Adhyaya 83

Verse 1

सूत उवाच । तत्राश्चर्यमभूत्पूर्वं यत्तद्ब्राह्मणसत्तमाः । अहं वः कीर्तयिष्यामि पुराणे यदुदाहृतम्

सूत उवाच—तत्र पूर्वमाश्चर्यं यदभूत्, हे ब्राह्मणसत्तमाः; पुराणे यदुदाहृतं तदहं वः कीर्तयिष्यामि।

Verse 2

वेणुर्नाम महीपालः पुरासीत्सूर्यवंशजः । सदैव पापसंयुक्तो दुर्मेधाः कामपीडितः

पुरा सूर्यवंशजः वेणुर्नाम महीपाल आसीत्। स सदा पापसंयुक्तो दुर्मेधाः कामपीडितश्चाभवत्॥

Verse 3

शासनानि प्रदत्तानि ब्राह्मणानां महात्मनाम् । अन्यैः पार्थिवशार्दूलैस्तेन तानि हृतान्यलम्

अन्यैः पार्थिवशार्दूलैः महात्मब्राह्मणेभ्यः प्रदत्तानि शासनानि तेन निर्लज्जतया हृतान्यलम्॥

Verse 4

विध्वंसिताः स्त्रियो नैका विधवाश्च विशेषतः

स्त्रियो नैका विध्वंसिताः, विधवाश्च विशेषतः परं दुःखमवापन्॥

Verse 5

देवताराधनं पूजां कर्तुं नैव ददाति सः । न च यज्ञं न होमं च स्वाध्यायं न च पापकृत्

स देवताराधनं पूजां कर्तुं नैव ददाति स्म। पापकृत् स न यज्ञं न होमं न स्वाध्यायं चाचरत्॥

Verse 6

प्रोवाचाथ जनान्सर्वान्मां पूजयत सर्वदा । न मामभ्यधिकोऽन्योऽस्ति देवो वा ब्राह्मणोऽपि वा

अथ स सर्वान् जनान् प्रोवाच—“मां सर्वदा पूजयत। न मामभ्यधिकोऽन्योऽस्ति, देवो वा ब्राह्मणोऽपि वा”॥

Verse 7

मया तुष्टेन सर्वेषां संपत्स्यति हृदि स्थितम् । इह लोकेष्वसंदिग्धं शुभं वा यदि वाऽशुभम्

मया तुष्टेन सर्वेषां हृदि स्थितं यत्, तदेव निःसन्देहमिह लोके संपत्स्यति—शुभं वा अशुभं वा।

Verse 9

तेन शस्त्रविहीनानां विश्वस्तानां वधः कृतः । संत्यक्ताः शरणं प्राप्ताः पुरुषा भयविह्वलाः

तेन शस्त्रविहीनानां विश्वस्तानां च जनानां वधः कृतः; शरणं प्राप्ताः पुरुषा भयविह्वलाः संत्यक्ताश्च।

Verse 10

अचौराः प्रगृहीताश्च चौराः संरक्षिताः सदा । साधवः क्लेशिता नित्यं तेषां संहरता धनम्

अचौराः प्रगृहीताः, चौराः सदा संरक्षिताः; तेषां धनं संहरता साधवो नित्यं क्लेशिताः।

Verse 11

न कृतं च व्रतं तेन श्रद्धापूतेन चेतसा । न दत्तं ब्राह्मणेभ्यश्च न च यष्टं कदाचन

श्रद्धापूतेन चेतसा तेन न व्रतं कृतम्; न ब्राह्मणेभ्यो दत्तं, न च कदाचन यष्टम्।

Verse 12

एवं तस्य नरेन्द्रस्य पापासक्तस्य नित्यशः । कुष्ठव्याधिरभूदुग्रो वंशोच्छेदश्च सद्द्विजाः

एवं पापासक्तस्य तस्य नरेन्द्रस्य नित्यशः उग्रो कुष्ठव्याधिरभूत्; सद्द्विजाः, वंशोच्छेदश्चाभवत्।

Verse 13

ततस्तं व्याधिना ग्रस्तं पुत्रपौत्रविवर्जितम् । दायादाः सहसोपेता राज्यं जह्रुस्ततः परम्

ततः स व्याधिना ग्रस्तः पुत्रपौत्रविवर्जितः। दायादाः सहसा समागत्य तस्मात् परं राज्यं जह्रुः॥

Verse 14

तं च निर्वासयामासुस्तस्माद्देशात्पदातिकम् । एकाकिनं परित्यक्तं सर्वैरपि सुहृद्गणैः

तं च तस्माद्देशात् पदातिकं निर्वासयामासुः। एकाकिनं परित्यक्तं सर्वैरपि सुहृद्गणैः॥

Verse 15

सोऽपि सर्वैः परित्यक्तस्तेन पापेन कर्मणा । कलत्रैरपि चात्मीयैः स्मृत्वा पूर्वविचेष्टितम्

सोऽपि तेन पापेन कर्मणा सर्वैः परित्यक्तः। पूर्वविचेष्टितं स्मृत्वा कलत्रैरपि चात्मीयैः॥

Verse 16

एकाकी भ्रममाणोऽथ सोऽपि कष्टवशं गतः । क्षुत्तृष्णासुपरिश्रांतः क्षेत्रेऽत्रैव समागतः

एकाकी भ्रममाणोऽथ स कष्टवशं गतः। क्षुत्तृष्णासुपरिश्रान्तः क्षेत्रेऽत्रैव समागतः॥

Verse 17

ततः प्रासादमासाद्य सुपर्णाख्यसमुद्भवम् । यावत्प्राप्तः परित्यक्तस्ताव त्प्राणैरुपोषितः

ततः सुपर्णाख्यसमुद्भवं प्रासादमासाद्य सः। परित्यक्तः प्राणमात्रोपोषितो यावत् तत्र समागतः॥

Verse 18

ततो दिव्यवपुर्भूत्वाविमानवरमाश्रितः । जगामशिवलोकं स दुर्लभं धार्मिकैरपि

ततः स दिव्यवपुः प्राप्य विमानवरमाश्रित्य शिवलोकं जगाम—धार्मिकैरपि दुर्लभम्।

Verse 19

सेव्यमानोप्सरोभिश्च स्तूयमानश्च किन्नरैः । गीयमानश्च गन्धर्वैः शिवपार्श्वे व्यवस्थितः

ଅପ୍ସରୋଭିଃ ସେବ୍ୟମାନଃ କିନ୍ନରୈଃ ସ୍ତୂୟମାନଃ ଗନ୍ଧର୍ୱୈଶ୍ଚ ଗୀୟମାନଃ ଶିବପାର୍ଶ୍ୱେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତଃ।

Verse 20

अथ तं संनिधौ दृष्ट्वा गौरी पप्रच्छ सादरम् । कोऽयं देव समायातः सुकृती तव मन्दिरे । अनेन किं कृतं कर्म यत्प्राप्तोऽत्र विभूतिधृक्

ଅଥ ତଂ ସନ୍ନିଧୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଗୌରୀ ପପ୍ରଚ୍ଛ ସାଦରମ୍—କୋऽୟଂ ଦେବ ସମାୟାତଃ ସୁକୃତୀ ତବ ମନ୍ଦିରେ? ଅନେନ କିଂ କୃତଂ କର୍ମ ଯତ୍ ପ୍ରାପ୍ତୋऽତ୍ର ବିଭୂତିଧୃକ୍?

