचलम्

यज्ञभागान् सर्वान् स्वयमेव ते दानवाः बुभुजुः। ततो देवा तपोऽर्थं सर्वेऽर्बुदाचलं गताः॥

Verse 8

अद्यापि देवताखातं त्रैलोक्ये ख्यातिमागतम् । तत्र व्रतपराः सर्वे पत्रमूलफलाशिनः

अद्यापि देवताख्यातं त्रैलोक्ये प्रसिद्धिमागतं तत् स्थानम्। तत्र सर्वे व्रतपराः पत्रमूलफलाहाराः समासते स्म॥

Verse 9

अव्यक्ताः परमत्रासाद्ध्यायंतस्ते च संस्थिताः । पंचाग्निसाधकाः केचित्तत्र व्रतपरायणाः

परമत्रासात् अव्यक्ताः ते ध्यानपराः स्थिताः। केचित् तत्र व्रतपरायणाः पञ्चाग्निसाधकाः आसन्॥

Verse 10

एकाहारा निराहारा वायुभक्षास्तथा परे । अन्ये मासोपवासाश्च चान्द्रायणपरायणाः

केचित् एकाहाराः, केचित् निराहाराः, परे वायुभक्षाः। अन्ये मासोपवासिनः चान्द्रायणव्रतपरायणाश्च॥

Verse 11

कृच्छ्रसांतपने निष्ठा महापाराकिणः परे । अंबुभक्षा वायुभक्षाः फेनपाश्चोष्मपाः परे

केचित् कृच्छ्रसान्तपनयोः निष्ठाः, परे महापाराकिणः। केचित् अम्बुभक्षाः, केचित् वायुभक्षाः, केचित् फेनपाः, परे चोष्मपाः॥

Verse 12

जपहोमपराश्चान्ये ध्यानासक्तास्तथा परे । बलिनैवद्यदानैश्च गंधधूपैर्नराधिप

अन्ये जपहोमपराः, परे ध्यानासक्ताः। बलिनैवेद्यदानैश्च गन्धधूपैश्च, नराधिप, श्रद्धया समर्चयन्॥

Verse 13

पूजयंतः परां शक्तिं देवीं स्वकार्यहेतवे । एवं तेषां व्रतस्थानां तपसा भावितात्मनाम् । विमुक्तिरभवद्राजन्सर्वेषां कर्मबन्धनात्

परां शक्तिं देवीं स्वकार्यसिद्ध्यर्थं पूजयन्तः, व्रतस्थाः तपसा भावितात्मानः ते सर्वे, राजन्, कर्मबन्धनात् विमुक्तिमवापुः।

Verse 14

ततः पूर्णे सहस्रांते वर्षाणां नृपसत्तम । देवी प्रत्यक्षतां प्राप्ता कन्यकारूपधारिणी

ततः वर्षाणां सहस्रं पूर्णे, नृपसत्तम, देवी कन्यकारूपं धारयन्ती प्रत्यक्षतामगमत्।

Verse 15

पूर्वं जाता महाराज धूममूर्तिर्भयावहा । ततो ज्वाला ततः कन्या शुक्लवासोऽनुलेपना । दृष्ट्वा तां तुष्टुवुर्देवाः कृतांजलिपुटास्ततः

पूर्वं, महाराज, धूममूर्तिर्भयावहा जाता; ततः ज्वाला; ततः शुक्लवासाऽनुलेपना कन्या। तां दृष्ट्वा देवाः कृताञ्जलिपुटाः तुष्टुवुः।

Verse 16

नमोऽस्तु सर्वगे देवि नमस्ते सर्वपूजिते । कामगेऽचिन्त्ये नमस्ते त्रिदशाश्रये

नमोऽस्तु सर्वगे देवि, नमस्ते सर्वपूजिते। कामगेऽचिन्त्ये नमस्ते, त्रिदशाश्रये।

Verse 17

नमस्ते परमादेवि ब्रह्मयोने नमोनमः । अर्धमात्रेक्षरे चैव तस्यार्धार्धे नमोनमः

नमस्ते परमादेवि, ब्रह्मयोने नमो नमः। अर्धमात्रेऽक्षरे चैव, तस्यार्धार्धे नमो नमः।

