Adhyaya 39
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 39

Adhyaya 39

अस्याध्याये सूतः कथयति—धुन्धुमारेश्वरस्य उत्तरदिशि चमत्कारपुरं नाम पुण्यं क्षेत्रं, यत्र राजा ययातिः देवयानी-शर्मिष्ठाभ्यां सह “उत्तमं लिङ्गं” प्रतिष्ठापयामास। तत् लिङ्गं सर्वकामफलप्रदं, भक्त्या पूजितं च सर्वेषां कामानां सिद्धिदं इति वर्ण्यते। भोगेषु परितृप्तो ययातिः राज्यं पुत्राय समर्प्य परं श्रेयः अन्वेष्टुं विनयेन मुनिं मार्कण्डेयम् उपससर्प। स सर्वतीर्थ-क्षेत्रेषु प्रधानं पावनतमं च विवेकपूर्वकं कथयितुं प्रार्थयामास। मार्कण्डेयः चमत्कारपुरं “सर्वतीर्थालङ्कृतं” क्षेत्रं निर्दिशति; तत्र विष्णुपदी गङ्गा पापहन्त्री, देवतानां निवासोऽपि प्रसिद्धः। अत्र पितामहेन द्विजानां प्रीत्यर्थं मुक्तः द्विपञ्चाशद्-हस्तपरिमाणः शिलाखण्डः पावनचिह्नत्वेन निर्दिश्यते; तथा च नियमः—यत् अन्यत्र वर्षे साध्यते, तत् अत्र दिनेऽपि सिद्ध्यति। एतद् श्रुत्वा ययातिः पत्न्यौ सह तत्र गत्वा शूलिनः शिवस्य लिङ्गं प्रतिष्ठाप्य श्रद्धया पूजयामास, अन्ते च किन्नर-चारणैः स्तूयमानः द्वादशसूर्यसमप्रभः दिव्यविमानेन स्वर्गारोहणं प्राप—इति फलश्रुतिः।

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । तस्यैवोत्तरदिग्भागे धुन्धुमारेश्वरस्य च । ययातिना नरेंद्रेण स्थापितं लिंगमुत्तमम्

सूत उवाच—तस्यैवोत्तरदिग्भागे धुन्धुमारेश्वरस्य सन्निधौ। ययातिना नरेन्द्रेण स्थापितं लिङ्गमुत्तमम्॥

Verse 2

देवयान्या तथान्यच्च तथा शर्मिष्ठया द्विजाः । भार्यया भूपतेस्तस्य सर्वकामफलप्रदम्

देवयान्या तथान्यच्च तथा शर्मिष्ठया द्विजाः। तस्य भूपतेर्भार्याभ्यां सर्वकामफलप्रदम्॥

Verse 3

स यदा सर्वभोगानां तृप्तिं प्राप्तो द्विजोत्तमाः । तदा पुत्रस्य राज्यं स्वं वपुश्चैव न्यवेदयत्

स यदा सर्वभोगानां तृप्तिं प्राप्तो द्विजोत्तमाः। तदा पुत्राय राज्यं स्वं वपुश्चैव न्यवेदयत्॥

Verse 4

जरामादाय तद्गात्राद्भार्याभ्यां सहितस्तदा । पप्रच्छ विनयोपेतो मार्कंडं मुनिसत्तमम्

तदा जरामादाय स्वगात्रेषु भार्याभ्यां सहितः। विनयोपेतो मार्कण्डं मुनिसत्तमं पप्रच्छ॥

Verse 5

भगवन्सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां च वदस्व मे । यत्प्रधानं पवित्रं यत्तदस्माकं प्रकीर्तय

भगवन्, सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां च मम ब्रूहि। यत् प्रधानं पवित्रं च, तदस्माकं प्रकीर्तय॥

Verse 6

श्रीमार्कंडेय उवाच । क्षेत्राणामिह सर्वेषां तीर्थैः सर्वैरलंकृतम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं सांप्रतं प्रतिभाति नः

श्रीमार्कण्डेय उवाच— इह क्षेत्राणां सर्वेषां तीर्थैः सर्वैरलङ्कृतम्। चमत्कारपुरं क्षेत्रं सांप्रतम् अस्माकं प्रतिभाति॥

Verse 7

यत्र विष्णुपदी गंगा जंतूनां पापनाशिनी । स्वयं स्थिता नृपश्रेष्ठ तथा देवा हरादयः

यत्र विष्णुपदी गङ्गा जन्तूनां पापनाशिनी। स्वयं स्थिता, नृपश्रेष्ठ, तथा देवा हरादयः॥

Verse 8

तथान्यानि च तीर्थानि यानि संति धरातले । तेषां यत्र च सांनिध्यं सर्वदा नृपसत्तम

तथान्यानि च तीर्थानि यानि सन्ति धरातले। तेषां यत्र च सान्निध्यं सर्वदा नृपसत्तम॥

Verse 9

शिला यत्र द्विपञ्चाशद्धस्तानां परिसंख्यया । पितामहेन निर्मुक्ता प्रमोदाय द्विजन्मनाम्

शिला यत्र द्विपञ्चाशद्धस्तानां परिसंख्यया। पितामहेन निर्मुक्ता प्रमोदाय द्विजन्मनाम्॥

Verse 10

यदन्यत्र शुभं कर्म वर्षेणैकेन सिध्यति । तत्तत्र दिवसेनापि सिद्धिं याति क्षितीश्वर

हे क्षितीश्वर, यदन्यत्र शुभं कर्म वर्षेणैकेन सिध्यति, तदेव तत्र दिवसेनापि सिद्धिं याति।

Verse 11

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा तपः कुरु महीपते । येन प्राप्स्यसि चित्तस्थांल्लोकान्भार्यासमन्वितः

तस्मात्, हे महीपते, तत्र द्रुतं गत्वा तपः कुरु; येन त्वं भार्यासमन्वितः चित्तस्थाँल्लोकान् प्राप्स्यसि।

Verse 12

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा नहुषात्मजः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे भार्याभ्यां सहितो ययौ

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स राजा नहुषात्मजः, चमत्कारपुरे क्षेत्रे भार्याभ्यां सहितो ययौ।

Verse 13

ततः संस्थाप्य तल्लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । सम्यगाराधयामास श्रद्धया परया युतः

ततः स देवदेवस्य शूलिनो तल्लिङ्गं संस्थाप्य, परया श्रद्धया युतः सम्यगाराधयामास।

Verse 14

ततस्तस्य प्रभावेन भार्याभ्यां सहितो नृपः । विमानवरमारूढो जगाम त्रिदिवालयम्

ततः तस्य प्रभावेन नृपः भार्याभ्यां सहितो विमानवरमारूढो जगाम त्रिदिवालयम्।

Verse 15

किन्नरैर्गीयमानश्च स्तूयमानश्च चारणैः । स्पर्द्धमानः समं देवैर्द्वादशार्कसमप्रभः

किन्नरैर्गीयमानः चारणैश्च स्तूयमानः स देवैः समं स्पर्धमानो द्वादशार्कसमप्रभो बभौ।