Adhyaya 69

Verse 2

। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्

सूत उवाच। ततः निःक्षत्रिये लोके क्षत्रिण्यो वंशकारणात्। क्षेत्रजान् ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनयान्वरान्॥ ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः। जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात् संनिरस्य द्विजोत्तमान्॥

Verse 3

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे परिभूतिपदं गताः । प्रोचुर्भार्गवमभ्येत्य दुःखेन महतान्विताः

ततः ते ब्राह्मणाः सर्वे परिभूतिपदं गताः। प्रोचुर्भार्गवमभ्येत्य दुःखेन महतान्विताः॥

Verse 5

रामराम महाबाहो या त्वया वसुधा च नः । वाजिमेधे मखे दत्ता क्षत्रियैः सा हता बलात् । तस्मान्नो देहि तां भूयो हत्वा तान्क्षत्रियाधमान् । कुरु श्रेयोऽभिवृद्धिं तां यद्यस्ति तव पौरुषम्

राम राम महाबाहो! या त्वया वाजिमेधमखे नः वसुधा दत्ता, सा क्षत्रियैर्बलात् हृता। तस्मात् तान् क्षत्रियाधमान् हत्वा तां भूयोऽस्मभ्यं देहि। यदि तव पौरुषं विद्यते, तर्हि नः श्रेयः-अभिवृद्धिं कुरु।

Verse 6

ततो रामः क्रुधाविष्टो भूयस्तैः शवरैः सह । पुलिन्दैर्मेदकैश्चैव क्षत्रियांताय निर्ययौ

ततः रामः क्रुधाविष्टो भूयस्तैः शवरैः सह। पुलिन्दैर्मेदकैश्चैव क्षत्रियान्ताय निर्ययौ॥

Verse 7

तत्रैव क्षत्रियान्हत्वा रक्तमादाय तद्बहु । तां गर्तां पूरयामास चकार पितृतर्पणम्

तत्रैव क्षत्रियान् हत्वा रक्तमादाय तद्बहु। तां गर्तां पूरयामास चकार पितृतर्पणम्॥

Verse 8

प्रददौ ब्राह्मणेभ्यश्च वाजिमेधे धरां पुनः । तैश्च निर्वासितस्तत्र जगामोदधिसंनिधौ

प्रददौ ब्राह्मणेभ्यश्च वाजिमेधे धरां पुनः। तैश्च निर्वासितस्तत्र जगामोदधिसंनिधौ॥

Verse 9

एवं तेन कृता पृथ्वी सर्वक्षत्त्रविवर्जिता । त्रिःसप्तवारं विप्रेंद्रा द्विजेभ्यश्च निवेदिता

एवं तेन कृता पृथ्वी सर्वक्षत्त्रविवर्जिता। त्रिःसप्तवारं विप्रेन्द्रा द्विजेभ्यश्च निवेदिता॥

Verse 10

तर्पिताः पितरश्चैव रुधिरेण महात्मना । प्रतिज्ञा पालिता तस्माद्विकोपश्च बभूव सः

महात्मना रुधिरेण पितरः सम्यक्तर्पिताः; तस्मात् तस्य प्रतिज्ञा पालिता, अनन्तरं च स घोरकोपः शान्तिमगात्।

Verse 11

एकविंशतिमे प्राप्ते ततश्च पितृतर्पणे । अशरीराऽभवद्वाणी खस्था पितृसमुद्भवा

एकविंशतिदिने प्राप्ते पितृतर्पणकर्मणि प्रवृत्ते, खस्थेभ्यः पितृभ्यः समुद्भूता अशरीरा वाणी समुत्थिता।

Verse 12

रामराम महाभाग त्यजैतत्कर्म गर्हितम् । वयं ते तुष्टिमापन्नाः स्ववाक्यपरिपाल नात्

“राम राम महाभाग, त्यजैतत् गर्हितं कर्म; वयं ते तुष्टिमापन्नाः, स्ववाक्यपरिपालनात्।”

Verse 13

यत्त्वया विहितं कर्म नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचित्पूर्वं पितृवैरसमुद्भवम्

“यत्त्वया विहितं कर्म, नैतदन्यः करिष्यति; न च कदाचित् पूर्वैः कृतं, पितृवैरसमुद्भवम्।”

