
सूतोऽतीतां पुण्यकथां कथयति—रुद्रेण ब्रह्मणेऽनुत्तमं क्षेत्रं प्रदत्तं, तत्र हाटकेश्वरनाम लिङ्गस्य प्रतिष्ठा चाभवत्। ततः शम्भुना कलिदोषैः पीडितानां ब्राह्मणानां रक्षणार्थं तत्क्षेत्रं षण्मुखाय (स्कन्दाय) न्यस्तम्। ब्रह्मणो याचनया पितृवचनानुसारं गाङ्गेयः तत्रैव निवासं चकार। कार्त्तिकमासे कृत्तिकायोगे भगवद्दर्शनं कृत्वा बहुजन्मसु पुण्यफलमवाप्य विद्वान् समृद्धश्च ब्राह्मणो जायते इति कालविधिः प्रोक्तः। महसेनस्य दिव्यं प्रासादं/मन्दिरं गगनस्पर्शि सर्वतोऽधिकं शोभमानं वर्ण्यते। तदाकर्ण्य देवाः कुतूहलेनागत्य परमपावनां पुरीं ददृशुः, उत्तरपूर्वप्रदेशेषु यज्ञान् कृत्वा यथाविधि दक्षिणां ददुः। स एव देशो देवयजन इति प्रसिद्धः, तत्र सम्यग्यागः कृतोऽन्यत्र कृतशतयागफलसमं फलमिति माहात्म्यं प्रतिपाद्यते।
Verse 1
। सूत उवाच । पुरा कल्पे भगवता एतत्क्षेत्रमनुत्तमम् । रुद्रेण ब्रह्मणे दत्तं तुष्टेन द्विजसत्तमाः
सूत उवाच—पुरा कल्पे, द्विजसत्तमाः, भगवता रुद्रेण तुष्टेन ब्रह्मणेऽनुत्तममेतत्क्षेत्रं दत्तम्।
Verse 2
यदा तु स्थापितं लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । देवैः प्रीतेन रुद्रेण प्रदत्तं ब्रह्मणे पुनः
यदा हाटकेश्वरसंज्ञितं लिङ्गं स्थापितं तदा देवैः प्रीतेन रुद्रेण तत् पुनर्ब्रह्मणे प्रदत्तम्।
Verse 3
एतत्क्षेत्रं तदा दत्तं शंभुना षण्मुखस्य ह । रक्षणार्थं हि विप्राणां कलिकालादिदोषतः
तदा शम्भुना षण्मुखायैतत्क्षेत्रं दत्तं हि—कलिकालादिदोषतो विप्राणां रक्षणार्थम्।
Verse 4
ब्रह्मणा प्रार्थितेनेदं स्वयमादिममुत्तमम् । पित्रादिष्टस्तु गांगेयस्तत्र वासमथाकरोत्
ब्रह्मणा प्रार्थितेनेदं स्वयमादिममुत्तमं क्षेत्रं प्रादुर्भूतम्; पित्रादिष्टस्तु गाङ्गेयस्तत्र वासमथाकरोत्।
Verse 5
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे यः कुर्यात्स्वामिदर्शनम् । सप्तजन्म भवेद्विप्रो धनाढ्यो वेदपारगः
कार्तिकमासे कृत्तिकायोगे यः स्वामिदर्शनं करोति, स सप्तजन्मसु विप्रः स्यात् धनाढ्यः वेदपारगश्च।
Verse 6
महासेनस्य देवस्य प्रासादं सुमनोहरम् । उच्चैः स्थितं सर्वलोके पातुकाममिवांबरम्
महासेनदेवस्य सुमनोहरः प्रासादः उच्चैः स्थितः, सर्वलोकं पातुकाम इवाम्बरवत्।
Verse 7
तच्छ्रुत्वा विबुधाः सर्वे कौतुकादेत्य सत्वरम् । वीक्षांचक्रुस्ततो गत्वा दृष्ट्वा मेध्यतमं पुरम्
तदाकर्ण्य सर्वे विबुधाः कौतुकात् सत्वरमेत्य, तत्र गत्वा मेध्यतमं पुरं दृष्ट्वा सम्यग्वीक्षां चक्रुः।
Verse 8
प्रासादस्योत्तरे देशे प्राच्ये देशे तथा द्विजाः । यज्ञक्रियासमारंभांश्चकुर्विप्रैर्यथोदितान्
प्रासादस्योत्तरे प्राच्ये च देशे द्विजाः, विप्रैः यथोदितान् यज्ञक्रियासमारम्भान् चक्रुः।
Verse 9
इष्ट्वा च विबुधाः सर्वे दत्त्वा तेभ्यश्च दक्षिणाम् । जग्मुस्त्रिविष्टपं हृष्टा लब्ध्वा तत्स्थानजं फलम्
इष्ट्वा सर्वे विबुधाः तेभ्यः दक्षिणां दत्त्वा, तत्स्थानजं फलं लब्ध्वा हृष्टाः त्रिविष्टपं जग्मुः।
Verse 10
ततस्तु देवयजनंनाम तस्य बभूव ह । यदन्यत्र शतं कृत्वा क्रतूनां फलमाप्नुयात् । तदत्रैकेन लभते क्रतुना दक्षिणावता
ततः स देवयजनं नाम्ना प्रसिद्धोऽभवत्। यदन्यत्र शतक्रतुकृत्येन फलं लभ्यते, तदत्र दक्षिणासहितेनैकेनैव क्रतुना लभ्यते।