Verse 18

नमस्ते पद्मपत्राक्षि विश्वमातर्नमोनमः । नमस्ते वरदे देवि रजःसत्त्वतमोमयि

नमस्ते पद्मपत्राक्षि विश्वमातर्नमो नमः। नमस्ते वरदे देवि रजःसत्त्वतमोमयि॥

Verse 19

स्वस्वरूपस्थिते देवि त्वं च संसारलक्षणम् । त्वं बुद्धिस्त्वं धृतिः क्षांतिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा क्षमा

स्वस्वरूपस्थिते देवि त्वं च संसारलक्षणम्। त्वं बुद्धिस्त्वं धृतिः क्षान्तिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा क्षमा॥

Verse 20

त्वं वृद्धिस्त्वं गतिः कर्त्री शची लक्ष्मीश्च पार्वती । सावित्री त्वं च गायत्री अजेया पापनाशिनी

त्वं वृद्धिस्त्वं गतिः कर्त्री शची लक्ष्मीश्च पार्वती। सावित्री त्वं च गायत्री अजेया पापनाशिनी॥

Verse 21

यच्चान्यदत्र देवेशि त्रैलोक्येऽस्तीतिसंज्ञितम् । तद्रूपं तावकं देवि पर्वतेषु च संस्थितम्

यच्चान्यदत्र देवेशि त्रैलोक्येऽस्तीतिसंज्ञितम्। तद्रूपं तावकं देवि पर्वतेषु च संस्थितम्॥

Verse 22

वह्निना च यथा काष्ठं तंतुना च यथा पटः । तथा त्वया जगद्व्याप्तं गुप्ता त्वं सर्वतः स्थिता

वह्निना च यथा काष्ठं तन्तुना च यथा पटः। तथा त्वया जगद्व्याप्तं गुप्ता त्वं सर्वतः स्थिता॥

Verse 23

पुलस्त्य उवाच । एवं स्तुता जगन्माता तानुवाच सुरोत्तमान् । वरो मे याच्यतां शीघ्रमभीष्टः सुरसत्तमाः

पुलस्त्य उवाच—एवं स्तुता जगन्माता सुरोत्तमान् तान् उवाच—शीघ्रं मत्तो वरं याचध्वं, हे सुरसत्तमाः, यदभीष्टं भवताम्।

Verse 24

किमत्र गुप्तभावेन तिष्ठथ श्वभ्रमध्यगाः । मद्भक्तानां भयं नास्ति त्रैलोक्येपि चराचरे

किमत्र गुप्तभावेन तिष्ठथ श्वभ्रमध्यगाः? मद्भक्तानां भयं नास्ति त्रैलोक्येऽपि चराचरे।

Verse 25

देवा ऊचुः । कलिंगेन वयं देवि निरस्ताः संगरे मुहुः । तेन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

देवा ऊचुः—कलिङ्गेन वयं देवि संगरे मुहुः निरस्ताः; तेन व्याप्तमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्।

Verse 26

यज्ञभागो हृतोऽस्माकं दैत्यानां स प्रकल्पितः । तेन स्वर्गः समाक्रान्तः सुराः सर्वे निराकृताः

यज्ञभागो हृतोऽस्माकं दैत्यानां स प्रकल्पितः; तेन स्वर्गः समाक्रान्तः, सुराः सर्वे निराकृताः।

Verse 27

हत्वा दैत्यान्यथा भूयः शक्रः स्वपदमाप्नुयात् । तथा कुरु महाभागे वर एषोऽस्मदीप्सितः

हत्वा दैत्यान् यथा भूयः शक्रः स्वपदमाप्नुयात्, तथा कुरु महाभागे; वर एषोऽस्मदीप्सितः।

Verse 28

देव्युवाच । यथा यूयं मया सृष्टास्तथैवायं महासुरः । विशेषो नास्ति मे कश्चिदुभयोः सुरसत्तमाः

देव्युवाच—यथा यूयं मया सृष्टाः तथैवायं महासुरः। उभयोः सुरसत्तमाः, मम कश्चिदपि विशेषो नास्ति।

Verse 29

तस्मात्तान्वारयिष्यामि शक्राद्यांस्त्रिदिवात्पुनः । एवमुक्त्वा वरारोहा प्रेषयामास पार्थिव

तस्मात् शक्रादीन् त्रिदिवात् पुनर्वारयिष्यामि। इत्युक्त्वा वरारोहा दूतं प्रेषयामास, हे पार्थिव।