Verse 14

तस्मात्तुष्टा वयं वत्स दास्यामश्चित्त वांछितम् । प्रार्थयस्व द्रुतं तस्माद्दुर्लभं त्रिदशैरपि

“तस्मात् तुष्टा वयं वत्स, दास्यामश्चित्तवाञ्छितम्; प्रार्थयस्व द्रुतं, यत् त्रिदशैरपि दुर्लभम्।”

Verse 15

राम उवाच । पितरो यदि तुष्टा मे यच्छंति यदि वांछितम् । तस्मात्तीर्थमिदं पुण्यं मन्नाम्ना लोकविश्रुतम् । रक्तदोषविनिर्मुक्तं सेवितं वरतापसैः

राम उवाच—यदि मे पितरः तुष्टाः स्युः, मम वाञ्छितं दद्युः; तस्मात् इदं पुण्यं तीर्थं मन्नाम्ना लोके विश्रुतं भवतु, रक्तदोषविनिर्मुक्तं वरतापसैः सेवितं च।

Verse 16

पितर ऊचुः । पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता । रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये

पितर ऊचुः—पितृतर्पणजातैषा गर्ता त्वया विनिर्मिता; सा जगत्त्रये ‘रामह्रद’ इति ख्यातिं प्रयास्यति।

Verse 17

यत्र भक्तियुता लोकास्तर्पयिष्यंति वै पितॄन् । तेऽश्वमेधफलं प्राप्य प्रयास्यंति परां गतिम्

यत्र भक्तियुताः लोकाः पितॄन् वै तर्पयिष्यन्ति; तेऽश्वमेधफलं प्राप्य परां गतिं प्रयास्यन्ति।

Verse 18

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नरः । करिष्यति च यः श्राद्धं भक्त्या शस्त्रहतस्य च

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां भाद्रपदमासि यो नरः; भक्त्या शस्त्रहतस्यापि श्राद्धं करिष्यति।

Verse 19

अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम् । उद्धरिष्यति स प्रेतमपि पापसमन्वितम्

अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम्; स प्रेतमपि पापाढ्यं उद्धरिष्यति निश्चयात्।

Verse 20

सूत उवाच । एवमुक्त्वा तु रामं ते विरेमुस्तदनंतरम् । रामोऽपि च तपस्तेपे तत्रैव क्रोधवर्जितः

सूत उवाच—एवमुक्त्वा तु ते रामं विरम्य ततः परम् । जग्मुरथान्यथा सर्वे; रामोऽपि तत्रैव क्रोधवर्जितः तपस्तेपे ॥

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च । तस्मिन्दिने प्रकर्तव्यं श्राद्धं श्रद्धासमन्वितैः

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्यापि । तस्मिन्दिने श्रद्धया युक्तैः श्राद्धं कार्यं विशेषतः ॥

Verse 22

उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः । तत्र मुक्तिप्रदं श्राद्धं दिने तस्मिन्नुदाहृतम्

उपसर्गमृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः । तत्र तस्मिन्दिने श्राद्धं मुक्तिप्रदं प्रकीर्तितम् ॥

Verse 23

यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि । स तेषामनृणो भूत्वा पितृलोके महीयते

यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि । स तेषामनृणो भूत्वा पितृलोके महीयते ॥

Verse 24

एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्

एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 25

श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम् । स गयाश्राद्धजं कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

श्राद्धकाले यो नरः भक्त्या स्वयमेवैतत् पठति, स गयायां कृतश्राद्धजन्यं कृत्स्नं पुण्यफलं निःसंशयं प्राप्नोति।

Verse 26

पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ । पितृमेधस्य यज्ञस्य स फलं लभते ऽखिलम्

पर्वकालेऽथवा संप्राप्ते ब्राह्मणसंनिधौ यः पठेत्, स पितृमेधयज्ञस्याखिलं फलं लभते।

Verse 27

शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः । सौत्रामणौ कृते कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्

यो नरः भक्त्या कीर्त्यमानमिदं शृणुयादपि, स सौत्रामणौ कृते कृत्स्नं फलं निःसंशयं प्राप्नोति।