Adhyaya 50

Verse 1

। एवं तस्य नरेन्द्रस्य व्याघ्ररूपस्य कानने । जगाम सुमहान्कालो निघ्नतो विविधान्द्विज

एवं तस्य नरेन्द्रस्य व्याघ्ररूपस्य कानने स्थितस्य, विविधान् जनान् निघ्नतः, सुमहान् कालो जगाम, हे द्विज।

Verse 2

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्देशे द्विजोत्तमाः । आ यातं गोकुलं रम्यं गोपगोपीसमाकुलम्

कस्यचित् त्वथ कालस्य तस्मिन् देशे, हे द्विजोत्तमाः, गोपगोपीसमाकुलं रम्यं गोकुलमायातम्।

Verse 3

तत्रास्ति नन्दिनीनाम धेनुः पीनपयोधरा । विस्तीर्णजघनाभोगा हंसवर्णा घटस्रवा

तत्र नन्दिनीनाम धेनुः आसीत् पीनपयोधरा; विस्तीर्णजघनाभोगा हंसवर्णा घटस्रवा च।

Verse 4

अथ सा निजयूथस्य सदाग्रे तृणवांछया । भ्रममाणा निकुञ्जांते लिंगं देवस्य शूलिनः

अथ सा स्वनिजयूथस्य सदाग्रे तृणवाञ्छया भ्रममाणा निकुञ्जान्ते शूलिनो देवस्य लिङ्गमद्राक्षीत्।

Verse 5

अपश्यत्तेजसा युक्तं स्वयमेव व्यवस्थितम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं चित्ताह्लादकरं परम्

सा तं तेजसा युक्तं स्वयमेव व्यवस्थितं द्वादशार्कप्रतीकाशं परं चित्ताह्लादकरं ददर्श।

Verse 6

ततस्तस्योपरि स्थित्वा सुस्राव सुमहत्पयः । श्रद्धया परया युक्ता तस्य स्नानकृते द्विजाः

ततः सा तस्योपरि स्थित्वा सुमहत् पयः सुस्राव; परया श्रद्धया युक्ता तस्य स्नानार्थं, हे द्विजाः।

Verse 7

एवं तां स्नपनं तस्य सदा लिंगस्य कुर्वतीम् । न जानाति जनः कश्चिद्वने वृक्षसमाकुले

एवं सा तस्य सदा लिङ्गस्य स्नपनं कुर्वती वने वृक्षसमाकुले जनः कश्चिदपि न जानाति स्म।

Verse 8

अन्यस्मिन्दिवसे तत्र स्थाने व्याघ्रः समागतः । तीक्ष्णदंष्ट्रो महाकायः सर्वजन्तुभयावहः

अन्यस्मिन् दिवसे तत्र स्थाने व्याघ्रः समागतः; तीक्ष्णदंष्ट्रो महाकायः सर्वजन्तुभयावहः।

Verse 9

अथ सा तत्र आयाता पतिता दृष्टिगोचरे । नन्दिनी द्वीपिनस्तस्य दैवयोगाद्द्विजोत्तमाः

अथ सा नन्दिनी तत्रागता दैवयोगात् तस्य द्वीपिनो दृष्टिगोचरे पतिता, हे द्विजोत्तमाः।

Verse 10

ततः सा गोकुले बद्धं स्मृत्वा स्वं लघुवत्सकम् । अतृणादं पयोवृत्तिं करुणं पर्यदेवयत्

ततः सा गोकुले बद्धं स्वं लघुवत्सकं स्मृत्वा, अतृणादं पयोवृत्तिं करुणं पर्यदेवयत्।

Verse 11

अद्यैकाहं च संप्राप्ता कानने जनवर्जिते । पुत्रं बालं परित्यज्य गोपैर्गोष्ठे नियंत्रितम्

अद्यैकाहं जनवर्जिते कानने संप्राप्ता, गोपैर्गोष्ठे नियंत्रितं बालं पुत्रं परित्यज्य।

Verse 12

येन सत्येन भक्त्याद्य स्नपनायाहमागता । शिवस्य तेन सत्येन भूयान्मे सुतसंगमः

येन सत्येन भक्त्या अद्य स्नपनायाहमागता शिवस्य, तेनैव सत्येन मे सुतसंगमो भूयात्।

Verse 13

एवं सा करुणं यावन्नन्दिनी विलपत्यलम् । तावद्व्याघ्रः स्मितं कृत्वा प्रोवाच परुषाक्षरम्

एवं सा नन्दिनी करुणं यावदतिविलपत्यलम्, तावद्व्याघ्रः स्मितं कृत्वा परुषाक्षरं प्रोवाच।