Verse 21

श्रीभगवानुवाच । एष पापसमाचारः सदाऽसीत्पृथिवीपतिः । वेणुसंज्ञो धरापृष्ठे कुष्ठव्याधिसमाकुलः

ଶ୍ରୀଭଗବାନୁବାଚ—ଏଷ ପାପସମାଚାରଃ ସଦାऽସୀତ୍ ପୃଥିବୀପତିଃ; ୱେଣୁସଂଜ୍ଞୋ ଧରାପୃଷ୍ଠେ କୁଷ୍ଠବ୍ୟାଧିସମାକୁଲଃ।

Verse 22

स संत्यक्तो निजैर्दारैः शत्रुवर्गेण धर्षितः । भ्रममाणः समायातः सुपर्णाख्यस्य मन्दिरे

ସ ସଂତ୍ୟକ୍ତୋ ନିଜୈର୍ଦାରୈଃ ଶତ୍ରୁବର୍ଗେଣ ଧର୍ଷିତଃ; ଭ୍ରମମାଣଃ ସମାୟାତଃ ସୁପର୍ଣାଖ୍ୟସ୍ୟ ମନ୍ଦିରେ।

Verse 23

उपवासपरिश्रांतः सांनिध्यं मम यत्र च । सर्वप्राणैः परित्यक्तस्तस्मिन्नायतने शुभे

उपवासेन परिश्रान्तः स मम सान्निध्ययुक्तं पवित्रमायतनं प्राप्तवान्। तस्मिन् शुभे धाम्नि सर्वप्राणैः परित्यक्तः प्राणान् सम्यक् उत्ससर्ज।

Verse 24

तत्प्रभावादिह प्राप्तः सत्यमेतन्म योदितम् । अन्योऽप्यनशनं कृत्वा प्राणान्यस्तत्र संत्यजेत्

तस्य प्रभावादिहैव फलप्राप्तिर्भवति—सत्यमेतन्मया उदितम्। अन्योऽपि योऽनशनं कृत्वा तत्र प्राणान् संत्यजेत्, स तद्गतिं प्राप्नुयात्।

Verse 25

स सर्वाभ्यधिकां भूतिं प्राप्नुयाद्वरवर्णिनि । यानेतान्वीक्षसे देवि गणान्मे पार्श्वसंस्थितान्

स सर्वाभ्यधिकां भूतिं प्राप्नुयात्, वरवर्णिनि। देवि, य एते मम पार्श्वसंस्थिताः गणाः त्वं पश्यसि, ते तस्य सिद्धेः साक्षिणः।

Verse 26

एतैस्तत्र कृतं सर्वैर्देवि प्रायोपवेशनम् । अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । प्रासादे तत्र निर्मुक्ताः प्राणैर्यांति ममांतिकम्

देवि, एतैः सर्वैस्तत्र प्रायोपवेशनं कृतम्। अपि कीटपतङ्गाः पशवः पक्षिणो मृगाश्च, तत्र प्रासादे प्राणैर्निर्मुक्ताः सन्तो मम अन्तिकं यान्ति।

Verse 27

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा पार्वती वाक्यं प्रोक्तं देवेन शम्भुना । विस्मयाविष्टहृदया साधु साध्विति साऽब्रवीत्

सूत उवाच—तद्वाक्यं शम्भुना देवेन प्रोक्तं श्रुत्वा पार्वती विस्मयाविष्टहृदया ‘साधु साधु’ इति अब्रवीत्।

Verse 28

ततःप्रभृति लोकेऽत्र पुरुषा मुक्तिमिच्छवः । दूरतोऽपि समभ्येत्य स्वान्प्राणांस्तत्र तत्यजुः

ततःप्रभृति लोकेऽस्मिन् मोक्षेच्छवः पुरुषा दूरादपि समागत्य तत्र स्वप्राणान् परित्यज्य मुक्तिमवाप्नुवन्।

Verse 29

प्रायोपवेशनं कृत्वा श्रद्धया परया युताः । गच्छन्ति च परां सिद्धिमपि पापपरायणाः

प्रायोपवेशनं कृत्वा परया श्रद्धया युताः, पापपरायणाः अपि परां सिद्धिं गच्छन्ति।

Verse 30

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । सुपर्णाख्यस्य माहात्म्यं यन्मया स्वपितुः श्रुतम्

एतत् सर्वं वः प्रोक्तं सर्वपातकनाशनम्; सुपर्णाख्यस्य माहात्म्यं यन्मया स्वपितुः श्रुतम्।

Verse 83

इति श्रीस्कन्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सुपर्णाख्यमाहात्म्यवर्णनं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः समाप्तः।