Verse 30

दूतं कलिंगदैत्याय त्यज त्वं त्रिदिवं द्रुतम् । स गत्वा बाष्कलिं दैत्यं सामपूर्वं वचोऽब्रवीत्

कलिङ्गदैत्याय दूतं प्रेषयामास—“त्यज त्वं त्रिदिवं द्रुतम्।” स गत्वा बाष्कलिं दैत्यं सामपूर्वं वचोऽब्रवीत्।

Verse 31

दूत उवाच । या सा सर्वगता देवी शक्तिरूपा शुचि स्मिता । श्रीमाता जगतां माता देवैराराधिता परा । तेषां तुष्टा च देवी त्वामिदं वचनमब्रवीत्

दूत उवाच—या सा सर्वगता देवी शक्तिरूपा शुचिस्मिता। श्रीमाता जगतां माता देवैराराधिता परा; तेषां तुष्टा सा देवी त्वामिदं वचनमब्रवीत्।

Verse 32

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं शक्रो यातु त्रिविष्टपम् । मद्वाक्याद्दानवश्रेष्ठ देवत्वं न भवेत्तव

“स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं; शक्रो यातु त्रिविष्टपम्। मद्वाक्याद् दानवश्रेष्ठ, देवत्वं न भवेत्तव।”

Verse 33

अहं लोकेश्वरो मत्वा सगर्वमिदमब्रवीत्

अहं लोकेश्वर इति मत्वा सगर्वः स एतद् वचनम् अब्रवीत्।

Verse 34

पुलस्त्य उवाच । स दूतवचनं श्रुत्वा दानवो मदगर्वितः

पुलस्त्य उवाच—दूतवचनं श्रुत्वा मदगर्वितो दानवः प्रत्युवाच।

Verse 35

न भवद्भ्यस्वहं स्वर्गं प्रयच्छामि कथंचन । दूतोऽवध्यो भवेद्राज्ञामपि वैरे सुदारुणे । एतस्मात्कारणाद्दूत न त्वां प्राणैर्वियोजये

न भवद्भ्यः स्वर्गं कथञ्चन प्रयच्छामि। दूतः राज्ञामपि सुदारुणे वैरेऽवध्यो भवेत्। एतस्मात्कारणाद् दूत, न त्वां प्राणैर्वियोजये।

Verse 36

श्रीमातां यदि मे दूत दर्शयिष्यसि चेत्ततः । अभीष्टान्संप्रदास्यामि सत्यमेव ब्रवीम्यहम्

श्रीमातां यदि मे दूत दर्शयिष्यसि चेत् ततः। अभीष्टान् सम्प्रदास्यामि, सत्यमेव ब्रवीम्यहम्।

Verse 37

अहं त्वया समं तत्र यास्ये यत्र स्थिता च सा । निग्रहं च करिष्यामि वाक्यं मे सत्यकारणम्

अहं त्वया समं तत्र यास्ये यत्र स्थिता च सा। निग्रहं च करिष्यामि; वाक्यं मे सत्यकारणम्।

Verse 38

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा मदोन्मत्तो दूतेन च स दानवः । अर्बुदं प्रययौ तूर्णं रोषेण महता वृतः

पुलस्त्य उवाच—एवमुक्त्वा मदोन्मत्तः स दानवो दूतेन सह, महता रोषेणावृतः, तूर्णमर्बुदं प्रययौ।

Verse 39

दृष्ट्वा बाष्कलिमायांतं देवाः शक्रपुरोगमाः । वार्यमाणास्तदा देव्या पलायनपरायणाः

बाष्कलिमायान्तं दृष्ट्वा देवाः शक्रपुरोगमाः; देव्या वार्यमाणाः सन्तोऽपि पलायनपरायणाः अभवन्।

Verse 40

भयेन महताविष्टा दिशो भेजुः समंततः । अथासौ बाष्कलिः प्राप्तः सैन्येन महता वृतः

महताभयेनाविष्टाः ते दिशः समन्ततः भेजुः; अथ बाष्कलिः महता सैन्येन वृतः प्राप्तः।

Verse 41

श्रीमाता तिष्ठते यत्र पर्वतेर्बुदसंज्ञके । दूतं च प्रेषयामास तमुवाच नराधिपः

यत्र श्रीमाता तिष्ठति अर्बुदसंज्ञके पर्वते, तत्र नराधिपः दूतं प्रेषयामास, तं चेदमुवाच।

