Adhyaya 19
पुलस्त्य ऋषिः राजानं प्रति हरिप्रियं पापनाशनं वाराहतीर्थं वर्णयति। वाराहावतारे भगवता विष्णुना भूमिरुद्धृता सान्त्विता च; ततः भूमिदेवी वराहस्वरूपेणैव तस्मिन् तीर्थे स्थातुं याचते। भगवान् सर्वभूतहिताय आर्बुदपर्वते तत्रैव निवासं प्रतिजानाति। देवस्य पुरतः शुद्धे सरसि माघमासे शुक्लपक्षे एकादश्यां भक्त्या स्नानं परमं पावनं कथ्यते, ब्रह्महत्यादिमहापातकविमोचनकरमिति च। तत्र श्रद्धया श्राद्धं कृत्वा मनुष्याः पितॄन् दीर्घकालं तर्पयन्ति। दानधर्मोऽपि विधीयते—विशेषतः गोदानं प्रशस्ततमं, दीर्घस्वर्गवासफलप्रदम्। स्नान-व्रत-तर्पण-पिण्डदान-दानसमुच्चयेन सह पितृभिः विष्णुसालोक्यं लभ्यते इति उपदिश्यते।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । वाराहस्य हरेरिष्टं सदा वाससुखप्रदम्
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ तीर्थं पापप्रणाशनम् । वाराहस्य हरेरिष्टं सदा वाससुखप्रदम् ॥
Verse 2
वाराहेणावतारेण पृथ्वी तत्र समुद्धृता । हरिणोक्ता स्थिरा तिष्ठ न भेतव्यं कदाचन
वाराहावतारेण तत्र पृथ्वी समुद्धृता । हरिणोक्ता—स्थिरा तिष्ठ, न भेतव्यं कदाचन ॥
Verse 3
अहं चेतो गमिष्यामि वैकुण्ठे च पुनः शुभे । वरं वरय कल्याणि यद्यदिष्टं सुदुर्लभम्
अहं गमिष्यामि पुनः शुभे वैकुण्ठे । वरं वरय कल्याणि, यदिष्टं सुदुर्लभम् अपि ॥
Verse 4
पृथिव्युवाच । यदि देयो वरो मह्यं शंखचक्रगदाधर । अनेन वपुषा तिष्ठ ह्यस्मिंस्तीर्थे सदा हरे
पृथिव्युवाच । यदि देयो वरो मह्यं शङ्खचक्रगदाधर । अनेन वपुषा तिष्ठ ह्यस्मिंस्तीर्थे सदा हरे ॥
Verse 5
हरिरुवाच । अनेन वपुषा देवि पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके । अहं स्थास्यामि ते वाक्यात्सदा लोक हिते रतः
हरिरुवाच—देवि, अनेनैव वपुषा पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके तव वाक्यादहं सदा लोकहिते रतः स्थास्यामि।
Verse 6
ममाग्रे यो ह्रदः पुण्यः सुनिर्मलजलान्वितः । माघमासे सिते पक्ष एकादश्यां समाहितः
ममाग्रे पुण्यो ह्रदः सुनिर्मलजलान्वितः; माघमासे सितपक्षे एकादश्यां समाहितः यः तत्र स्नायात्…
Verse 7
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या मुच्यते ब्रह्महत्यया । तत्र श्राद्धं करिष्यंति मनुष्याः श्रद्धयान्विताः
तत्र भक्त्या स्नात्वा नरो ब्रह्महत्यापापादपि मुच्यते; तत्रैव श्रद्धायुक्ता मनुष्याः श्राद्धं करिष्यन्ति।
Verse 8
पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्
तत्र पितॄणां तृप्तिर्भवति यावदाभूतसंप्लवम्; तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत्।
Verse 9
पुलस्त्य उवाच । इत्युक्त्वांतर्दधे राजन्गोविंदो गरुडध्वजः । तस्मिन्दिने नृपश्रेष्ठ स्नात्वा व्रतं समाचरेत्
पुलस्त्य उवाच—इत्युक्त्वा राजन् गोविन्दो गरुडध्वजः अन्तर्दधे; तस्मिन् दिने नृपश्रेष्ठ स्नात्वा व्रतं समाचरेत्।
Verse 10
तर्पणं पिंडदानं च यः कुर्याद्भक्तितत्परः । स याति विष्णुसालोक्यं पूर्वजैः सह पार्थिव
यः भक्तितत्परः तर्पणं पिण्डदानं च करोति, स पूर्वजैः सह, हे पार्थिव, विष्णुसालोक्यं याति।
Verse 11
तत्र दानं प्रशंसंति गत्वा ब्राह्मणसत्तमे । अस्मिंस्तीर्थे नृपश्रेष्ठ गोदानं च करोति यः
तत्र, हे ब्राह्मणसत्तम, दानं प्रशंसन्ति; अस्मिन् तीर्थे, हे नृपश्रेष्ठ, यो गोदानं करोति सः।
Verse 12
रोमसंख्यानि वर्षाणि स्वर्गे तिष्ठति मानवः । तस्मात्सर्वात्मना राजन्गोदानं च समाचरेत्
रोमसंख्यानि वर्षाणि स्वर्गे तिष्ठति मानवः; तस्मात्, हे राजन्, सर्वात्मना गोदानं समाचरेत्।
Verse 13
एकादश्यां विशेषेण कर्त्तव्यं स्नानमुत्तमम् । दानं कुर्याद्यथाशक्त्या स याति परमां गतिम्
एकादश्यां विशेषेण स्नानमुत्तमं कर्तव्यम्; यथाशक्त्या दानं कुर्यात्, तेन स परमां गतिं याति।
Verse 19
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे वाराहतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनविंशोध्यायः
इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां, प्रभासखण्डे सप्तमे, तृतीयेऽर्बुदखण्डे, वाराहतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम एकोनविंशोऽध्यायः समाप्तः।