Adhyaya 14
पुलस्त्यः राजश्रवणाय सिद्धेश्वरस्य परमदेवताया लिङ्गस्य माहात्म्यं कथयति। पुराकाले सिद्धेन प्रतिष्ठापितं तदिति प्रसिद्धम्। विश्वावसुर्नाम सिद्धः क्रोधमानदर्पेन्द्रियनिग्रहयुक्तः भक्त्या दीर्घं तपश्चरति; तेन वृषभध्वजः शिवः प्रसन्नो भूत्वा प्रत्यक्षं दर्शनं ददाति। शिवो वरं दातुमिच्छति; विश्वावसुः प्रार्थयते—ये केचन मनसा अपि अस्य लिङ्गस्य चिन्तनं कुर्वन्ति, ते शिवानुग्रहात् इष्टान् अर्थान् प्राप्नुयुः। शिवः तथास्त्विति वरं दत्त्वा तिरोभवति; ततः बहवः सिद्धेश्वरं गत्वा सिद्धिं प्राप्नुवन्ति। लिङ्गप्रभावात् काम्यसिद्धिः सुलभा जाता इति यज्ञदानादिधर्मकर्माणि क्षीयन्ते, देवाः खिन्ना भवन्ति। इन्द्रः वज्रेण आवरणं कृत्वा सिद्ध्युत्पत्तिं निरोद्धुं यतते, तथापि सिद्धेशसन्निधौ सिद्धिः पापक्षयश्च भवति। सोमवारे शुक्लकृष्णपक्षयोः चतुर्दश्यां यः स्पर्शं करोति स ‘सिद्धः’ इति कथ्यते। अन्ते तीर्थयात्रा, नमस्कारः, पूजनं च उपदिश्यते, सततं प्रभावः स्यात् इति पुनः प्रतिपाद्य सद्गतिप्राप्तिः प्रशंस्यते।
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ देवं सिद्धेश्वरं परम् । सिद्धिदं प्राणिनां सम्यक्सिद्धेन स्थापितं पुरा
पुलस्त्य उवाच—ततः, नृपश्रेष्ठ, परं सिद्धेश्वरं देवं गच्छेत्। स प्राणिनां सिद्धिदः; पुरा सिद्धेन सम्यक् स्थापितः।
Verse 2
तत्र विश्वावसुर्नाम सिद्धस्तेपे महातपः । बहुवर्षाणि संस्थाप्य शिवं भक्तिपरायणः
तत्र विश्वावसुर्नाम सिद्धः महातपः तेपे। बहुवर्षाणि शिवं संस्थाप्य भक्तिपरायणः अभवत्।
Verse 3
जितक्रोधो जितमदो जितसर्वेंद्रियक्रियः । तावद्वर्षसहस्रांते भगवान्वृषभध्वजः । तुतोष नृपतेस्तस्य स्वयं दर्शनमाययौ
जितक्रोधो जितमदो जितसर्वेन्द्रियक्रियः स नृपतिः। तावद्वर्षसहस्रान्ते भगवान् वृषभध्वजः शिवः तस्मै प्रसन्नो भूत्वा स्वयं दर्शनमाययौ॥
Verse 4
अब्रवीत्तं महादेवो वरदोस्मीति पार्थिव
महादेवः तं पार्थिवं प्रत्युवाच— “वरदोऽस्मि” इति॥
Verse 5
श्रीभगवानुवाच । वरं वरय भद्रं ते यत्ते मनसि वर्त्तते । दास्यामि ते प्रसन्नोऽहं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्
श्रीभगवानुवाच— वरं वरय, भद्रं ते, यत्ते मनसि वर्तते। प्रसन्नोऽहं तव दास्यामि, यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम्॥
Verse 6
विश्वावसुरुवाच । एतल्लिंगं सुरश्रेष्ठ ध्यात्वा मनसि निश्चयम् । सर्वान्कामानवाप्नोतु प्रसादात्तव शंकर
विश्वावसुरुवाच— एतल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ, ध्यात्वा मनसि निश्चयम्। तव प्रसादात् शंकर, सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्॥
Verse 7
पुलस्त्य उवाच । एवमस्त्विति स प्रोच्य तत्रैवांतरधीयत । सिद्धेश्वरं ततो गत्वा सिद्धिं याति सहस्रशः
पुलस्त्य उवाच— “एवमस्तु” इति स प्रोच्य तत्रैवान्तरधीयत। ततः सिद्धेश्वरं गत्वा सिद्धिं याति सहस्रशः॥
Verse 8
प्रभावात्तस्य लिंगस्य कामानिष्टानवाप्नुयुः । ततो धर्मक्रियाः सर्वा गता नाशं धरातले
तस्य लिङ्गस्य प्रभावात् जनाः स्वेष्टान् कामान् अवाप्नुयुः। ततः पृथिवीतले सर्वाः धर्मक्रियाः क्षयं गत्वा नाशं जग्मुः॥
Verse 9
न कश्चिद्यजते यज्ञैर्न दानानि प्रयच्छति । सिद्धेश्वरप्रसादेन सिद्धिं यांति नरा भुवि
न कश्चिद् यज्ञैः यजते, न च दानानि प्रयच्छति। तथापि सिद्धेश्वरप्रसादेन भुवि नराः सिद्धिं यान्ति॥
Verse 10
उच्छिन्नेषु च यज्ञेषु दानेषु नृपसत्तम । इन्द्राद्यास्त्रिदशाः सर्वे परं दुःखमुपागताः
उच्छिन्नेषु च यज्ञेषु दानेषु च नृपसत्तम। इन्द्राद्याः सर्वे त्रिदशाः परं दुःखमुपागताः॥
Verse 11
ज्ञात्वा यज्ञविघातं च तद्विघाताय वासवः । वज्रेणाच्छादयामास यथा सिद्धिर्न जायते
यज्ञविघातं ज्ञात्वा तद्विघाताय वासवः। वज्रेणाच्छादयामास यथा सिद्धिर्न जायते॥
Verse 12
तथापि संनिधौ तस्य सिद्धेशस्य नृपोत्तम । कर्मणो जायते सिद्धिः पातकस्य परिक्षयः
तथापि तस्य सिद्धेशस्य संनिधौ नृपोत्तम। कर्मणः सिद्धिर्जायते पातकस्य परिक्षयः॥
Verse 13
यस्तु माघचतुर्द्दश्यां सोमवारे नृपोत्तम । शुक्लायां वाथ कृष्णायां स्पृष्ट्वा सिद्धो भवेन्नरः
यः पुनर्माघमासस्य चतुर्दश्यां सोमवासरे, शुक्लपक्षेऽथवा कृष्णपक्षे, तं पावनं स्थानं स्पृष्ट्वा नरः सिद्धिं प्राप्नोति।
Verse 14
अद्यापि जायते सिद्धिः सत्यमेतन्मयोदितम् । तस्मात्सिद्धेश्वरं गत्वा नत्वा यास्यति सद्गतिम्
अद्यापि सिद्धिर्जायते—सत्यमेतन्मया प्रोक्तम्। तस्मात् सिद्धेश्वरं गत्वा, प्रणम्य, स सद्गतिं यास्यति।