Verse 42

बाष्कलिरुवाच । गच्छ दूतवर ब्रूहि श्रीमातां चारुहासिनीम् । भार्या मे भव सुश्रोणि अहं ते वशगः सदा

बाष्कलिरुवाच—गच्छ दूतवर, ब्रूहि श्रीमातां चारुहासिनीम्—‘भार्या मे भव, सुश्रोणि; अहं ते वशगः सदा’।

Verse 43

भविष्यति हि मे राज्यं सर्वं वशगतं तव । अन्यथा धर्षयिष्यामि सर्वैः सार्द्धं सुरोत्तमैः

नूनं मम समग्रं राज्यं तव वशं गमिष्यति । अन्यथा सुरोत्तमैः सर्वैः सह त्वां धर्षयिष्यामि पराजयिष्यामि च ॥

Verse 44

किमिंद्रेणाल्पवीर्येण किमन्यैश्च वरानने । सहस्राक्षो न मे तुल्यो न मे तुल्याः सुरासुराः

अल्पवीर्येण इन्द्रेण किं प्रयोजनं, वरानने, किमन्यैश्च । सहस्राक्षोऽपि न मे तुल्यः, न मे तुल्याः सुरासुराः ॥

Verse 45

पुलस्त्य उवाच । एतच्छ्रुत्वा ततो गत्वा स दूतः संन्यवेदयत् । तस्य सर्वं यथावाक्यं तेनोक्तं च महीपते

पुलस्त्य उवाच—एतच्छ्रुत्वा स दूतः ततः गत्वा संन्यवेदयत् । यथावाक्यं तस्य सर्वं, महीपते, तेनोक्तं च ॥

Verse 46

ततः श्रुत्वा स्मितं कृत्वा चिंतयामास भामिनी । जरा मरणहीनोयं दैत्येन्द्रः शंभुना कृतः

ततः श्रुत्वा सा भामिनी स्मितं कृत्वा चिन्तयामास । अयं दैत्येन्द्रः शम्भुना कृतो जरा-मरण-वर्जितः ॥

Verse 47

कथमस्य मया कार्यो निग्रहो देवताकृते । पुनश्चिंतयते यावत्सा देवी दानवं प्रति । तावत्तत्रागतः शीघ्रं स कामेन परिप्लुतः

देवताकृते कथं मया अस्य निग्रहः कार्यः इति । यावत्सा देवी दानवं प्रति पुनश्चिन्तयति, तावत् स कामेन परिप्लुतः शीघ्रम् तत्र आगतः ॥

Verse 48

अथ दृष्टिनिपातेन सा देवी दानवाधिपम् । व्यलोकयत्ततस्तस्या निश्चयः संबभूव ह

अथ सा देवी केवलदृष्टिनिपातेन दानवाधिपं व्यलोकयत्; ततः क्षणादेव तस्याः हृदि दृढो निश्चयः संबभूव।

Verse 49

ततो जहास सा देवीशनकैर्वृपसत्तम । मुखात्तस्यास्ततः सैन्यं निष्क्रांतमतिभीषणम्

ततो सा देवी शनकैः जहास, हे नृपसत्तम; ततः तस्याः मुखात् अतिभीषणं सैन्यं निष्क्रान्तम्।

Verse 50

हस्तिनो हयवर्याश्च पादाताश्च पृथग्विधाः । रथसाहस्रमारूढा योधाश्चापि सहस्रशः

हस्तिनः, हयवर्याश्च, नानाविधाः पादाताश्च; रथसाहस्रमारूढाः योधाश्चापि सहस्रशः आसन्।

Verse 51

तैः सैन्यं दानवेशस्य सर्वं शस्त्रैर्निपातितम् । पश्यतस्तस्य दैत्यस्य निश्चलस्यासुरस्य च

तैः शस्त्रैः दानवेशस्य सर्वं सैन्यं निपातितम्; पश्यतः तस्य निश्चलस्य दैत्यस्यासुरस्य च।

Verse 52

हते सैन्य बले तस्मिन्निंद्राद्यास्त्रिदिवौकसः । तामूचुर्वचनं देवि दानवं हन्तुमर्हसि । नास्मिञ्जीवति नो राज्यं स्वर्गे देवि भविष्यति

