Adhyaya 43
अध्यायेऽस्मिन् तीर्थे धर्माश्रये संक्षिप्तो धर्मतत्त्वसंवादः प्रवर्तते। मेनका दिवौकसां वेश्यागणे स्वात्मानं निर्दिश्य ब्राह्मणतपस्विनं प्रति कामाकुला भवति; तं कामसदृशं वर्णयति, आकर्षणजन्यदेहमानसविकारांश्च प्रकाशयति। सा च भीषणं प्रलोभनं करोति—यदि स न गृह्णीयात् तर्हि सा म्रियेत, स्त्रीहिंसादोषेन च स निन्दां प्राप्नुयादिति। तपस्वी तु शिवाज्ञापरायणानां व्रतिनां समुदायं स्मारयन् ब्रह्मचर्यस्य रक्षणं प्रतिपादयति। ब्रह्मचर्यं सर्वव्रतानां मूलं, विशेषतः शिवभक्तानां, इति स निगदति; पाशुपतव्रतधारिणः कृते एकेनापि मैथुनसंस्पर्शेन बहु तपोऽपि नश्यतीति च। स्त्रीसङ्गस्य भेदान्—स्पर्शं, दीर्घसंसर्गं, वार्तालापमपि—व्रतभङ्गभयेन दोषप्रायान् मन्यते, व्यक्तिनिन्दां न कृत्वा व्रतशुद्धिरक्षणमेव लक्ष्यं करोति। अन्ते सा शीघ्रं गच्छतु, अन्यत्र स्वाभिलषितं साधयतु, इति आदेशः; एवं तपस्विनो नियमः तीर्थस्य च धर्मवातावरणं रक्ष्यते।
Shlokas
Verse 1
। मेनकोवाच । अन्यास्ता नायिका विप्र यासां धर्मस्त्वयोदितः । स्वेच्छाचारविहारिण्यो वयं वेश्या दिवौकसाम्
मेनकोवाच । अन्यास्ता नायिका विप्र यासां धर्मस्त्वयोदितः । स्वेच्छाचारविहारिण्यो वयं वेश्या दिवौकसाम् ॥
Verse 2
स त्वं वद महाभाग कस्माद्देशात्समागतः । मम चित्तहरो वापि तीर्थे धर्मिष्ठसंश्रये
स त्वं वद महाभाग कस्माद्देशात्समागतः । मम चित्तहरो वापि तीर्थे धर्मिष्ठसंश्रये ॥
Verse 3
त्वां दृष्ट्वाहं महाभाग कामदेव समाकृतिम् । पुलकांचितसर्वांगी कामबाणप्रपीडिता
त्वां दृष्ट्वाहं महाभाग कामदेवसमाकृतिम् । पुलकाञ्चितसर्वाङ्गी कामबाणप्रपीडिता ॥
Verse 4
तस्माद्भजस्व मां रक्तां नो चेद्यास्यामि संक्षयम् । कामबाणप्रदग्धा वै पुरोऽपि तव तापस । ततः स्त्रीवधपापेन लिप्यसे त्वं न संशयः
तस्माद्भजस्व मां रक्तां नो चेद्यास्यामि संक्षयम् । कामबाणप्रदग्धा वै पुरोऽपि तव तापस । ततः स्त्रीवधपापेन लिप्यसे त्वं न संशयः
Verse 5
तापस उवाच । वयं व्रतधराः सुभ्रु ब्रह्मचर्यपरायणाः । मूर्खाः कामविधौ भद्रे निरताः शिवशासने
तापस उवाच । वयं व्रतधराः सुभ्रु ब्रह्मचर्यपरायणाः । मूर्खाः कामविधौ भद्रे निरताः शिवशासने
Verse 6
सर्वेषां व्रतिनां मूलं ब्रह्मचर्यमुदाहृतम् । विशेषाच्छिवभक्तानामेवं भूयो विधास्यसि
सर्वेषां व्रतिनां मूलं ब्रह्मचर्यमुदाहृतम् । विशेषाच्छिवभक्तानामेवं भूयो विधास्यसि
Verse 7
अपि वर्षशतं साग्रं यत्तपः कुरुते व्रती । सकृत्स्त्रीसंगमान्नाशं याति पाशुपतस्य च
अपि वर्षशतं साग्रं यत्तपः कुरुते व्रती । सकृत्स्त्रीसंगमान्नाशं याति पाशुपतस्य च
Verse 8
मां च पाशुपतं लुब्धा कस्मात्त्वं भीरु भाषसे । ईदृक्पापतमं कर्म गर्हितं शिवशासने
मां च पाशुपतं लुब्धा कस्मात्त्वं भीरु भाषसे । ईदृक्पापतमं कर्म गर्हितं शिवशासने
Verse 9
यः स्त्रीं भजति पापात्मा वृथा पाशुपतव्रती । सोऽतीतान्दश चाधाय पुरुषान्नरके पचेत्
यः पापात्मा वृथा पाशुपतव्रती सन् स्त्रीं भजति, स दश पुरुषान् अधः पातयित्वा नरके पच्यते।
Verse 10
आस्तां तावत्समा संगं संस्पर्शं च वरानने । संभाषमपि पापाय स्त्रीभिः पाशुपतस्य च
वरानने, दीर्घसङ्गं संस्पर्शं चास्तां तावत्; पाशुपतस्य स्त्रीभिः संभाषणमपि पापहेतुः।
Verse 11
तस्माद् द्रुततरं गच्छ स्थानादस्माद्वरांगने । यत्रावाप्स्यसि चाभीष्टं तत्र त्वं गन्तुमर्हसि
तस्माद् वराङ्गने, अस्मात् स्थानाद् द्रुततरं गच्छ; यत्राभीष्टं प्राप्स्यसि, तत्रैव गन्तुमर्हसि।