Adhyaya 56

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यापि नातिदूरस्थं सांबादित्यं सुरेश्वरम् । दृष्ट्वा कामानवाप्नोति सर्वान्मर्त्यो हृदि स्थितान्

सूत उवाच—तस्यापि नातिदूरस्थं सांबादित्यं सुरेश्वरम्। तं दृष्ट्वा मर्त्यः हृदि स्थितान् सर्वान् कामान् अवाप्नोति॥

Verse 2

यस्तु माघस्य शुक्लायां सप्तम्यां रविवासरे । भक्त्या संपश्यते मर्त्यो नरकान्न स पश्यति

यस्तु माघस्य शुक्लायां सप्तम्यां रविवासरे। भक्त्या संपश्यते मर्त्यो नरकान् न स पश्यति॥

Verse 3

आसीत्पूर्वं द्विजो नाम गालवः स महामुनिः । स्वाध्यायनिरतो नित्यं वेदवेदांगपारगः

आसीत् पूर्वं द्विजो नाम गालवः स महामुनिः। स्वाध्यायनिरतो नित्यं वेदवेदाङ्गपारगः॥

Verse 4

शुचिव्रतपरः शांतो देवद्विजपरायणः । कृतज्ञश्च सुशीलश्च यज्ञकर्मविचक्षणः

शुचिव्रतपरः शान्तो देवद्विजपरायणः। कृतज्ञश्च सुशीलश्च यज्ञकर्मविचक्षणः॥

Verse 5

तस्यैवं वर्तमानस्य संप्राप्तं पश्चिमं वयः । अपुत्रस्य द्विजश्रेष्ठास्ततो दुःखं व्यजायत

तस्यैवं वर्तमानस्य संप्राप्तं पश्चिमं वयः। अपुत्रस्य द्विजश्रेष्ठाः ततो दुःखं व्यजायत॥

Verse 6

ततः सर्वं परित्यज्य गृहकृत्यं स भक्तिमान् । सूर्यमाराधयामास क्षेत्रेऽत्रैव समाहितः

ततः सर्वं गृहकृत्यं परित्यज्य स भक्तिमान् । अत्रैव क्षेत्रे समाहितचित्तः सूर्यमाराधयामास ॥

Verse 7

वटवृक्षं समाश्रित्य श्रद्धया परया युतः । स्थापयित्वा रवेरर्चां यथोक्तां पंचरात्रिके

वटवृक्षं समाश्रित्य श्रद्धया परया युतः । पंचरात्रविधानेन रवेरर्चां यथोक्तां स्थापयामास ॥

Verse 8

वर्षास्वाकाशशायी च हेमंते जलसंश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे निराहारो जितेन्द्रियः

वर्षासु व्योमशायी स हेमन्ते जलसंश्रयः । ग्रीष्मे पंचाग्निसाधकः निराहारो जितेन्द्रियः ॥

Verse 9

ततः पंचदशे वर्षे संप्राप्ते भगवान्रविः । वटवृक्षं समाश्रित्य समीपस्थमुवाच तम्

ततः पंचदशे वर्षे संप्राप्ते भगवान् रविः । वटवृक्षं समाश्रित्य समीपस्थं तमब्रवीत् ॥

Verse 10

श्रीसूर्य उवाच । वरदोस्म्यद्य भद्रं ते वरं प्रार्थय गालव । अतिदुर्लभमप्याशु तव दास्याम्यसंशयम्

श्रीसूर्य उवाच । वरदोऽस्म्यद्य भद्रं ते वरं प्रार्थय गालव । अतिदुर्लभमप्याशु तव दास्याम्यसंशयम् ॥

Verse 11

गालव उवाच । अपुत्रोऽहं सुरश्रेष्ठ पश्चिमे वयसि स्थितः । तस्माद्देहि सुतं मह्यं वंशवृद्धिकरं परम्

गालव उवाच—अहं सुरश्रेष्ठ अपुत्रः पश्चिमे वयसि स्थितः। तस्मान्मह्यं परमं वंशवृद्धिकरं सुतं देहि॥

Verse 15

सप्तम्यश्च द्विजश्रेष्ठ निराहारस्तु भक्तितः या । स प्राप्स्यति न संदेहः पुत्रं वंशविवर्धनम्

हे द्विजश्रेष्ठ! या भक्तितो निराहारः सप्तम्यां व्रतमाचरेत्। स न संशयः प्राप्स्यति वंशविवर्धनं पुत्रम्॥

Verse 16

एवमुक्त्वा च सप्ताश्वो विरराम दिवाकरः । गालवोऽपि प्रहृष्टात्मा जगाम निजमंदिरम्

एवमुक्त्वा सप्ताश्वो दिवाकरः विरराम। गालवोऽपि प्रहृष्टात्मा जगाम निजमन्दिरम्॥

Verse 17

नातिदीर्घेण कालेन ततस्तस्याभव तत्सुतः । यथोक्तस्तेन देवेन सर्वलक्षणलक्षितः

नातिदीर्घेण कालेन तस्य ततः सुतोऽभवत्। तेन देवेन यथोक्तः सर्वलक्षणलक्षितः॥

Verse 18

ततश्चक्रे पिता नाम वटेश्वर इति स्वयम् । वटस्थेन यतो दत्तः संतुष्टेनांशुमालिना

ततः पिता स्वयमेव तस्य नाम वटेश्वर इति चक्रे। वटस्थेन संतुष्टेनांशुमालिना यतो दत्तः॥

Verse 19

वटेश्वरसुतान्दृष्ट्वा पौत्रांश्च द्विजसत्तमाः । गालवः सूर्यमापन्नः कृत्वा सुविपुलं तपः

हे द्विजसत्तमाः—वटेश्वरस्य सुतान् पौत्रांश्च दृष्ट्वा, गालवो महत्तपः सुविपुलं कृत्वा सूर्यलोकं प्राप।

Verse 20

वटेश्वरोऽपि संज्ञाय पित्रा संस्थापितं रविम् । तदर्थं कारयामास प्रासादं सुमनोहरम्

वटेश्वरोऽपि पित्रा तत्र संस्थापितं रविं विज्ञाय, तदर्थमेव सुमनोहरं प्रासादं कारयामास।

Verse 21

ततःप्रभृति लोके च स वटादित्यसंज्ञितः । पुत्रप्रदो ह्यपुत्राणां विख्यातो भुवनत्रये

ततःप्रभृति लोके स ‘वटादित्य’ इति संज्ञितः; अपुत्राणां पुत्रप्रदः, भुवनत्रये विख्यातः।

Verse 22

सप्तम्यां सूर्यवारेण उपवासपरायणः । यस्तं पूजयते भक्त्या सप्तर्मार्द्वादश क्रमात् । स प्राप्नोति सुतं श्रेष्ठं स्ववंशस्य विवर्धनम्

सप्तम्यां सूर्यवारे चोपवासपरायणः; यः क्रमात् सप्तार्चन-द्वादशोपचारैर्भक्त्या तं पूजयति, स स्ववंशविवर्धनं श्रेष्ठं सुतं प्राप्नोति।

Verse 23

निष्कामो वा नरो यस्तु तं पूजयति मानवः । स मोक्षमाप्नुयान्नूनं दुर्लभं त्रिदशैरपि

निष्कामो यस्तु मानवस्तं भक्त्या पूजयति, स नूनं मोक्षमाप्नोति—त्रिदशैरपि दुर्लभम्।

Verse 24

अथ गाथा पुरा गीता नारदेन सुरर्षिणा । दृष्ट्वा पुत्रप्रदं देवं वटादित्यं सुरेश्वरम्

अथ पुरा सुरर्षिणा नारदेन गीता गाथा—वटादित्यं सुरेश्वरं पुत्रप्रदं देवं दृष्ट्वा।

Verse 25

अपि वर्षशता नारी वंध्या वा दुर्भगापि वा । सांबसूर्यप्रसादेन सद्यो गर्भवती भवेत्

अपि वर्षशतं वन्ध्या नारी वा दुर्भगापि वा । सांबसूर्यप्रसादेन सद्यो गर्भवती भवेत् ॥

Verse 26

किं दानैः किं व्रतैर्ध्यानैः किं जपैः सोपवासकैः । पुत्रार्थं विद्यमानेऽथ सांबसूर्ये सुरेश्वरे

किं दानैः किं व्रतैर्ध्यानैः किं जपैः सोपवासकैः । पुत्रार्थं विद्यमानेऽत्र सांबसूर्ये सुरेश्वरे ॥

Verse 27

वर्षमेकं नरो भक्त्या यः पश्येत्सूर्यवासरे । कृतक्षणोऽत्र पुत्रं स लभते चोत्तमं सुखम्

वर्षमेकं नरो भक्त्या यः पश्येत्सूर्यवासरे । कृतक्षणोऽत्र पुत्रं स लभते चोत्तमं सुखम् ॥

Verse 28

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तं देवं यत्नतो द्विजाः । पश्येदात्महितार्थाय स्ववंशपरिवृद्धये

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तं देवं यत्नतो द्विजाः । पश्येदात्महितार्थाय स्ववंशपरिवृद्धये ॥