हते तस्मिन् सैन्यबले, इन्द्राद्याः त्रिदिवौकसः तामूचुः— ‘देवि, दानवं हन्तुमर्हसि; अस्मिन् जीवति, देवि, स्वर्गे नो राज्यं भविष्यति।’

Verse 53

पुलस्त्य उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तेषां ज्ञात्वा तं मृत्युवर्जितम् । पर्वतस्य महाशृंगं दत्त्वा तस्योपरि स्वयम्

पुलस्त्य उवाच—तेषां वचनं श्रुत्वा, तं च मृत्युवर्जितं ज्ञात्वा, सा देवी पर्वतस्य महाशृङ्गं तस्मै दत्त्वा तस्योपरि स्वयमेव न्यषीदत्।

Verse 54

निविष्टा सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी । हिताय जगतां राजन्नद्यापि वरपर्वते । तत्रैव वसते साक्षान्नृणां कामप्रदायिनी

सा जगन्माता श्रीमाता कामरूपिणी तत्र निविष्टा, जगतां हिताय राजन्, अद्यापि वरपर्वते साक्षात् वसति, नृणां कामान् यथोचितं प्रददाति।

Verse 55

एतस्मिन्नेव काले तु सर्वे देवाः सवासवाः । तुष्टुवुस्तां महाशक्तिं भयहन्त्रीं प्रहर्षिताः

एतस्मिन्नेव काले सर्वे देवाः सवासवाः प्रहर्षिताः तां महाशक्तिं भयहन्त्रीं तुष्टुवुः।

Verse 56

प्रसन्नाऽभूत्ततो देवी तेषां तत्र नराधिप । स्वंस्वं स्थानं सुराः सर्वे परियांतु गतव्यथाः । गत्वा स्थानं स्वकं सर्वे परिपांतु गतव्यथाः

ततो देवी तत्र तेषां प्रति प्रसन्नाऽभवत्, नराधिप। ‘सर्वे सुराः स्वंस्वं स्थानं परियांतु, गतव्यथाः; स्वकं स्थानं गत्वा सर्वे परिपान्तु, गतव्यथाः’ इति।

Verse 57

वरं वरय देवेन्द्र ब्रूहि यत्ते मनोगतम् । तत्सर्वं संप्रदास्यामि तुष्टाहं भक्तितस्तव

‘वरं वरय देवेन्द्र, ब्रूहि यत्ते मनोगतम्; तत्सर्वं संप्रदास्यामि, तुष्टाऽहं तव भक्तितः’ इति।

Verse 58

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टासि मे देवि शाश्वते भक्तिवत्सले । अत्रैव स्थीयतां तावत्स्वर्गे यावदहं विभुः

इन्द्र उवाच—यदि मे देवि तुष्टासि, शाश्वते भक्तवत्सले। अत्रैव तावत् स्थीयतां, स्वर्गे यावदहं विभुः॥

Verse 59

प्रशास्मि राज्यं देवेशि शाश्वते भक्तवत्सले । अजरश्चामरश्चैव यतो दैत्यः सुरेश्वरि

देवेशि शाश्वते भक्तवत्सले, प्रशास्मि राज्यं त्वत्प्रसादतः। यतो दैत्यौ अजरामरौ, सुरेश्वरि, न शक्तिमन्तौ॥

Verse 60

हरेण निर्मितः पूर्वं येन तिष्ठति निश्चलः । प्रसादात्तव लोकाश्च त्रयः संतु निरामयाः

हरेण निर्मितः पूर्वं येन तिष्ठति निश्चलः। तव प्रसादात् लोकास्त्रयः सन्तु निरामयाः॥

Verse 61

अत्र त्वां पूजयिष्यामो वयं सर्वे समेत्य च । चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यां दृष्ट्वा त्वां यांतु सद्गतिम्

अत्र त्वां पूजयिष्यामो वयं सर्वे समेत्य च। चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां दृष्ट्वा त्वां यान्तु सद्गतिम्॥

Verse 62

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सर्वदेवैः समन्वितः । हृष्टस्त्रिविष्टपं प्राप्तो देव्यास्तस्याः प्रभावतः

