Adhyaya 15
Prabhasa KhandaArbudha KhandaAdhyaya 15

Adhyaya 15

पुलस्त्यः राजानं प्रति कथयति—भृगुवंशजः शुक्रः दैत्यान् देवेभ्यः पराजितान् दृष्ट्वा तेषां पुनर्बलप्राप्त्युपायं चिन्तयन् शङ्कराराधनेन सिद्धिं प्रार्थयितुं निश्चिनोति। स अर्बुदपर्वतं गत्वा गुहासदृशं विवरं प्राप्य घोरं तपः करोति; शिवलिङ्गं प्रतिष्ठाप्य धूपगन्धलेपनादिभिः निरन्तरं पूजयति। सहस्रवर्षे पूर्णे महादेवः प्रादुर्भूय शुक्रभक्तिं प्रशंस्य वरं ददाति। शुक्रः मृतानां प्राणप्रतिष्ठां कर्तुं समर्थां संजीवनीविद्यां याचते; शिवः तां दत्त्वा पुनरपि वरं व्रणीष्व इति वदति। ततः शुक्रः विधानं स्थापयति—कार्त्तिकशुक्लाष्टम्यां यः श्रद्धया तं लिङ्गं स्पृशति पूजयति च, स अल्पमपि मृत्युभयं न प्राप्नोति, इह परत्र च इष्टान् कामान् लभते। शिवे तिरोहिते शुक्रः तया विद्यया रणहतान् बहून् दैत्यान् पुनर्जीवयति। तत्र पुरतः पापहारी शुद्धो महाकुण्डः कथ्यते; तत्र स्नानात् पापक्षयः, तत्र श्राद्धेन पितृणां तृप्तिः, साधारणतर्पणमपि फलदं—अतः तत्र स्नानाय यत्नः कर्तव्यः।

Shlokas

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः शुक्रेश्वरं गच्छेच्छुक्रेण स्थापितं पुरा । यं दृष्ट्वा मानवः सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

पुलस्त्य उवाच—ततः शुक्रेण पुरा स्थापितं शुक्रेश्वरं गच्छेत्। यं दृष्ट्वा मानवः सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते।

Verse 2

दृष्ट्वा दैत्यान्पुरा देवैर्निर्जितान्नृपसत्तम । चिन्तयामास मेधावी भार्गवस्तान्प्रति द्विजः

पुरा देवैर्निर्जितान् दैत्यान् दृष्ट्वा, हे नृपसत्तम, मेधावी भार्गवो द्विजस्तान् प्रति चिन्तयामास।

Verse 3

कथं दैत्याः सुराञ्जित्वा प्राप्स्यंति च महायशः । आराध्य शंकरं सिद्धिं गच्छामि मनसेप्सितम्

कथं दैत्याः सुरान् जित्वा महायशः प्राप्नुयुः? शंकरमाराध्य, मनसेप्सितां सिद्धिं प्राप्स्यामि—इति स चिन्तयामास।

Verse 4

एवं स निश्चयं कृत्वा गतोऽर्बुदमथाचलम् । भूमे विवरमासाद्य तपस्तेपे सुदारुणम्

एवं स निश्चयं कृत्वा सोऽर्बुदाचलमागमत् । भूमेर्विवरमासाद्य सुदारुणं तपोऽकरोत् ॥

Verse 5

शिवलिंगं प्रतिष्ठाप्य धूपगंधानुलेपनैः । अनिशं पूजयामास श्रद्धया परयान्वितः

शिवलिङ्गं प्रतिष्ठाप्य धूपगन्धानुलेपनैः । अनिशं पूजयामास श्रद्धया परयान्वितः ॥

Verse 6

ततो वर्षसहस्रांते तुतोष भगवाञ्छिवः । तस्य संदर्शनं दत्त्वा वाक्यमेतदुवाच ह

ततो वर्षसहस्रान्ते तुतोष भगवाञ्छिवः । तस्य संदर्शनं दत्त्वा वाक्यमेतदुवाच ह ॥

Verse 7

श्रीमहादेव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र भक्त्या तव द्विजोत्तम । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

श्रीमहादेव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते विप्र भक्त्या तव द्विजोत्तम । वरं वरय भद्रं ते यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम् ॥

Verse 8

शुक्र उवाच । यदि तुष्टो महादेव विद्यां देहि महेश्वर । यया जीवंति संप्राप्ता मृत्युं संख्येपि जंतवः

शुक्र उवाच । यदि तुष्टो महादेव विद्यां देहि महेश्वर । यया जीवंति संप्राप्ता मृत्युं संख्येपि जंतवः ॥

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । प्रदाय वै शिवस्तस्मै तां विद्यां नृपसत्तम । अब्रवीच्च पुनः शुक्रं वरमन्यं वृणीष्व मे

पुलस्त्य उवाच—तस्मै तां विद्यां प्रदाय वै शिवो नृपसत्तम । पुनः शुक्रं समाहूय वरमन्यं वृणीष्व मे इत्यब्रवीत् ॥

Verse 10

शुक्र उवाच । एतत्कार्तिकमासस्य शुक्लाष्टम्यां तु यः स्पृशेत् । ततो लिंगं पूजयेच्च यः पुमाञ्छ्रद्धयान्वितः

शुक्र उवाच—कार्तिकमासस्य शुक्लाष्टम्यां यः स्पृशेत् पुमान् । ततः श्रद्धासमन्वितो लिङ्गं पूजयेत् सदा ॥

Verse 11

अल्पमृत्युभयं तस्य मा भूत्तव प्रसादतः । इष्टान्कामानवाप्नोतु इहलोके परत्र च

अल्पमृत्युभयं तस्य मा भूत् तव प्रसादतः । इष्टान् कामानवाप्नोतु इह लोके परत्र च ॥

Verse 12

पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । शुक्रोपि दानवान्संख्ये हतान्देवैरनेकशः

पुलस्त्य उवाच—एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवान्तरधीयत । शुक्रोऽपि दानवान् सङ्ख्ये देवरैर्हताननेकधा ददर्श ॥

Verse 13

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान्मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन्महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम्

विद्यायाश्च प्रभावेन जीवयामास तान् मुनिः । तस्याग्रेऽस्मिन् महाकुण्डं निर्मलं पापनाशनम् ॥

Verse 14

तत्र स्नातो नरः सम्यक्पातकैश्च प्रमुच्यते । तत्र श्राद्धेन राजेंद्र तुष्टा यांति पितामहाः

तत्र सम्यक् स्नातो नरः सर्वपातकैः प्रमुच्यते। तत्र श्राद्धकर्मणा, राजेन्द्र, पितामहाः तुष्टाः सन्तः सन्तुष्टचित्ताः प्रयान्ति।

Verse 15

तर्पिताः सलिलेनैव किं पुनः पिंडदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन स्नानं तत्र समाचरेत्

सलिलतर्पणेनैव पितरः तर्पिताः, किं पुनः पिण्डदानतः। तस्मात् सर्वप्रयत्नेन तत्र तीर्थे स्नानं समाचरेत्।