Verse 14

व्याघ्र उवाच । प्रलापान्किं मुधा धेनो करोषि वशगा मम । तस्मादिष्टतमं देवं स्मर स्वर्गकृते शुभे

व्याघ्र उवाच—हे धेनो, मम वशगा सती किं वृथा प्रलापान् करोषि? तस्मात् हे शुभे, स्वर्गकृते स्वेष्टतमं देवं स्मर।

Verse 15

धेनुरुवाच । नाहमात्मकृते व्याघ्र विलपामि सुदुः खिता । शिवार्चनकृते मृत्युर्मम जातः शुभावहः

धेनुरुवाच—हे व्याघ्र, नाहम् आत्मकृते विलपामि, सुदुःखिता सती अपि। शिवार्चनकृते मम मृत्युर्यदि जातः, स एव शुभावहः।

Verse 16

वत्सो मे गोकुले बद्धः स्मरमाणो ममागमम् । सन्तिष्ठते पयोवृत्तिः कथं स्यात्स मया विना

वत्सो मे गोकुले बद्धः, ममागमं स्मरन् तिष्ठति। पयोवृत्तिः स कथं स्यात् मया विना?

Verse 17

एतस्मात्कारणाद्व्याघ्र विलपामि सुदुःखिता । न चात्मजीवनार्थाय सत्येनात्मानमालभे

एतस्मात् कारणात् हे व्याघ्र, अहं सुदुःखिता विलपामि। न च आत्मजीवनार्थाय सत्येन आत्मानम् आलभे।

Verse 18

तस्मान्मुंच महाव्याघ्र मां सद्यः सुतवत्सलाम् । सखीजनस्य तं दत्त्वा समागच्छामि तेंतिकम्

तस्मात् हे महाव्याघ्र, मां सद्यः मुञ्च, सुतवत्सलाम्। सखीजनस्य तं दत्त्वा, समागच्छामि तव अन्तिकम्।

Verse 19

व्याघ्र उवाच । कथं मृत्युमुखं प्राप्य निष्क्रम्य च कथञ्चन । भूयस्तत्रैव निर्यासि तस्मात्त्वां भक्षयाम्यहम्

व्याघ्र उवाच—मृत्युमुखं प्राप्य कथं त्वं कथञ्चन निष्क्रम्य, भूयस्तत्रैव पुनर्निर्यासि? तस्मात् त्वां भक्षयाम्यहम्।

Verse 20

नन्दिन्युवाच । शपथैरागमिष्यामि यैः पुनर्व्याघ्र तेंऽतिकम् । तानाकर्णय मे वक्त्रात्ततो युक्तं समाचर

नन्दिन्युवाच—व्याघ्र, यैः शपथैः पुनस्तेऽन्तिकम् आगमिष्यामि, तान् मम वक्त्रात् शृणु; ततः युक्तं समाचर।

Verse 21

यत्पापं ब्रह्महत्यायां मातापित्रोश्च वंचने । तेन पापेन लिप्येहं नागच्छामि पुनर्यदि

ब्रह्महत्यायां यत्पापं, मातापित्रोश्च वञ्चने यत्पापं, तेन पापेनाहं लिप्येयम्—यदि पुनरागच्छामि न।

Verse 22

विवस्त्रं स्नानसक्तानां दिवामैथुनगामिनाम् । यत्पापं तेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

विवस्त्रस्नानसक्तानां यत्पापं, दिवामैथुनगामिनाम् यत्पापं, तेन पापेनाहं लिप्येयम्—यदि पुनरागच्छामि न।

Verse 23

रजस्वलानुसक्तानां यत्पापं नग्नशायिनाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

रजस्वलानुसक्तानां यत्पापं, नग्नशायिनाम् यत्पापं, तेन पापेनाहं लिप्येयम्—यदि पुनरागच्छामि न।

Verse 24

विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां च यत्पापं भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि ॥

Verse 25

गोकन्याब्राह्मणानां च दूषकानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

गोकन्याब्राह्मणानां च दूषकानां च यत्पापं भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि ॥

Verse 26

वृथापाकप्रकर्तृणां वृथामांसाशिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

वृथापाकप्रकर्तॄणां वृथामांसाशिनां च यत्पापं भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि ॥

Verse 27

व्रतभंगप्रकर्तृणामनृतौ गामिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

व्रतभङ्गप्रकर्तॄणामनृतौ गामिनां च यत्पापं भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि ॥

Verse 28

पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि ॥