Adhyaya 55

Verse 1

सूत उवाच । तस्या एव समीपस्थं देवदेवं नलेश्वरम् । दृष्ट्वा विमुच्युते पापात्स्थापितं नलभूभुजा

सूत उवाच—तस्याः एव समीपे नलभूभुजा स्थापितं देवदेवं नलेश्वरं दृष्ट्वा नरः पापात् विमुच्यते।

Verse 2

यस्तं पश्येन्नरो भक्त्या माघे षष्ठ्यां सिते द्विजाः । सर्व रोगविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमं पदम्

हे द्विजाः, यो नरः माघमासस्य शुक्लपक्षे षष्ठ्यां भक्त्या तं पश्यति, स सर्वरोगविनिर्मुक्तः सन् परमं पदं प्राप्नोति।

Verse 3

कण्डूः पामाथ दद्रूणि मंडलानि विचर्चिका । दर्शनात्तस्य नश्यन्ति जन्तूनां भावितात्मनाम्

कण्डूः पामा दद्रूणि मण्डलानि विचर्चिका च—तस्य दर्शनमात्रेण भावितात्मनां जन्तूनां नश्यन्ति।

Verse 4

अस्ति तस्याग्रतः कुण्डं स्वच्छोदकसुपूरितम् । मत्स्यकूर्मसमाकीर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्

तस्याग्रतः स्वच्छोदकसुपूरितं कुण्डमस्ति; मत्स्यकूर्मसमाकीर्णं पद्मिनीखण्डमण्डितं च।

Verse 5

यस्तत्र कुरुते स्नानं प्रत्यूषे सोमवासरे । अपि कुष्ठामयमस्तः स भूयः स्यात्पुनर्नवः

यः तत्र प्रत्यूषे सोमवासरे स्नानं करोति, स कुष्ठामययुक्तोऽपि भूयः पुनर्नव इव भवति।

Verse 6

यदा संस्थापितः शंभुर्नलेन पृथिवीभुजा । तदा तुष्टेन स प्रोक्तो ब्रूहि किं ते करोम्यहम्

यदा नलेन पृथिवीभुजा शम्भुः संस्थापितः, तदा तुष्टः स भगवान् प्रोवाच—ब्रूहि, किं ते करोम्यहम्?

Verse 7

नल उवाच । अत्र स्थेयं त्वया देव सदा सन्निहितेन च । सर्वलोकहितार्थाय रोगनाशाय शंकर

नल उवाच—देव शंकर, त्वया अत्र सदा सन्निहितेन स्थेयम्; सर्वलोकहितार्थं रोगनाशाय च।

Verse 8

शंकर उवाच । अहं त्वद्वचनाद्राजन्संप्राप्ते सोमवासरे । प्रत्यूषे च निवत्स्यामि प्रासादे नात्र संशयः

शंकर उवाच—राजन्, त्वद्वचनात् सोमवासरे संप्राप्ते प्रत्यूषेऽहं प्रासादेऽत्र निवत्स्यामि; नात्र संशयः।

Verse 9

प्राणिनां रोगनाशाय शुक्लपक्षे विशेषतः

प्राणिनां रोगनाशाय, शुक्लपक्षे विशेषतः।

Verse 10

यो मामत्र स्थितं तत्र दिवसे वीक्षयिष्यति । स्नात्वा सुविमले कुंडे सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । तस्य नाशं प्रयास्यंति व्याधयो गात्रसंभवाः

यो मामत्र स्थितं दिवसे वीक्षयिष्यति, स सुविमले कुण्डे स्नात्वा सम्यक् श्रद्धासमन्वितः; तस्य गात्रसम्भवा व्याधयः नाशं प्रयास्यन्ति।

Verse 11

योऽस्य कुंडस्य संभूतां मृत्तिकामपि मानवः । संधास्यति निजे देहे सोमवारे निशाक्षये । सोऽपि रोगैर्विनिर्मुक्तः संभविष्यति पुष्टिमान्

योऽस्य कुण्डस्य सम्भूतां मृत्तिकां मानवः सोमवारे निशाक्षये निजे देहे संधास्यति, सोऽपि रोगैर्विनिर्मुक्तः पुष्टिमान् भविष्यति।

Verse 12

निष्कामस्तु पुनर्यो मां तस्मिन्काले नृपोत्तम । पूजयिष्यति सद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति

यः कश्चित् निष्कामः सन् तस्मिन् काले, नृपोत्तम, मां सद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः पूजयिष्यति, स सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं गमिष्यति।

Verse 13

सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्त्रैलोक्यदीपको हरः । अन्तर्धानं गतो विप्रा यथा दीपोऽत्र तत्क्षणात्

सूत उवाच—एवमुक्त्वा स भगवांस्त्रैलोक्यदीपको हरः, विप्राः, तत्क्षणादेव दीप इवात्र अन्तर्धानं गतः।

Verse 15

एष संस्थापितः शंभुर्मया युष्मत्पुरोंतिके । येन दृष्टेन रोगाणां सर्वेषां जायते क्षयः

एष शंभुर्मया युष्मत्पୁରान्तिके संस्थापितः; यस्य दर्शनमात्रेण सर्वेषां रोगाणां क्षयो जायते।

Verse 16

अधुनाहं गमिष्यामि स्वराज्याय कृते द्विजाः । निषधां च पुरीमेष सर्वैः पूज्यः समाहितैः

अधुना स्वराज्यार्थं गमिष्यामि, द्विजाः; निषधापुरीस्थोऽयं प्रभुः सर्वैः समाहितैः पूज्यः।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पार्थिवशार्दूल करिष्यामः समाहिताः । तव देवकृते यत्नं यात्राद्यासु क्रियासु च

ब्राह्मणा ऊचुः—एवं करिष्यामः, पार्थिवशार्दूल, समाहिताः; तव देवकृते च यात्राद्यासु क्रियासु यत्नं करिष्यामः।

Verse 18

तथा पूजां करिष्यामः श्रद्धया परया युताः । अस्माकं पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा परे । वंशजास्ते करिष्यंति पूजामस्य सुभक्तितः

तथा वयं परया श्रद्धया युताः तस्य पूजां करिष्यामः। अस्माकं ये पुत्रपौत्रा भविष्यन्ति तथा अन्येऽपि वंशजाः, तेऽपि सुभक्तितः अस्य प्रभोः पूजां करिष्यन्ति।

Verse 19

सूत उवाच । एवमुक्तः स भूपालस्तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः । प्रतस्थे तान्प्रणम्योच्चैः सर्वैस्तैश्चाभिनंदितः

सूत उवाच—एवमुक्तः स भूपालः तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः। तान् उच्चैः प्रणम्य प्रतस्थे, सर्वैस्तैश्चाभिनन्दितः।

Verse 20

एवं स भगवाञ्छंभुस्तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः

एवं स भगवान् शम्भुः तस्मिन् स्थाने व्यवस्थितः। हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः।

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वीक्षणीयः सदा हि सः । विशेषात्सोमवारेण शाश्वतं श्रेय इच्छता

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन सदा हि सः वीक्षणीयः। विशेषात् सोमवारेण शाश्वतं श्रेय इच्छता।

Verse 55

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये नलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नलेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः।