Adhyaya 279
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 279

Adhyaya 279

अध्यायः २७९ सूतेन धर्मोपदेशरूपेण प्रवर्तते। अत्र स्कन्दः पुराणं भृगवे (ब्रह्मणः पुत्र इति निर्दिष्टः) उपदिशति; ततः अङ्गिरसे, च्यवनाय, ऋचीकाय च क्रमशः प्रवहति—एषा परम्पराप्रतिष्ठा स्कन्दपुराणस्य प्रामाण्यं दर्शयति। अनन्तरं फलश्रुतिः—सज्जनसमाजे स्कन्दपुराणश्रवणं सञ्चितपापमलनाशकं, आयुष्यवर्धकं, सर्ववर्णाश्रमाणां कल्याणकरं च इति वर्ण्यते। हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यं अतुलपुण्यं, तस्य धर्ममाहात्म्यस्य ब्राह्मणाय दानं दीर्घस्वर्गफलप्रदं चोच्यते। पुत्रलाभः, धनसमृद्धिः, विवाहसिद्धिः, बान्धवसमागमः, राजविजयश्च इत्यादयः व्यावहारिकफलानि कथ्यन्ते। व्याख्यातुः/गुरोः पूजनं ब्रह्मविष्णुरुद्रपूजनतुल्यमिति नीतिः; अल्पोपदेशोऽपि द्रव्येण अप्रतिदेयः, अतः गुरवः सत्कार्याः—दक्षिणाभिः, आतिथ्येन च। श्रवणमेव सर्वतीर्थफलप्रदं, बहुजन्मकृतदोषशमनं च इति समापनम्।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देन भाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथाङ्गिराः ॥

Verse 2

ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि

ततः च्यवनः प्राप ततः ऋचीकः मुनिस्तथा । एवं परम्पराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि ॥

Verse 3

स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते

स्कान्दं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते ॥

Verse 4

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना ॥

Verse 5

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः ॥

Verse 6

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित् ॥

Verse 7

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया ॥

Verse 8

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते ॥

Verse 9

यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्

यो नरः भक्त्या शृणुयाद् यावद्दिनानि कियन्ति वा, यश्चेमां कथां पठति, स सर्वार्थसिद्धो भवति।

Verse 10

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्

पुत्रार्थी पुत्रान् लभते, धनार्थी धनम् आप्नुयात्; पतिकामा कन्या च मनोरमं पतिं लभते।

Verse 11

समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्

प्रवासिभिः सह बान्धवाः समागमं लभन्ते; स्कान्दं पुराणं श्रुत्वा तु पुमान् वाञ्छितं प्राप्नोति।

Verse 12

शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति

शृण्वतां पठतां चैव नृणां सर्वकामप्रदम्; राजा महीं विजयते, शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति।

Verse 13

पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्

पुण्यं पुराणं श्रुत्वा वै दीर्घमायुश्च विन्दति; वेदविच्च भवेद्विप्रः, क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्।

Verse 14

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति ॥

Verse 15

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः ॥

Verse 16

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत् ॥

Verse 17

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्वकामिकैः ॥

Verse 18

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात् ॥

Verse 19

पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्

पुराणश्रवणमात्रेण बहुजन्मसमार्जितम् । पापं शान्तिमवाप्नोति सर्वतीर्थफलप्रदः ॥

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

इति श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ‘पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनम्’ नामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः समाप्तः ॥