Adhyaya 44

Verse 1

। मेनकोवाच । नूनं हि कामधर्मे त्वं न प्रवीणो महाद्युते । तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्

मेनकोवाच—महाद्युते, नूनं त्वं कामधर्मेषु न प्रवीणः; तेन रागिणीं माम् ईदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि।

Verse 2

सूत उवाच । एवमुक्तस्ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे

सूत उवाच—एवमुक्ते ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम्; महता कोपेन युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे।

Verse 3

विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्

विश्वामित्र उवाच—त्वं जीवन् गच्छ वा मृत्युम्; नाहं तव वचनं करिष्यामि। व्रतनाशात् यत् पापम् उत्पद्यते, तत् स्त्रीवधात् अपि अधिकं भवतीति।

Verse 4

प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते । न संगात्तु पुनस्तासां तस्मात्त्वं गन्तुमर्हसि

व्रतिनां स्त्रीवधे कृतेऽपि प्रायश्चित्तं बुधैः प्रोक्तम्; तासां तु पुनः संगस्य न प्रायश्चित्तम्। तस्मात् त्वं गन्तुम् अर्हसि।

Verse 5

न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः । व्रतबाह्या अपि नराः सक्ताः स्त्रीषु पतंत्यधः

न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात् पापम् आप्नुयुः; व्रतबाह्या अपि नराः स्त्रीषु सक्ताः अधः पतन्ति।

Verse 6

संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणा व्याजन्यायेनैव प्रदर्शयेत्

प्रथमेऽपि समागमे नारी संसारभ्रमणं प्रवर्तयेत्; वह्निप्रदक्षिणा-व्याज-न्यायेनैव तत् प्रदर्शयेत्।

Verse 7

तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत् । आस्तां तावत्समासंगं य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः

तस्मात् स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत्; आस्तां तावत् समासंगं—य इच्छेत् आत्मनः श्रेयः।

Verse 8

अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान् । अस्पर्शाद्दृढतामेति तत्संपर्काद्विलीयते

अङ्गारसदृशी नारी घृतकुम्भसमो नरः। अस्पर्शाद् दृढतां याति संस्पर्शात् तु विलीयते॥

Verse 9

स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि । तस्मात्त्याज्या सुदूरेण ताः स्वर्गस्य निरोधकाः

स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि। तस्मात् त्याज्याः सुदूरेण स्वर्गमार्गनिरोधिकाः॥

Verse 10

कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः । एकस्मिन्नंतरे रागं कुर्वंत्येताः सुचञ्चलाः

कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः। एकस्मिन्नन्तरे रागं कुर्वन्त्येताः सुचञ्चलाः॥

Verse 12

न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि । यासां संगसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः । नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ । विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः

न स्त्रीभ्यः किञ्चिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि। यासां सङ्गसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः॥ नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ। विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः॥

Verse 13

अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु

अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च। मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु॥

Verse 14

सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा

सूत उवाच—एवं तेन संभर्त्सिता मेनका कोपसमन्विता, स्फुरमाणोष्ठपुटा मुनिश्रेष्ठं तं शशाप।

Verse 15

यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे

यस्मात् त्वया सकामा अहं सुदुर्मते परित्यक्ता, कामजं धर्मं त्यजता; तस्मात् मम शापं गृहाण।

Verse 16

अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः

अद्यैव भव दुबुद्धे वलीपलितसंयुतः; जराजर्जरिताङ्गश्च, तुच्छदृष्टिर्विरङ्गितः।

Verse 17

सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः

सूत उवाच—उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणात् मुनिसत्तमः, तया यादृक् प्रकीर्तितः स तादृशः सद्यः बभूव।

Verse 18

ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः । कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः

ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः; कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः।

Verse 19

निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरितांगिका

निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरिताङ्गिका ॥

Verse 20

सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत्

सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत् ॥

Verse 21

अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा

अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जलाशये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा ॥

Verse 22

तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा

तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा ॥

Verse 23

ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमंत्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम्

ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमन्त्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम् ॥

Verse 24

एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः

एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । देवदेवस्य शूलिनो लिङ्गं संस्थापयामास ॥

Verse 25

तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः

तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः ॥

Verse 26

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्

तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिङ्गमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमन्दिरम् ॥

Verse 27

अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम्

अद्यापि दृश्यते तत्र गङ्गोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम् ॥

Verse 28

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते

यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते ॥

Verse 29

ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले । पाताले स्वर्गलोके च रूपौदार्यप्रदं नृणाम्

ततःप्रभृति तत्तीर्थं महीतले ख्यातिमगमत् । पाताले स्वर्गलोके च नृणां रूपौदार्यप्रदं भवेत् ॥

Verse 30

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेशमाहात्म्यं सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 44

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः

इति श्रीस्कान्दे महापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्तिविश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनं नाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः समाप्तः ॥