पुलस्त्य उवाच—एवमुक्त्वा सहस्राक्षः सर्वदेवैः समन्वितः। हृष्टस्त्रिविष्टपं प्राप्तो देव्यास्तस्याः प्रभावतः॥

Verse 63

सापि तत्र स्थिता देवी देवानां हितकाम्यया

सापि तत्रैव स्थिता देवी देवानां हितकाम्यया।

Verse 64

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्द्दश्यां सिते नृप । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्ज्जितम्

यस्तां पश्यति चैत्रस्य चतुर्दश्यां सिते नृप। स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्॥

Verse 65

किं व्रतैर्नियमैर्वापि दानैर्दत्ते नराधिप । सर्वे तद्दर्शनस्यापि कलां नार्हंति षोडशीम्

किं व्रतैर्नियमैर्वापि दानैर्दत्ते नराधिप। सर्वे तद्दर्शनस्यापि कलां नार्हन्ति षोडशीम्॥

Verse 66

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप । यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति । सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च

तत्रैव पादुके दिव्ये तया न्यस्ते नराधिप। यस्ते पश्यति भूयोऽसौ संसारं न हि पश्यति॥ सर्वान्कामानवाप्नोति इह लोके परत्र च॥

Verse 67

ययातिरुवाच । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ देव्या मुक्तेऽत्र पादुके । कस्माच्च कारणाद्ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम

ययातिरुवाच। कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ देव्या मुक्तेऽत्र पादुके। कस्माच्च कारणाद्ब्रूहि सर्वं विस्तरतो मम॥

Verse 68

पुलस्त्य उवाच । तां देवीं मानवाः सर्वे संवीक्ष्य नृपसत्तम । प्राप्नुवंति परां सिद्धिं द्विविधां धर्मकारिणः

पुलस्त्य उवाच—नृपसत्तम, तां देवीं सर्वे मानवाः संवीक्ष्य धर्मकारिणः परां सिद्धिं द्विविधां प्राप्नुवन्ति।

Verse 69

एतस्मिन्नेव काले तु यज्ञदानादिकाः क्रियाः । प्रणष्टा भूतले राजंस्तीर्थयात्राव्रतोद्भवाः

एतस्मिन्नेव काले, राजन्, भूतले यज्ञदानादिकाः क्रियाः प्रणष्टाः; तीर्थयात्राव्रतोद्भवाश्च धर्मानुष्ठानाः अपि नष्टाः।

Verse 70

शून्यास्ते नरकाः सर्वे संबभूवुर्यमस्य ये । यज्ञभागविहीनाश्च देवाः कष्टमुपागताः

यमस्य ये नरकाः सर्वे ते शून्याः संबभूवुः; यज्ञभागविहीनाश्च देवाः कष्टमुपागताः।

Verse 71

अथ सर्वे नृपश्रेष्ठ देवास्तत्र समागताः । ऊचुर्गत्वाऽर्बुदं तत्र श्रीमातां परमे श्वरीम्

अथ नृपश्रेष्ठ, सर्वे देवाः तत्र समागताः; अर्बुदं गत्वा तत्र श्रीमातां परमेश्वरीम् ऊचुः।

Verse 72

देवा ऊचुः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि । मर्त्यलोके वयं तेन कर्मणातीव पीडिताः

देवा ऊचुः—सुरेश्वरि, अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रियाः नष्टाः; तेन कर्मणाऽभावेन वयं मर्त्यलोकेऽतीव पीडिताः।

Verse 73

दृष्ट्वा त्वां देवि पाप्मानः सिद्धिं यांति सपूर्वजाः । तस्माद्यथा वयं पुष्टिं व्रजामस्ते प्रसादतः

देवि, त्वां दृष्ट्वैव पाप्मानः सपूर्वजाः सिद्धिं यान्ति। तस्मात् तव प्रसादात् वयमपि पुष्टिं समृद्धिं च प्राप्नुयाम।

Verse 74

न निष्क्रामति दैत्यश्च बाष्कलिस्त्वं तथा कुरु

दैत्यो बाष्कलिः न निष्क्रामति; तस्मात् त्वं तथैव कुरु, यथा स न प्रचलति।

Verse 75

पुलस्त्य उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा संचिंत्य सुचिरं तदा । मुक्त्वा स्वे पादुके तत्र कृत्वा चाश्मसमुद्भवे । देवानुवाच राजेंद्र सर्वानर्त्तिमुपागतान्

पुलस्त्य उवाच—तेषां वचनं श्रुत्वा सा तदा सुचिरं संचिन्त्य, स्वे पादुके तत्र मुक्त्वा, अश्मसमुद्भवे पीठे विन्यस्य, सर्वान् आर्तिमुपागतान् देवान् राजेन्द्र, उवाच।

Verse 76

श्रीदेव्युवाच । युष्मद्वाक्येन त्यक्तो हि मयाऽयं पर्वतोत्तमः । विन्यस्ते पादुके तस्य रक्षार्थं बाष्कलेः सुराः

श्रीदेव्युवाच—युष्मद्वाक्येन मयाऽयं पर्वतोत्तमः परित्यक्तः। तस्य रक्षार्थं, बाष्कलेः प्रतिषेधाय, पादुके तत्र विन्यस्ते, हे सुराः।

Verse 77

मत्पादुकाभराक्रांतो न स दैत्यः सुरोत्तमाः । स्थानात्प्रचलितुं शक्तः स्तंभितः स्याद्यथा मया

मत्पादुकाभराक्रान्तः स दैत्यः, हे सुरोत्तमाः, स्थानात् प्रचलितुं न शक्तः। मया यथा स्तम्भितः, तथा एव स्थास्यति।

Verse 78

एतच्छास्त्रं मया कृत्स्नं पादुकार्थं विनिर्मितम् । अध्यात्मकं हितार्थाय प्राणिनां पृथिवीतले

एतत् शास्त्रं मया समग्रं पादुकायाः प्रयोजनार्थं विनिर्मितम्। अध्यात्मरूपं चेदं पृथिवीतले प्राणिनां हिताय भवति॥

Verse 79

शास्त्रमार्गेण चानेन भक्त्या यः पादुके मम । पूजयिष्यति सिद्धिः स्यात्तस्य मद्दर्शनोद्भवा

अनेन शास्त्रमार्गेण भक्त्या यः पादुके मम पूजयिष्यति। तस्य सिद्धिर्मद्दर्शनप्रसादात् निश्चयेनोद्भविष्यति॥

Verse 80

चैत्रशुक्लचतुर्द्दश्यामहमत्रार्बुदे सदा । अहोरात्रे वसिष्यामि सुगुप्ता गिरिगह्वरे

चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां अहम् अत्रार्बुदे सदा। अहोरात्रं वसिष्यामि सुगुप्तो गिरिगह्वरे॥

Verse 81

पर्वतोऽयं ममाभीष्टो न च त्यक्तुं मनो दधे । तथापि संपरित्यक्तो युष्माकं हितकाम्यया

पर्वतोऽयं ममाभीष्टो न च त्यक्तुं मनो दधे। तथापि युष्माकं हितकाम्यया संपरित्यक्तो मया॥

Verse 82

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा तु सा देवी समंताद्देवकिंनरैः । स्तूयमाना ययौ स्वर्गं मुक्त्वा ते पादुके शुभे

पुलस्त्य उवाच। एवमुक्त्वा तु सा देवी समन्ताद्देवकिंनरैः स्तूयमाना ययौ स्वर्गं, मुक्त्वा ते पादुके शुभे॥

Verse 83

अद्यापि सिद्धिमायांति योगिनो ध्यानतत्पराः । तन्निष्ठास्तद्गतप्राणा यथा देव्याः प्रदर्शनात्

अद्यापि ध्यानपरायणाः योगिनो देव्यां तन्निष्ठाः तद्गतप्राणाः सन्तः, देव्याः साक्षात् प्रदर्शनादिव सिद्धिमायान्ति।

Verse 84

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्व परिपृच्छसि । श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च भूमिप

यन्मां त्वं परिपृच्छसि, भूमिप, श्रीमातासंभवं पुण्यं पादुकाभ्यां च सह—एतत्सर्वं ते मया समाख्यातम्।

Verse 85

यस्त्वेतत्पठते भक्त्या श्लाघते वाऽथ यो नरः । सर्वपापैर्महाराज मुच्यते ज्ञानतत्परः

यस्त्वेतत् भक्त्या पठति श्लाघते वा नरः, महाराज, स सर्वपापैः मुच्यते ज्ञानतत्परश्च भवति।